Bilim insanları deniz seviyesi artışının nedenlerini açıkladı

Küresel iklim krizine yönelik bilim insanları başta olmak üzere pek çok aktivist de önemli çalışmalar yapıyor. Özellikle deniz seviyelerinin sürekli yükselmesi ve buzulların erimesi en göze çarpan gelişmeler. Yeni yayınlanan araştırma, 1960’tan bu yana ölçülen deniz seviyesi artışının nedenlerini daha net ortaya koyarken, yıllardır bilim dünyasında tartışılan açığı da büyük ölçüde kapattı.

Science Advances dergisinde yayınlanan çalışmaya göre, küresel deniz seviyesi 1960-2023 arasında yılda ortalama 2 milimetre yükseldi. 2005-2023 döneminde bu oran yaklaşık iki katına çıkarak yılda 4 milimetreye yaklaştı. Araştırmacılar, bu hızlanmanın en büyük nedeninin okyanusların ısınması olduğunu belirtiyor.

Bilim insanlarına göre deniz seviyesindeki yükselişin yüzde 43’ü, ısınan suyun genleşmesinden kaynaklanıyor. Bunun yanında dağ buzullarının erimesi yüzde 27 oranında etkiliyken, kara üzerindeki su depolarındaki değişimler de toplam artışın yaklaşık yüzde 3’ünü oluşturdu.

Araştırmanın dikkat çeken noktalarından biri, uzun yıllardır bilim insanlarının karşılaştığı ve gözlemlenen deniz seviyesi artışı ile hesaplanan nedenler arasında fark bulunuyordu. Yeni çalışmada daha gelişmiş uydu verileri, buz tabakası ölçümleri ve kara hareketlerini hesaba katan yöntemler kullanılarak bu farkın önemli ölçüde kapatıldığı ifade edildi.

Yeni bulgular, daha önce yayınlanan çalışmalarla da örtüşüyor. NASA tarafından 2018’de yayınlanan araştırmalar, deniz seviyesindeki yükselişin özellikle 1990’lardan itibaren hız kazandığını ortaya koymuştu. NASA verilerine göre artış hızı 1990’larda yılda yaklaşık 2,5 milimetre seviyesindeyken, sonraki yıllarda 3,4 milimetreyi aştı. Kurum, özellikle Grönland ve Antarktika’daki buz kaybının bu hızlanmada kritik rol oynadığını vurgulamıştı.

Uzmanlar, deniz seviyesindeki yükselişin yalnızca geleceğe ilişkin bir tehdit olmadığını, etkilerinin şimdiden hissedildiğini belirtiyor. Özellikle Pasifik adaları, kıyı kentleri ve alçak rakımlı bölgelerde taşkın riski artarken, tuzlu suyun tarım alanlarına karışması ve kıyı altyapısının zarar görmesi gibi sorunlar artıyor.

World Meteorological Organization tarafından yayınlanan bir raporda, Pasifik Okyanusu’ndaki bazı bölgelerde deniz seviyesinin küresel ortalamanın üzerinde yükseldiği ve küçük ada devletlerinin ciddi risk altında olduğu belirtilmişti.

Araştırmacılar, sera gazı emisyonları bugün tamamen sabitlense bile okyanusların yavaş ısınma dinamiği nedeniyle deniz seviyesinin yüzyıllar boyunca yükselmeye devam edeceğini belirtiyor. Bu nedenle uzmanlar, kıyı kentlerinin gelecekteki taşkın risklerine göre yeniden planlanmasının ve iklim politikalarının hızlandırılmasının kritik önem taşıdığı görüşünde birleşiyor.