GLP-1 İlaçları Kanser Riskini Azaltıyor mu? Yeni Çalışmalar Umut Veriyor

Peş peşe yayımlanan dört yeni çalışma; GLP-1 grubu ilaçları kullanan hastaların tümör ilerlemesinde yavaşlama, ölüm riskinde azalma ve meme kanserine yakalanma ihtimalinde düşüş görüldüğünü ortaya koydu.

Meme kanseri uzmanı Dr. Jennifer Ligibel, durumu şu sözlerle özetledi: “Farklı kanser türlerinde, bu ilaçları kullanan kişilerin kanserinin tekrarlama riskinin daha düşük görünmesi gerçekten çok kışkırtıcı ve heyecan verici bir bulgu."

TÜMÖRÜN YAYILMA RİSKİNİ YARI YARIYA AZALTIYOR

Cleveland Clinic Kanser Enstitüsü tarafından yürütülen dikkat çekici bir çalışmada, teşhis sonrasında GLP-1 ilaçları kullanmaya başlayan 10.000'den fazla erken evre kanser hastası mercek altına alındı. Bu hastaların verileri, farklı bir diyabet ilacı kullananlarla karşılaştırıldı. Sonuç muazzam: GLP-1 kullananlarda kanserin yayılma (metastaz) ihtimalinin çok daha düşük olduğu görüldü.

Akciğer kanserinde: Hastalığın ileri evreye geçme oranı, GLP-1 kullanıcılarında %10 iken, diğer grubu kullananlarda %22 oldu. Risk neredeyse yarı yarıya azaldı.

Meme kanserinde: Benzer bir senaryo yaşandı; ilerleme oranları GLP-1 kullanıcılarında %10, diğer grupta %20 olarak kayıtlara geçti.

Diğer kanserler: Kolorektal (kalın bağırsak) ve karaciğer kanserlerinde de istatistiksel olarak anlamlı düşüşler tespit edildi.

Bu ayın sonlarında Amerikan Klinik Onkoloji Derneği'nin (ASCO) yıllık toplantısında bu çalışmayı sunacak olan Dr. Mark Orland, "Milyonlarca insanın bu ilaçları kullandığı düşünülürse, potansiyel tümör karşıtı etkilerini acilen anlamamız son derece kritik" diyerek konunun önemini vurguladı.

5 YILLIK HAYATTA KALMA ORANI ARTTI

Araştırmaların odağında özellikle meme kanseri yer aldı. Bilim insanları hem ilacın hastalıktan koruma gücünü hem de teşhis sonrası ömrü uzatıp uzatmadığını inceledi.

University of Texas MD Anderson Kanser Merkezi, 137.000'den fazla meme kanseri hastasının verilerini analiz etti. GLP-1 kullanan hastaların 5 yıl sonra hayatta kalma oranının yüzde 95'in üzerinde olduğu görüldü. İlacı kullanmayanlarda ise bu oran yüzde 89,5'te kaldı.

KANSERE YAKALANMA RİSKİ YÜZDE 25 DÜŞTÜ

University of Pennsylvania tarafından meme görüntülemesi yaptıran yaklaşık 95.000 kadının katıldığı bir başka çalışma, GLP-1 kullananların meme kanseri teşhisi alma olasılığının yaklaşık yüzde 25 daha düşük olduğunu gösterdi. Üstelik bu oran; yaş, kilo ve diğer risk faktörleri hesaba katıldıktan sonra bile değişmedi.

Meme kanseri uzmanı Dr. Jasmine Sukumar, "Tüm bu çalışmaların tasarımları biraz farklı olsa da farklı veri tabanlarından aynı güçlü sinyali alıyor olmak son derece ilgi çekici" dedi.

BU ETKİNİN ARKASINDAKİ SIR NE?

Bilim insanları ilaçların bu etkiyi tam olarak nasıl gösterdiğini henüz çözebilmiş değil. Ancak masada iki güçlü teori var:

1- Dolaylı Etki (Kilo ve Metabolizma): GLP-1 ilaçları kilo kaybı sağlıyor ve metabolik sağlığı düzeltiyor. Hem kilo kontrolü hem de sağlıklı metabolizma, zaten kendi başlarına kanser riskini azaltan unsurlar.

2- Doğrudan Etki (Biyolojik Müdahale): Bu ilaçların taklit ettiği GLP-1 hormonunun reseptörleri, bazı tümör hücrelerinin yüzeyinde de bulunuyor. Yani ilaçlar, doğrudan kanserin biyolojisine müdahale ediyor olabilir.

Öte yandan şu an için ilaç şirketleri, GLP-1 ilaçlarını kanser tedavisi özelinde resmi olarak test etmiyor.

BÜYÜK UMUT VE BÜYÜK TEMKİN: NEDEN KESİN KONUŞAMIYORUZ?

Uzmanlar bu bulguların bir ‘neden-sonuç’ ilişkisi değil, şimdilik sadece güçlü bir ‘ilişki/bağlantı’ gösterdiğinin altını çiziyor.

Çalışmalar, geçmişe dönük sigorta iddiaları ve tıbbi veri tabanlarının incelenmesiyle yapıldı. Bu durum önemli bir yanılgı payı yaratabilir: GLP-1 ilaçları reçete edilen hastalar genellikle sağlık hizmetlerine daha kolay erişebilen, doktor kontrollerini daha düzenli yaptıran kişiler. Bu durum, ilaçtan bağımsız olarak da tedavi başarılarını artırıyor olabilir.

Bir ilacın bu tür bir faydayı kesin olarak sağladığını kanıtlamak için, hastaların rastgele gruplara ayrıldığı ve gelir, geçmiş sağlık durumu, sağlık hizmetine erişim gibi faktörlerin sıkı sıkıya kontrol edildiği 'gözlemsel olmayan, randomize kontrollü klinik deneyler' yapılması gerekiyor.

Yine de bu sınırlamalara rağmen, yüz binlerce hastadan gelen verilerin tek bir yönü işaret etmesi ilaç sektörü için yepyeni bir dönemin kapısını aralayabilir. Cleveland Clinic Kanser Enstitüsü Başkan Yardımcısı Dr. Jaroslaw Maciejewski'nin de belirttiği gibi, "Ortadaki bu rakamları görmezden gelmek gerçekten çok zor."

BİR İLAÇTAN ÇOK DAHA FAZLASI