ABD'de Yeni Dünya Vida Kurdu Tehdidi Yeniden Gündemde
İRFAN DONAT
ABD hayvancılık sektöründe uzun yıllardır görülmeyen bir tehdit yeniden gündemde.
ABD Tarım Bakanlığı (USDA), Teksas'ın Zavala County bölgesinde üç haftalık bir buzağıda Yeni Dünya Vida Kurdu (New World Screwworm - NWS) tespit edildiğini açıkladı. Böylece zararlının ABD ana karasında yeniden görüldüğü resmen doğrulanmış oldu.
USDA, uzun süredir Meksika kaynaklı yayılımdan endişe duyuyordu. Son aylarda Meksika'daki vaka sayılarında hızlanma görülüyordu. USDA verilerine göre ABD sınırına en yakın sığır vakası 29 Mayıs'ta sınırın yaklaşık 40 mil güneyinde tespit edilmişti. Aynı dönemde sınırın yaklaşık 25 mil güneyinde bir keçide de zararlı görülmüştü.
Bu nedenle ABD yönetimi daha önce Meksika'dan canlı sığır ithalatını durdurmuş, sınır bölgesindeki biyogüvenlik önlemlerini artırmıştı.
Bu gelişme, ABD'nin son yıllarda zaten ciddi arz sıkıntısı yaşadığı kırmızı et sektöründe yeni endişeleri beraberinde getirdi.
Yeni Dünya Vida Kurdu, sıradan bir sinek ya da parazit değil. Zararlının larvaları canlı hayvanların açık yaralarına yerleşerek canlı dokuyla besleniyor. Tedavi edilmediğinde hayvanı günler içinde öldürebilecek kadar ağır hasar oluşturabiliyor.
USDA'ya göre, larvalar özellikle yeni doğan buzağıların göbek bölgesinden, kulak, burun ve genital açıklıklardan hayvana giriş yapabiliyor. Tespit edilen vakada da larvaların üç haftalık buzağının göbek bölgesinde bulunduğu açıklandı.
Söz konusu vaka zararlı ABD için geçmişte büyük ekonomik kayıplara neden olmuştu. 1950'lerden itibaren yürütülen milyarlarca dolarlık mücadele sonucunda zararlı ABD'den tamamen temizlenmişti. Son vaka ise 2016 yılında Florida Keys bölgesindeki geyiklerde görülmüş ve 2017 başında eradike edilmişti. Dolayısıyla yeni vaka, yaklaşık on yıl sonra ilk kez zararlının yeniden ABD sınırları içinde görülmesi anlamına geliyor.
ABD Tarım Bakanlığı ve Teksas Hayvan Sağlığı Komisyonu ortak kriz masası oluşturdu. USDA'nın Hayvan ve Bitki Sağlığı Denetim Servisi (APHIS), tespitin ardından acil eylem planını devreye aldı.
İlk aşamada, vakanın tespit edildiği alan, 20 kilometrelik enfekte bölge ilan edildi. Hayvan hareketlerine kısıtlamalar getirildi ve karantina uygulamaları başlatıldı. Bölgede yoğun sürveyans çalışmaları devreye alınırken, steril sinek salımı hızlandırıldı ve sınır hattında tuzaklama ve izleme faaliyetleri artırıldı.
USDA halen haftada yaklaşık 4 milyon steril sineği havadan bölgeye bırakıyor. Yeni kararla birlikte yerden salım sistemleri de devreye sokulacak.
Hastalığın insan sağlığı üzerindeki riski düşük görülse de ekonomik etkisi çok daha büyük olabilir.
ABD sığır varlığı, şuanda son 75 yılın en düşük seviyelerinde bulunuyor.
Böyle bir dönemde hayvan hareketlerinin kısıtlanması, besi işletmeleri, mezbahalar ve et işleme tesisleri üzerinde ciddi baskı yaratabilir.
Nitekim piyasa ilk tepkiyi hemen verdi. Ülkede canlı sığır kontratlarında düşüş yaşandı.
USDA, ABD'nin et arzı ve gıda güvenliğinde şu aşamada bir risk bulunmadığını açıklıyor. Zira vida kurdu et ürünlerinde yaşamıyor ve gıda zincirine bulaşmıyor. Ayrıca mezbahalardaki resmi veteriner kontrolleri sırasında enfekte hayvanların tespit edilerek sistem dışına çıkarıldığı belirtiliyor.
Küresel hayvancılık için yeni bir stres testi
Bu gelişme yalnızca ABD açısından değil, küresel et piyasaları açısından da dikkatle izleniyor.
Son yıllarda dünya hayvancılığı; kuş gribi, Afrika domuz vebası, şap hastalığı, mavi dil hastalığı, iklim kaynaklı kuraklıklar gibi çok sayıda biyolojik ve çevresel riskle karşı karşıya kaldı.
Şimdi bunlara Yeni Dünya Vida Kurdu tehdidi de eklenmiş durumda.
Özellikle ABD'nin dünyanın en büyük sığır eti üreticilerinden biri olduğu düşünüldüğünde, zararlının yayılması halinde etkiler yalnızca Teksas ya da ABD ile sınırlı kalmayabilir.
Şu an için USDA, vakanın tek bir buzağıyla sınırlı olduğunu ve başka bir tespit bulunmadığını açıklıyor. Ancak önümüzdeki günlerde yapılacak saha taramaları belirleyici olacak.
Eğer vaka izole bir olay olarak kalırsa, ABD geçmişte olduğu gibi steril sinek programıyla zararlıyı yeniden kontrol altına alabilir. Ancak yeni vakalar görülmesi halinde, ABD hayvancılığı son yılların en önemli biyogüvenlik sınavlarından biriyle karşı karşıya kalabilir.
Ve bu durumda etkiler yalnızca çiftliklerde değil, et fiyatlarından uluslararası hayvan ticaretine kadar geniş bir alanda hissedilebilir.
