Bolat: Habur ve Kalkınma Yolu, Türkiye-Irak ticaretinde büyüme sağlayacak

Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Şırnak Valisi Birol Ekici’den çalışmalara ilişkin bilgi aldıktan sonra Habur Sınır Kapısı İpekyolu Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü toplantı salonunda gazetecilere açıklama yaptı. Bolat, Türkiye’nin en önemli ihracat kapılarından birinin Habur Sınır Kapısı olduğunu söyledi.

Bolat, Habur’un sadece dış ticaret değil, aynı zamanda ihracat kapısı olduğunu belirterek, 3 yıl önce Irak ile yaklaşık 20 milyar dolar dış ticaret yapıldığını hatırlattı. Pandemiden sonraki büyük çıkış dönemlerinde Türkiye-Irak dış ticaretinin 20 milyar dolara yaklaştığını anlattı.

Geçen yıl itibarıyla Irak’a ihracat ve ithalat toplamının 14,5 milyar dolar olduğunu belirten Bolat, Irak’ta yeni bir hükümet kurulduğunu ve Irak Başbakanı Ali ez-Zeyd başkanlığındaki hükümetin göreve başladığını söyledi. Önümüzdeki hafta salı günü Cumhurbaşkanı’nın misafiri olarak Ankara’ya resmi ziyaret yapılacağını, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde heyetler arası ve liderler arasında önemli görüşmeler gerçekleştirileceğini ifade etti. İş forumu, yuvarlak masa toplantıları, sektörel buluşmalar ve müteahhitlik toplantılarının yapılacağını, bunun çok önemli bir ziyaret olduğunu kaydetti. Güneydoğu’daki İpek Yolu güzergâhındaki Habur geçiş noktasında ticaret hacminin daha da yükseleceğini söyledi.

Irak’ın kendi içindeki gümrük konularında mutabakat sağlanıp normalleşme süreci hızla tamamlandığında ihracat ve ithalat rakamlarının artacağına inandıklarını dile getirdi. Körfez’de istenmeyen bir sıcak savaşın yaklaşık 5. ayını tamamlamak üzere olduğunu, Hürmüz Boğazı’nın kapanması ve savaşın bölge ülkelerine yayılmasının ardından Irak ve Suriye üzerindeki ulaşım ve enerji koridorlarının en önemli geçiş noktaları hâline geldiğini belirtti. Kerkük-Ceyhan Boru Hattı’nın yeniden büyük önem kazandığını, Irak hükümetinin yeni takviyelerle bu hatların kapasitesini artırmak istediğini söyledi. Kalkınma Yolu’nun Fav Limanı’ndan Basra Körfezi üzerinden başlayıp Türkiye’ye ve oradan Avrupa’ya uzanacağını ifade etti.

Bolat, Kalkınma Yolu Projesi’nin öneminin bir kez daha anlaşıldığını söyledi. Irak’ın petrolünü yeni boru hatlarıyla Hürmüz Boğazı’na daha az bağımlı kalarak piyasalara ulaştırma arayışında olduğunu, Suriye’de de önemli hazırlıklar bulunduğunu aktardı. Suriye Gümrük Bakanı’nın bir gün önce Ankara’da misafir edildiğini, Suriye Sınır Kapıları ve Gümrükler Genel İdaresi Başkanı Kuteybe Ahmed Bedevi ile görüşüldüğünü anlattı. Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ve Gümrük Turizm İşletmeleri ile birlikte önemli projeler olduğunu, Suriye’nin kuzeydoğusundaki petrol kaynaklarının çıkarılması ve limanlara ulaştırılması konusunda da ciddi gelişmeler bulunduğunu söyledi. Şu anda Suriye ile Türkiye arasında 6 gümrük kapısının faal olduğunu, 5’inde ticaret ve yolcu geçişi, birinde ise yalnızca yolcu geçişi bulunduğunu belirtti. Nusaybin-Kamışlı Gümrük Kapısı’nın açılması için çalışmalara başlandığını, planlamaların tamamlandığını ve Suriye tarafının yıl sonuna kadar çalışmalarını bitirmeye gayret ettiğini, yıl sonuna kadar bu kapının açılmasının arzu edildiğini aktardı.

Bolat, Mezopotamya bölgesinin merkezi olan bu topraklarda ve İpek Yolu’nun geçtiği uluslararası ticaret koridorlarında ticaret, enerji ulaşımı ve lojistik sektörünün gelişmesi açısından olumlu ve yeni gelişmeler olduğunu söyledi. Bunların Orta Doğu’da kardeş ülkeler ve halklarıyla Türkiye arasındaki ticareti, yatırımları ve ekonomik entegrasyonu hızlandıracağını, taşımacılık ve enerji koridorları üzerinden enerji işbirliğini de artıracağını ifade etti.

Türkiye’nin komşu Orta Doğu ve Körfez ülkeleriyle ulaşımının hızlanacağını belirten Bolat, Suudi Arabistan’ın 14 yıldır kapalı olan transit ticaret vizelerini açma konusunda hükümetle mutabakata vardığını söyledi. Türk taşımacıların 15 Nisan’dan bu yana vizelerini alabildiğini ve Irak Habur üzerinden Irak, Kuveyt ve diğer Körfez ülkelerine taşımacılık yapabildiğini belirtti. Hatay’daki Cilvegözü ve Kilis’teki Öncüpınar kapılarından giriş yapan taşıyıcıların da Suriye, Ürdün, Lübnan, Suudi Arabistan, Katar, Kuveyt, Birleşik Arap Emirlikleri, Bahreyn ve Umman’a transit geçiş yaptığını, Suriye Gümrük Bakanı’nın ifadesine göre günde 300’e yakın Türk tırının Suriye üzerinden transit ticarete geçtiğini aktardı. Cilvegözü ve Öncüpınar üzerinden giriş sonrası batıdan doğuya Irak’a taşımacılıkta yeni bir transit koridor hattının işlemekte olduğunu söyledi.

Bolat, Türkiye’nin savaşın sona ermesinin ardından Suriye, Irak, Körfez ülkeleri ve diğer Orta Doğu ülkeleriyle kalkınma ve refah yolunda birlikte çalışacağını dile getirdi. Habur Gümrük Kapısı’nın en az batıya açılan Edirne’deki Kapıkule Gümrük Kapısı kadar önemli olduğunu, bu iki kapının en büyük ve en yoğun gümrük kapıları arasında yer aldığını söyledi. Bu yılın ilk 6 ayında günlük ortalama 2 bin araç giriş ve 2 bin araç çıkışının gerçekleştiğini, temmuz ayının ilk 22 gününde ise bu ortalamanın günlük 2 bin 500 giriş ve 2 bin 500 çıkışa yükseldiğini belirtti. Bunun ticaretin arttığını gösterdiğini, Irak’taki ASYCUDA sistemiyle ilgili yeni düzenleme oturup günlük işlemler ile bankacılık işlemleri arasında senkronizasyon sağlandığında Türkiye-Irak ticaretinin daha parlak ve yüksek rakamlara ulaşacağına inandıklarını söyledi.

Programa Şırnak Valisi Birol Ekici, AK Parti Şırnak Milletvekili Arslan Tatar, Ticaret Bakan Yardımcıları Mustafa Tuzcu ve Sezai Uçarmak, Belediye Başkanı Mehmet Yarka, AK Parti İl Başkanı İbrahim Halil Erkan, MHP İl Başkanı Koçero Saluci, Silopi Kaymakamı Çağlar Partal, İhracat Genel Müdürü Mehmet Ali Kılıçkaya, Gümrükler Genel Müdürü Mustafa Gümüş, Gümrükler Muhafaza Genel Müdürü Recep Koşal, İç Ticaret Genel Müdürü Adem Başar, Hukuk Hizmetleri Genel Müdürü Ebubekir Aydoğdu, Gümrük ve Turizm İşletmeleri Genel Müdürü Ahmet Gürlek, Strateji Geliştirme Başkanı Adil Yıldırım, Şırnak Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Osman Geliş, Cizre Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Ömer Faruk Yıldırım, Habur Gümrük Bölge Müdürü Hüseyin Şanverdi, Habur Gümrük Müdürü Hasan Bayram ve kurum müdürleri katıldı.