Ba đơn vị phát triển vaccine nhận 60 triệu USD tài trợ khẩn cấp
Vừa qua, ba đơn vị phát triển vaccine đã nhận được 60 triệu USD tài trợ khẩn cấp để đẩy nhanh quá trình nghiên cứu. Việc thử nghiệm thuốc tại khu vực bị ảnh hưởng ở Cộng hòa Congo gặp nhiều khó khăn do vấn đề an ninh. Xung đột đã khiến hàng chục nghìn người phải rời bỏ nhà cửa, các nhóm vũ trang hoạt động trong khu vực và một số trung tâm điều trị Ebola từng bị tấn công.
Dù vậy, các nhà nghiên cứu cho biết họ đã sẵn sàng bắt đầu thử nghiệm thuốc và vaccine ngay khi điều kiện cho phép. Các vaccine chỉ là một phần trong nỗ lực toàn cầu. Bên cạnh đó, giới khoa học cũng đang phát triển thuốc điều trị và phòng bệnh.
Vaccine của IAVI
Vaccine của International Aids Vaccine Initiative (IAVI) được WHO xem là ứng viên vaccine triển vọng nhất. Công nghệ của vaccine này tương tự Ervebo, vaccine Ebola hiện có dùng để phòng chủng Zaire phổ biến hơn.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) dự kiến cần khoảng 7-9 tháng trước khi các liều vaccine rVSV Bundibugyo sẵn sàng để thử nghiệm lâm sàng. Ông Mark Feinberg, chủ tịch IAVI, cho biết đơn vị này đang cố rút ngắn thời gian nhiều nhất có thể.
Theo ông Feinberg, thế giới lẽ ra phải chuẩn bị tốt hơn. Sau đợt dịch Ebola Tây Phi giai đoạn 2014-2016, từng có đề xuất chuẩn bị, thử nghiệm và dự trữ vaccine cho các virus dạng này, nhưng các hành động sau đó chưa đủ toàn diện.
Vaccine của Oxford
Vaccine ChAdOx1 Bundibugyo do Đại học Oxford phối hợp với Serum Institute of India phát triển, có thể sẵn sàng nhanh hơn ứng viên của IAVI, với thử nghiệm có thể bắt đầu trong 2-3 tháng.
Vaccine sử dụng cùng nền tảng công nghệ với vaccine Covid-19 Oxford/AstraZeneca. Giáo sư Teresa Lambe, thuộc Oxford Vaccine Group và Pandemic Sciences Institute, cho biết nhóm đã bắt đầu nghiên cứu trên động vật và sẽ phối hợp với các đối tác tại Anh, Mỹ để triển khai thêm nghiên cứu nhanh nhất có thể. Serum Institute cho biết có thể sản xuất số liều cần thiết.
Vaccine của Moderna
Vaccine của Moderna không nằm trong danh sách ứng viên của WHO. Công ty cho biết khi hội đồng chuyên gia WHO họp để đưa khuyến nghị, Moderna vẫn đang đánh giá cách tham gia ứng phó.
Vaccine này sẽ dùng công nghệ mRNA, nền tảng từng nổi bật trong đại dịch Covid-19. Công ty hy vọng vaccine có thể sẵn sàng thử nghiệm trong vài tháng.
CEPI cam kết tài trợ tối đa 50 triệu USD để hỗ trợ giai đoạn phát triển tiền lâm sàng và thử nghiệm lâm sàng sớm cho vaccine của Moderna.
Ông Stéphane Bancel, CEO Moderna, cho biết công ty sẽ hành động khẩn trương nhưng vẫn bảo đảm tính khoa học, nhằm đưa vaccine tiềm năng đến gần hơn với các cộng đồng đang cần nhất.
Ba thuốc điều trị tiềm năng
Hiện có ba loại thuốc được các nhà khoa học cho rằng có thể có triển vọng điều trị Ebola Bundibugyo, gồm: MBP134 và Maftivimab, thuốc kháng virus remdesivir.
PGS Amanda Rojek, thuộc Pandemic Sciences Institute của Anh, cho biết nhóm nghiên cứu gần như đã sẵn sàng. Các thuốc đã có, và nhóm đang xin phê duyệt từ cơ quan quản lý tại Congo và Uganda.
Một trở ngại lớn là bảo đảm thử nghiệm được triển khai an toàn. Theo bà, thử nghiệm sẽ được thực hiện khi bệnh nhân đã được chăm sóc hỗ trợ tối ưu và nhóm nghiên cứu có thể bảo đảm an toàn cho nhân viên trong môi trường nhiều thách thức.
Bà nhấn mạnh việc đánh giá đúng độ an toàn và hiệu quả của thuốc là rất quan trọng, vì điều trị bệnh nhân ở bất kỳ đâu cũng cần dựa trên bằng chứng khoa học.
Thuốc phòng bệnh
Lần đầu tiên trong một đợt dịch Ebola, bác sĩ sẽ thử nghiệm thuốc phòng bệnh. Thuốc này được dùng cho những người từng tiếp xúc với ca bệnh để xem liệu có thể ngăn họ phát bệnh hay không.
Một viên thuốc kháng virus tên obdeldesivir từng cho thấy khả năng bảo vệ lên đến 100% trên khỉ trước hai chủng Ebola khác, khi sử dụng hàng ngày trong 10 ngày và bắt đầu trong vòng 24 giờ sau phơi nhiễm.
Giáo sư Christophe Fraser, Đại học Oxford, sẽ tham gia thử nghiệm này. Ông cho biết tốc độ có kết quả sẽ phụ thuộc vào hiệu quả của thuốc, cũng như khả năng các nhóm tại thực địa xác định đúng người cần tham gia nghiên cứu. Ngoài ra, kết quả còn phụ thuộc vào quy mô ổ dịch và khả năng theo dõi ca bệnh, tìm người tiếp xúc gần. Hiện việc này rất khó vì tình hình an ninh tại khu vực bị ảnh hưởng.
