Avrupa Savunma Harcamaları Artarken Ortak Tedarik Krizi Büyüyor

Avrupa Birliği ülkeleri savunma harcamalarını hızla artırırken, kıtanın en büyük sorunlarından biri para bulmaktan çok bu parayı ortak bir savunma sanayisine dönüştürmek. Avrupa Savunma Ajansı'nın verilerine göre AB ülkelerinin savunma harcamaları 2025'te yüzde 20 artarak 418 milyar euroya ulaştı. 2026'da rakamın 454 milyar euroya çıkması bekleniyor. Buna karşılık ortak savunma ekipmanı tedarikinin toplam tedarik içindeki payı yalnızca yüzde 24. Avrupa'nın yıllardır hedeflediği yüzde 35'lik ortak tedarik oranına hâlâ ulaşılamadı.

HARCAMALAR ARTIYOR

Savunma harcamalarının 2026'da 454 milyar euroya ulaşması bekleniyor. Asıl soru, bu dev bütçenin 27 ayrı ulusal tedarik sistemine mi dağılacağı, yoksa ölçek ekonomisi yaratabilecek ortak platformlara mı dönüşeceği. FCAS, MGCS, Horizon, NH90 ve Eurodrone deneyimleri aynı yapısal probleme işaret ediyor.

SON ÖRNEK 6. NESİL UÇAK

En son örnek ise savaş uçağı ve tank projelerinde yakın zamanda yaşandı. Fransa, Almanya ve İspanya'nın Avrupa'nın altıncı nesil savaş uçağını geliştirmek amacıyla başlattığı Future Combat Air System – FCAS programı, Dassault Aviation ile Airbus arasındaki iş paylaşımı, fikri mülkiyet ve liderlik anlaşmazlıklarının gölgesinde kaldı. Yaklaşık 100 milyar euroluk büyüklüğe ulaşabileceği hesaplanan proje, Avrupa'nın ABD'den bağımsız hava gücü oluşturma iddiasının merkezindeydi. Ancak 2026'da yaşanan gelişmeler programın mevcut yapısıyla sürdürülemeyeceğini ortaya koydu.

ORTAK GEMİ PROJESİ DE DAĞILDI

Benzer bir kırılma da denizde yaşandı. İngiltere, Fransa ve İtalya 1990'larda Horizon adı verilen ortak yeni nesil hava savunma gemisini geliştirmek istedi. Üç ülke 1994'te program için mutabakat imzaladı. Ancak geminin görev tanımı, sanayi şirketlerinin iş paylaşımı ve projenin yönetimi konusunda ortaya çıkan farklılıklar programı çıkmaza soktu.

TANKTA 2040'LARA KALDI

Karada da anlaşmazlıklar yaşanıyor. Fransa ve Almanya, Leopard 2 ile Leclerc tanklarının yerini alacak Main Ground Combat System-MGCS programını planlamıştı. Projede, insansız kara araçları ve yeni nesil silahlar da vardı. Fakat burada da ihtiyaçlar ve pay konusunda anlaşmazlıklar ortaya çıktı. Programın takvimi 2040'lı yıllara doğru kaydı.