Alanya Kıyılarındaki Plastik Kirliliğinin Nedeni Bilimsel Raporla Ortaya Çıktı

Akdeniz kıyılarında bu yaz denizi kaplayan plastik atıklar, ciddi bir sorun haline geldi. Bilhassa Antalya’nın Alanya ilçesindeki plastik kirlilik, kıyıları tehdit etmeye başladı. Peki bu atıklar neden bu kadar arttı, kaynağı ne? Tüm bu merak edilen sorular bilimsel bir raporla yanıt buldu.

Alanya Belediyesi öncülüğünde hazırlanan araştırma, kıyılarda görülen yoğun mikroplastik kirliliğinin yerel kaynaklardan değil; rekor seviyedeki plastik atık ithalatı, geri dönüşüm tesislerinden kaynaklanan çevresel yük ve tarihi yağışların oluşturduğu taşınımın birleşmesiyle ortaya çıktığını gösterdi. Bilim insanları, kirliliğin Akdeniz akıntılarıyla Alanya kıyılarına ulaştığını belirterek acil önlem çağrısı yaptı.

70 BİN TON ATIK İTHALATI

Rapora göre: Türkiye, yalnızca Nisan 2026’da 70 bin tonun üzerinde plastik atık ithal ederek son 10 yılın en yüksek aylık seviyesine ulaştı. İthal edilen atıkların yaklaşık yüzde 60’ı Adana ve Mersin’deki geri dönüşüm tesislerine gönderilirken, yıllık resmi geri dönüşüm kapasitesinin 1 milyon 125 bin ton olmasına karşın yerli ve ithal plastik miktarının 4 milyon tonu aşması dikkat çekti.

Bilim insanları, bu büyük kapasite farkının çevreye plastik sızıntısını kaçınılmaz hale getirdiğini vurguladı. Raporda, geri dönüşüm tesislerindeki yangın sayısının 2017’de 6 iken 2025’te 150’ye çıkması da sistemdeki kontrol kaybının göstergesi olarak değerlendirildi.

AKINTI ALANYA’YA SÜRÜKLÜYOR

Raporda, 2025-2026 döneminde normalin çok üzerinde gerçekleşen yağışların Seyhan ve Ceyhan havzalarında taşkınlara yol açtığı belirtildi. Bu süreçte çevrede biriken mikroplastiklerin nehirlere taşındığı, bazı tesislerden kaçak deşarjların arttığı ve milyarlarca mikroplastik parçacığının Akdeniz akıntılarıyla haftalar süren yolculuğun ardından haziran ve temmuz aylarında Alanya kıyılarında yoğunlaştığı kaydedildi.

Araştırmada yapılan ölçümler, en yüksek mikroplastik yoğunluğunun Konaklı kıyılarında görüldüğünü ortaya koydu. Bilim insanları, bu bölgenin deniz akıntıları nedeniyle mikroplastiklerin doğal olarak biriktiği alanlardan biri olduğunu belirtti. Dim Çayı önündeki ölçümlerde ise bölgenin en düşük mikroplastik yoğunluğu tespit edildi.

ACİL DURUM İLAN EDİLMELİ

Araştırmayı hazırlayan Prof. Dr. Sedat Gündoğdu, Alanya ilçesindeki 4 günlük araştırmalarında bazı noktalarda kirliliğin Akdeniz’deki mevcut kirliliğin 60-65 kat üzerinde olduğunu belirlediklerini söyledi. Mikroplastik kirliliğinin artık ciddi bir çevre krizine dönüştüğünü belirterek özellikle Adana ve Mersin’deki geri dönüşüm tesislerinin sıkı şekilde denetlenmesi gerektiğine dikkat çekti.

Yasa dışı uygulamaların önlenmesi, filtre sistemlerinin zorunlu hale getirilmesi ve acil eylem planının hayata geçirilmesi çağrısında bulundu. Türkiye’nin yaklaşık 62 milyar dolarlık turizm gelirinin 17 milyar dolarlık bölümünün Antalya’dan elde edildiğini hatırlatan Gündoğdu, plastik atık ithalatından sağlanan gelirin turizm ekonomisini riske atmaması gerektiğini de ifade etti.

BU MÜCADELE SİYASET ÜSTÜ

Alanya Belediye Başkanı Osman Tarık Özçelik de hazırlanan raporun kirliliğin önemli bölümünün geri dönüşüm tesislerinden kaynaklandığını ortaya koyduğunu belirterek, “Bu mesele siyaset üstü bir çevre sorunudur. Akdeniz’in geleceğini ilgilendiriyor. Turizm gelirlerimizi tehdit eden bu tabloya karşı herkes ortak hareket etmek zorunda” dedi.

Özçelik, ilgili tesislerin daha etkin denetlenmesi ve denizlere plastik sızıntısının önlenmesi için Alanya’dan bir çevre hareketi başlattıklarını söyledi.

‘ATIKLAR DENİZE BIRAKILIYOR’

Adana Milletvekili ve TBMM Başkanlık Divanı Üyesi Dr. Müzeyyen Şevkin, Akdeniz’de artan plastik kirliliği ve geri dönüşüm tesislerinden kaynaklandığı iddia edilen atık sorununu Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) gündemine taşıdı.

Akdeniz’in geleceğinin karartılamayacağını belirten Şevkin, TBMM’de yaptığı konuşmada özetle şu uyarılarda bulundu: “Plastik atıkların işlenmesi sonucunda ortaya çıkan atıkların denize bırakılması asla kabul edilemez. Bu atıklar yalnızca güzel denizlerimizi ve kıyılarımızı kirletmekle kalmıyor; doğrudan balıkçılığımızı, hassas deniz ekosistemini, biyolojik çeşitliliği, insan sağlığını ve en önemlisi çocuklarımızın geleceğini tehdit ediyor.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın sadece ceza kesmekle yetinmeyip düzenli ve etkin denetimleri artırması şarttır. Ortadaki kirlilik iddialarının kaynağı bilimsel verilerle açıkça ortaya konulmalı, çevre mevzuatını ihlal eden işletmelere karşı en caydırıcı yaptırımlar tereddütsüz uygulanmalıdır.

Akdeniz’imizin bir atık deposuna dönüşmesine asla izin verilmemelidir. Plastik atık ithalatı ve geri dönüşüm tesislerinden çıkan tüm atıklar en sıkı biçimde denetlenmelidir.”