Dünya Bankası: İran Savaşı Küresel Emtia Fiyatlarını 2022'den Beri En Yüksek Seviyeye Taşıyacak

Dünya Bankası, İran'daki savaşın petrol ve metaller gibi kritik sanayi girdilerinde arzı aksatması nedeniyle küresel emtia fiyatlarının bu yıl 2022'den bu yana en yüksek seviyeye ulaşacağını duyurdu. Bankanın yayımladığı son Emtia Piyasaları Görünümü raporuna göre, emtia fiyat endeksinin bu yıl yaklaşık yüzde 16 artması bekleniyor. Bu artış, Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin enerji piyasalarını sarsarak küresel enflasyonu yükselttiği dönemden bu yana ilk yıllık yükseliş olacak.

İran savaşının şubat ayı sonunda başlamasından bu yana enerji ve gübre fiyatlarının çok yıllı zirvelere çıktığı belirtildi. Çatışma öncesinde küresel deniz yoluyla taşınan ham petrolün yaklaşık üçte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapanması, enerji ve emtia piyasalarında "tarihi" bir şok yarattı. Dünya Bankası Başekonomisti Indermit Gill, savaşın küresel ekonomiyi dalgalar halinde etkilediğini belirterek, "Önce yüksek enerji fiyatları, ardından yüksek gıda fiyatları ve son olarak daha yüksek enflasyon geliyor" değerlendirmesinde bulundu.

Bankanın baz senaryosuna göre, en şiddetli arz kesintilerinin mayıs ayında sona ermesi halinde enerji fiyat göstergesinin bu yıl yaklaşık yüzde 24 artması öngörülüyor. Brent petrolün ise yıl genelinde varil başına ortalama 86 dolar seviyesinde gerçekleşmesi bekleniyor. Bu tahmin, ocak ayında açıklanan 60 dolarlık beklentiye kıyasla yukarı yönlü revizyona işaret ediyor.

Doğal gaz ve gübre piyasalarında da savaşın etkisiyle sert fiyat artışları yaşandı. Dünya Bankası, gübre maliyetlerinin bu yıl yüzde 31 yükseleceğini tahmin ediyor. Bu artışın, çiftçilerin gelirleri ve gelecek dönem tarımsal üretim üzerinde risk oluşturabileceği ifade ediliyor.

Rapora göre, emtia fiyatlarındaki yükselişin zamanla gıda fiyatlarına da yansıması ve gıda güvencesizliğini artırması bekleniyor. Hürmüz Boğazı'nın kapanması, ithalata bağımlı ülkeler için kritik ticaret yollarını keserken, artan yakıt ve navlun maliyetleri temel tüketim ürünlerinde fiyatları yukarı çekiyor. Dünya Bankası, petrol fiyatlarının varil başına 100 doların üzerinde kalması halinde bu yıl 45 milyona kadar insanın daha akut gıda güvencesizliğiyle karşı karşıya kalabileceği uyarısında bulundu. Gill, en büyük yükün gelirlerinin önemli bölümünü gıda ve yakıta ayıran düşük gelirli kesimler tarafından taşınacağını belirterek, "Tüm bunlar bize çarpıcı bir gerçeği hatırlatıyor; savaş, kalkınmanın tersine işlemesidir" dedi.