ABD ve İran arasında savaşın sona erdirilmesi ve Hürmüz Boğazı'nın açılması için anlaşma

ABD ile İran arasında mutabakata varıldığının ilan edilmesinden kısa süre sonra Avrupa ülkeleri ortak yazılı açıklama yaptı. Almanya, İngiltere ve İtalya, ABD ile İran arasındaki savaşın sona erdirilmesi amacıyla varılan mutabakatı memnuniyetle karşıladıklarını bildirdi.

İtalya Başbakanlığının paylaştığı ortak açıklamada, "ABD ve İran arasında imzalanan mutabakat zaptının ilanını büyük bir memnuniyetle karşılıyoruz. Bu diplomatik atılım için ABD ve İran hükümeti ile Pakistan, Katar ve diğer arabulucular dahil tüm ilgili tarafları tebrik ediyoruz." ifadeleri kullanıldı.

HÜRMÜZ BOĞAZI'NDA ASKERİ YARDIM TEKLİFİ

Hürmüz Boğazı’nın acilen yeniden açılmasının ve seyrüsefer serbestisinin hiçbir koşul ve kısıtlamaya tabi olmaksızın sağlanmasının büyük önem taşıdığı vurgulanan açıklamada, şunlar kaydedildi:

"Biz de bu hedefe ulaşılması için üzerimize düşeni yapmaya kararlıyız. Buna, kendi anayasal gerekliliklerimiz doğrultusunda, ticari deniz taşımacılığına güvence sağlamak ve mayın temizleme faaliyetleri yürütmek amacıyla tamamen savunma amaçlı ve bağımsız bir görev dahil olabilir."

LÜBNAN'A DESTEK

Ortak açıklamada, Avrupa'nın Lübnan'a olan desteği teyit edilerek, şunlar kaydedildi:

"Bu hedef doğrultusunda ABD, İran ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) ile çalışmaya hazırız. İran’ın nükleer programına ilişkin açık ve doğrulanabilir adımlar atması halinde, ilgili yaptırımları kaldırmaya da hazırız. Bu fırsatı değerlendirmek, sürecin ivmesini korumak ve uzun vadeli diplomatik çözüme ulaşmak için ABD, İran ve bölgedeki ortaklarımızla yoğun şekilde çalışacağız. Ayrıca Lübnan'ın istikrarına, egemenliğine ve toprak bütünlüğüne olan tam desteğimizi ve güçlü bir ateşkesin önemini yeniden teyit ediyoruz."

ABD ve İran, savaşı sona erdirmek ve Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmak için bir kez daha anlaşmaya yakın görünüyor. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, nükleer programla ilgili müzakerelerin şartlarının ilk anlaşmanın imzalanmasından sonraki "60 günlük bir süre içinde kesinleştirileceğini" ve tarafların bu süreyi uzatmaya karar verebileceklerini açıkladı. Üst düzey bir ABD'li yetkili, anlaşmanın Tahran'ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumunun imha edilmesi sürecini başlatacağını öne sürdü. Yetkili, 60 günlük sürenin uranyumun çıkarılmasına ilişkin teknik detayların görüşülmesi için kullanılacağını, uranyumun geçen yıl ABD saldırılarıyla tahrip edilen üç nükleer tesiste gömülü olduğuna inandıklarını belirtti.

HÜRMÜZ BOĞAZI VE YAPTIRIMLAR

Associated Press'in (AP) haberine göre anlaşma, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması konusunu da içerecek. ABD'li yetkili, ortaya çıkan anlaşmanın boğazın yeniden açılmasına yönelik hükümler içerdiğini söylerken Arakçi, İran'ın gemilerin geçişi sırasında verilen hizmetler karşılığında ücret almasına izin veren bir anlaşma istediğini belirtti.

Anlaşmaya İran'a uygulanan yaptırımların kaldırılması da dahil olacak. Bölge ülkelerinin yetkilileri, anlaşmanın yaptırımların aşamalı olarak kaldırılmasını ve dondurulmuş İran varlıklarının serbest bırakılmasını kapsamasının beklendiğini, Washington ve Tahran'daki onayların ardından önümüzdeki günlerde imza töreni yapılmasını öngördüklerini kaydetti.

LÜBNAN GELECEĞİ

Lübnan'ın geleceği belirsizliğini koruyor. İran, herhangi bir anlaşmanın İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırılarını sonlandırmasını içermesi gerektiğinde ısrar ediyor. İsrail Savunma Bakanı Israel Katz, İsrail'in İran'a karşı hala bağımsız hareket edebileceğini ve Lübnan, Suriye ve Gazze'deki bölgelerden çekilmeyeceğini belirtirken, Lübnan'ın güneyinde çatışmalar sürüyor.

İran'ın Tesnim Haber Ajansına göre, İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, ABD ile varılan anlaşma hakkında açıklama yaptı.

Garibabadi, "Mutabakat zaptının metni tamamlandı ve İslamabad mutabakat zaptının resmi imza töreni cuma günü İsviçre'de gerçekleşecek. İki heyetin başkanları, görüşmelerin gelecekteki düzenlemelerini belirlemek için müzakereler yürütecek. O zamana kadar, ABD tarafının savaşı sona erdirmek, ablukayı kaldırmak ve varlıkları serbest bırakmak konusundaki taahhütleri doğrulanacak. 60 günlük görüşmeler, ABD'nin bu taahhütleri yerine getirmesine bağlıdır." ifadeleri kullandı.

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Garibabadi, anlaşmanın imzalanmasından sonraki 60 günlük süre içerisinde yaptırımlar, nükleer program ve ekonomik kalkınma mekanizması gibi konuların müzakere edileceğini kaydetti.

Anlaşmanın Lübnan'ı da kapsadığını belirten Garibabadi, "Lübnan da dahil olmak üzere çeşitli cephelerdeki savaş ve askeri operasyonlara derhal ve kalıcı olarak son verileceği bu gece açıklanacak." dedi.

Anlaşma metninde "İran'ın tüm önemli görüşlerinin" yer aldığını aktaran Garibabadi, 19 Haziran'daki imza töreninden önce anlaşma metninin kamuoyuna açıklanacağını belirtti.

İsrail'in Lübnan'a saldırısının ardından İran Silahlı Kuvvetleri'nin karşı saldırıya hazırlandığını ifade eden Garibabadi, bu kararlılığın ABD Başkanı Donald Trump'ın İsrail'e karşı pozisyon almasına ve anlaşma metninde bazı konuların ilerlemesine yardımcı olduğunu aktardı.

Garibabadi, İran Silahlı Kuvvetleri'nin anlaşmaya rağmen "düşmanın planlarına karşı koymak için her zaman hazır olduğunu" belirtti.