Bản đồ mạng lưới nấm rễ nội cộng sinh toàn cầu lần đầu tiên được lập

Theo National Geographic, phần lớn đời sống của nấm diễn ra ở nơi con người không nhìn thấy. Dưới lòng đất, những sợi nấm tí hon tạo thành mạng lưới ngầm, cung cấp cho cây cối chất dinh dưỡng cần thiết để phát triển.

Trong nghiên cứu công bố trên tạp chí Science tuần này, nhóm chuyên gia từ Hội bảo vệ mạng lưới ngầm (SPUN) lần đầu tiên lập bản đồ mạng lưới ngầm của một loại nấm, nấm rễ nội cộng sinh, trên toàn cầu.

Mạng lưới nấm có quan hệ cộng sinh với hơn 70% thực vật, bao gồm cả cây trồng như lúa mì, ngô, gạo, giúp duy trì sự sống trên hành tinh xanh. Mạng lưới này đã hình thành trong khoảng 475 triệu năm, cung cấp chất dinh dưỡng và nước cho thực vật để đổi lấy carbon. Do hút carbon vào đất, chúng cũng góp phần điều chỉnh khí hậu.

Bất chấp tầm quan trọng của mạng lưới nấm rễ nội cộng sinh, giới khoa học vẫn biết rất ít về sự phân bố và mật độ của chúng trong các hệ sinh thái tự nhiên. Để tìm hiểu, nhóm chuyên gia từ SPUN sử dụng mô hình học máy với dữ liệu từ hơn 16.000 mẫu lõi đất trên thế giới. Họ phát hiện mạng lưới có tổng khối lượng lên tới 300 triệu tấn, gấp 4-6 lần khối lượng toàn nhân loại. Nếu trải ra, mạng lưới sẽ dài khoảng 110 triệu tỷ km, gấp gần 750 triệu lần khoảng cách từ Trái Đất đến Mặt Trời.

"Chỉ một thìa cà phê đất cũng có thể chứa tới 10 m mạng lưới nấm rễ nội cộng sinh", tiến sĩ Justin Stewart, tác giả chính của nghiên cứu, nói với Guardian.

Nhóm nghiên cứu cảnh báo hậu quả khi mạng lưới nấm rễ nội cộng sinh suy yếu có thể rất lớn. Ví dụ, đất giảm khả năng lưu trữ carbon và phân phối chất dinh dưỡng, nguồn nước biến đổi do không còn được bảo vệ khỏi nitơ, phốt pho và hóa chất khác.

"Mục tiêu của nghiên cứu là giúp giới khoa học và những người ra quyết định hiểu được mạng lưới nấm đang phát triển mạnh hoặc bị đe dọa ở đâu", tiến sĩ Toby Kiers, đồng tác giả nghiên cứu, cho biết và gọi đây là một trong những nghiên cứu thú vị nhất từng tham gia.

Các đồng cỏ có mạng lưới sợi nấm dày đặc nhất. Những khu vực như Everglades ở Florida, đồng cỏ ngập nước Sudd ở Nam Sudan, và nhiều hệ sinh thái thảo nguyên trên toàn cầu được phát hiện có mật độ "đặc biệt cao". Tuy nhiên, nghiên cứu nhấn mạnh, những khu vực này thường xuyên không được bảo vệ tốt và đang ngày càng xuống cấp.

Nghiên cứu mới cũng chỉ ra những mối đe dọa tiềm ẩn. Trung bình, mật độ mạng lưới trong đất canh tác thấp hơn hệ sinh thái hoang dã 47,3%. Stewart giải thích: "Nhiều phương pháp canh tác nông nghiệp quy mô lớn gây hại cho mạng lưới nấm, ví dụ rõ nhất là cày xới. Phân bón hoặc thuốc diệt nấm cũng có thể làm gián đoạn mối quan hệ cộng sinh giữa thực vật và nấm".

Theo tiến sĩ sinh học Merlin Sheldrake, đồng tác giả nghiên cứu, kết quả mới giúp tìm ra những cách để con người hợp tác với nấm tốt hơn, giúp giải quyết nhiều thách thức thời nay, từ an ninh lương thực đến biến đổi khí hậu.