Ermenistan'da Parlamento Seçimleri Bölgesel Dengeleri Belirleyecek

Bu pazar günü hem Türkiye’yi hem de bütün Avrasya coğrafyasını yakından ilgilendiren bir gelişme olacak: Ermenistan’da parlamento seçimleri yapılıyor ve bu seçimlerin akıbeti, Güney Kafkasya’daki ve bütün bölgedeki güç dengelerini belirleyecek.

Bildiğimiz üzere Ermenistan ve Azerbaycan, Rusya’nın etki alanından çıkmaya başlamış, Batı’yla eklemlenmeye yönelmişti. Rusya’nın Ukrayna batağına saplanması, Kafkasya’da Rusya’nın 2020’de, İkinci Karabağ Savaşı sonrasında kurmuş olduğu düzenin kâğıttan piramit gibi çökmesine yol açtı. O dönemde Azeri ordusu, Şuşa kentini geri almış fakat Karabağ’ın idari merkezi olan Hankendi’ni geri almasına ramak kala Rusya araya girmiş ve kendince bu bölgede bir denge kurmuştu. O dönemde bölgede, Rusya’dan onay almayan bir sistemin var olmasını hiç kimse düşünemezdi. Sonuçta Azerbaycan yönetiminin başarısında, Rusya’yla ilişkileri geliştirmiş olmasının, böylelikle Rusya’nın bu savaşta tarafsız kalmasını sağlamış olmasının çok büyük etkisi vardı. Ermenistan’da 2018’de Batı yanlısı bir renkli devrimle iktidara gelen Nikol Paşinyan’sa “Rusya nasılsa bizi her şartta destekler” diyerek Moskova’ya meydan okuyan hareketler yapmış, Rusya’nın Ermenistan’ı Azerbaycan karşısında ortada bırakması sonrasındaysa Putin’e adeta “Ben ettim sen etme” diyerek apar topar Moskova’yla ilişkileri düzeltme çabasına girmişti. Ermenistan 1990’ların başından beri işgali altında tuttuğu Karabağ’ın kendi denetiminde kalan kısmını ancak Rusya’nın desteğiyle koruyabileceğini düşünüyordu.

Ne var ki 2022’de başlayan RusyaUkrayna savaşında Rusya’nın Ukrayna’daki hedeflerine ulaşamaması, Rusya’nın Güney Kafkasya’daki caydırıcılığını da büyük ölçüde azalttı. Rusya’nın Ukrayna’yla meşgul olmasından yararlanan Azerbaycan, Karabağ’ın geri kalan kısmını hızlı bir operasyonla geri alıverdi. Böylelikle Rusya’nın kurduğu düzen de çöktü, Rusya’nın caydırıcılığı da. Azerbaycan başlıca amacına ulaşmıştı ve Rusya’ya ihtiyacı kalmamıştı. Ermenilerse Rusya kendilerini Azerbaycan karşısında ortada bıraktı diye kızgındı. 2025’te Trump’ın yeniden başkanlık koltuğuna oturmasından sonraysa Kafkasya’da ABD ve İsrail destekli yeni bir düzen kurma çabasına girişildi.

PAŞİNYAN’IN ŞANSI YÜKSEK

İşte bu düzenin en zayıf noktası, Ermenistan. Azerbaycan’da Aliyev yönetiminin yakın gelecekte değişmesi öngörülmüyor. Ermenistan’daysa Paşinyan’ın iktidarı o kadar kuvvetli değil. O nedenle Rusya, seçimlerde Rus yanlılarının kazanması için elinden geleni yapıyor.

Seçimlerde Paşinyan’ın galip gelme olasılığı yüksek. Ancak Paşinyan’ın anayasayı değiştirecek çoğunluğu elde edebileceği şüpheli. Bu da Aliyev’in Ermenistan’dan başlıca talebi olan Ermenistan Anayasası’nın “tarihsel sınırlara” atıf yapan kısımlarının değiştirilme ihtimalini azaltıyor.

Ermenistan, ABD’yle yakınlaşmanın dışında Avrupa Birliği’ne de yönelmeye başladı. Fakat bu durum, onun şu anda üyesi olduğu Avrasya Ekonomik Birliği’ne ters. O nedenle Rusya ve diğer Avrasya Birliği liderleri bir bildiri yayımlayarak Ermenistan’ın AB üyeliği konusunu referanduma götürmesini söyledi. Paşinyan’sa Ermenistan’da bu konuda referandum için erken olduğunu söylüyor (Ermenilerin pek çoğunun, Avrasya Birliği’nden şu anda çıkmayı göze alamayacağını biliyor). Putin, Ukrayna’nın durumunu Paşinyan’a örnek göstererek Ukrayna’da da her şeyin 2014’te Avrupa Birliği’nin seçilmesiyle başladığını ifade etti. Putin’in seçim öncesi verdiği bu gözdağı nasıl bir etki yaratır, bunu kestirmek şimdiden zor olsa da seçimlerin Kafkasya’ya hızlı bir istikrar getirmeyeceğini anlamak zor değil.