Amazon yağmur ormanlarında LiDAR araştırması: Ağaçların altında yüzlerce antik yapı saklı

Amazon yağmur ormanlarında gerçekleştirilen yeni bir LiDAR araştırması, ağaçların altında yüzlerce antik yapının saklandığını ortaya çıkardı. Bulgular, bölgede yaklaşık 2 bin yıl önce milyonlarca insanın yaşamış olabileceğine işaret ediyor.

Günümüzde dünyanın en el değmemiş doğal alanlarından biri olarak görülen Amazon yağmur ormanları, yaklaşık 2 bin yıl önce çok farklı bir görünüme sahip olabilir.

Araştırmacılar, Güneybatı Amazon’da MÖ 600 ile MS 850 yılları arasında yaşayan Aquiry topluluklarının oluşturduğu yüzlerce geometrik toprak yapıyı tespit etti. Yeni bulgular, bu uygarlığın daha önce tahmin edilenden çok daha geniş bir alana yayıldığını gösteriyor.

396 YAPI İLK KEZ TESPİT EDİLDİ

Bilim insanları, Amazon ormanlarının altında kalan antik izleri görüntüleyebilmek için LiDAR teknolojisinden yararlandı.

Uçaklardan gönderilen lazer ışınlarına dayanan bu sistem, orman örtüsündeki boşluklardan geçerek yeryüzüne ulaşıyor. Yerden yansıyan sinyaller kullanılarak ağaçların altındaki yüzeyin ayrıntılı bir haritası oluşturulabiliyor.

Araştırma kapsamında yaklaşık 4 bin 497 kilometrekarelik alan tarandı. İncelemeler sonucunda toplam 432 toprak yapı belirlendi. Bunların 396’sının daha önce bilinmediği açıklandı.

Helsinki Üniversitesinden arkeo-antropolog Martti Pärssinen, araştırılan alanın Büyük Amazon’un yüzde 3’ünden daha küçük olduğunu belirterek bulunan yapıların sayısının kendilerini şaşırttığını söyledi.

Pärssinen, keşfin bölgenin geçmişine ilişkin görüşlerini tamamen değiştirdiğini ifade etti.

30 BİNE YAKIN YAPI BULUNABİLİR

Araştırmacılar, yeni verileri önceki çalışmalarla birleştirerek Aquiry uygarlığının en güçlü döneminde yaklaşık 183 bin kilometrekarelik bir alana yayılmış olabileceğini hesapladı.

Bu geniş coğrafyada 24 bin ila 30 bin arasında geometrik toprak yapının bulunabileceği tahmin ediliyor. MS 200 dolaylarında bölgede yaşayan insan sayısının ise 1,2 milyon ile 3 milyon arasında olabileceği düşünülüyor.

Bu tahminler doğruysa Amazon, o dönemde günümüzdeki gibi kesintisiz bir orman değildi. Yerleşim alanları, tarım arazileri, tören merkezleri ve bu merkezleri birbirine bağlayan düz yollar geniş bir bölgeye yayılıyordu.

YAPILAR YOLLARLA BİRBİRİNE BAĞLANIYORDU

Aquiry, tek bir krallık veya imparatorluk değildi. Araştırmacılar bu toplumu, ortak geleneklere sahip farklı topluluklardan meydana gelen geniş bir kültürel ağ olarak tanımlıyor.

Yazılı kayıt bırakmadıkları ve ahşaptan yapılan evleri günümüze ulaşmadığı için Aquiry halkı hakkında çok az şey biliniyor. Bugüne kalan en belirgin izler, metrelerce derinlikte olabilen hendeklerle çevrili geometrik alanlar ve bunları birbirine bağlayan yollar.

Söz konusu alanların siyasi toplantılar, törenler, kutlamalar ve çeşitli toplumsal etkinlikler için kullanılmış olabileceği değerlendiriliyor.

Pärssinen’e göre yerleşimlerin merkezinde büyük geometrik yapılar bulunuyordu. Bunların çevresinde ahşap uzun evler, mısır ve manyok tarlaları ile kabak, pamuk, meyve ve yemiş yetiştirilen alanlar yer alıyordu.

“EL DEĞMEMİŞ ORMAN” DÜŞÜNCESİ TARTIŞMAYA AÇILDI

Yeni bulgular, Amazon’un insan etkisinden uzak ve bütünüyle “el değmemiş” bir doğa olduğu yönündeki geleneksel görüşü de sorgulatıyor.

Bilim insanları, ormanın bazı bölümlerinin yüzyıllar boyunca büyük topluluklar tarafından şekillendirildiğini düşünüyor. İnsanların yalnızca yerleşimler ve yollar inşa etmediği, çevredeki bitki örtüsünü de ihtiyaçlarına göre yönettiği belirtiliyor.

Aquiry uygarlığının yaklaşık MS 850’de ortadan kaybolmasının ardından orman, yerleşimlerin ve toprak yapıların büyük bölümünü yeniden kapladı. Yapıların bazıları modern dönemde gerçekleştirilen arazi temizleme çalışmalarında fark edilse de gerçek boyutları LiDAR taramalarına kadar anlaşılamadı.

UYGARLIK NEDEN ORTADAN KAYBOLDU?

Araştırma, Aquiry topluluklarının Güneybatı Amazon’da yaklaşık bin 500 yıl boyunca nasıl yaşadığına ilişkin şimdiye kadarki en kapsamlı tablolardan birini sunuyor.

Ancak uygarlığın sonuna ilişkin önemli sorular hâlâ yanıt bekliyor. Bilim insanları özellikle MS 850 ile 1000 yılları arasında bölgede neler yaşandığını ve bu geniş yerleşim ağının neden ortadan kalktığını araştırmak istiyor.