Google'dan Sivrisinek Projesi: 42 Milyon Enfekte Sinekle Hastalıkla Mücadele

Dijital teknoloji ve yapay zekâ alanındaki yatırımlarıyla tanınan Google, bu kez küresel halk sağlığını yakından ilgilendiren sıra dışı bir biyolojik projeyle gündeme geldi. Şirketin ana kuruluşu Alphabet bünyesinde faaliyet gösteren biyoteknoloji kolu Debug, ABD'nin Florida eyaletinde tam 42 milyon adet özel olarak enfekte edilmiş sivrisinek salma planını resmen doğruladı. İlk bakışta bir bilimkurgu senaryosunu ya da casusluk filmlerindeki tehlikeli hamleleri andıran bu devasa operasyon, aslında bölgede sinsi bir tehdit oluşturan bulaşıcı hastalık reaktörlerini kurutmayı amaçlıyor.

DÜNYANIN EN KÜÇÜK VE EN ÖLÜMCÜL KATİLLERİNE KARŞI MÜCADELE

Tıp ve epidemiyoloji literatürüne göre sivrisinekler, mikro boyutlarına rağmen her yıl neden oldukları mutlak ölüm sayıları baz alındığında insanlık için yeryüzündeki en tehlikeli canlı türü olarak kabul ediliyor. Bu canlılar sıtma, Batı Nil virüsü, Zika, sarı humma, dang humması ve St. Louis ensefaliti gibi tedavisi oldukça zorlu ve ölümcül olan pek çok virüsün birincil taşıyıcısı (vektörü) konumunda bulunuyor.

Doğadaki erkek sivrisinekler sadece zararsız bitki özleriyle beslenirken, yumurta üretmek zorunda olan dişi sivrisinekler ihtiyaç duydukları proteini sağlamak adına doğrudan insan kanını emiyor ve virüsleri bu yolla yayıyor. Google'ın projesi, bu sinsi bulaş zincirini tam üreme odağında kırmayı hedefliyor.

KISIR BÖCEK TEKNİĞİ: VAHŞİ POPÜLASYONU ÇÖKERTME PLANI

Milyonlarca sivrisineğin doğaya salınarak halk sağlığının nasıl korunacağı sorusu, biyolojik bir mühendislik harikasını açığa çıkarıyor. Salınacak olan sivrisineklerin tamamı, laboratuvar ortamında Wolbachia adı verilen parazitik bir bakteriyle enfekte ediliyor. Arılardan kelebeklere kadar doğadaki birçok böcek türünde zaten doğal olarak bulunan bu bakterinin insan sağlığı üzerinde hiçbir zararlı etkisi veya enfeksiyon riski bulunmuyor.

Ancak Wolbachia bakterisi sivrisineklerin üreme sistemine dahil edildiğinde, enfekte olan dişilerin yumurtaları yaşayamaz hale geliyor ve gelişimini tamamlayamadan kuruyor. Bilim dünyasında "Kısır Böcek Tekniği" olarak adlandırılan bu yöntemle, laboratuvar üretimi bakterili sivrisineklerin vahşi popülasyonla çiftleşmesi sağlanacak. Böylece sonraki nesillerin doğması engellenerek, bölgedeki sivrisinek yoğunluğu ve virüs saçma potansiyeli doğal yollardan çökertilecek.

ÇEVRE KORUMA AJANSI MASASINDA: "TERS GİDEBİLECEK ÇOK ŞEY VAR"

Google, Debug ekibinin bilimsel ve teknolojik uzmanlığını uluslararası sağlık ortaklarıyla birleştirerek "iyi böcekler yoluyla kötü sivrisinekleri durdurmayı" vadetse de proje kamuoyunda bazı ciddi soru işaretlerini ve güvenlik endişelerini beraberinde getirdi. Bölge sakinleri, milyonlarca yapay canlıyla ekosisteme müdahale edilmesinin öngörülemeyen çevre felaketlerine ya da mutasyonlara yol açabileceği kaygısını taşıyor.

Alphabet yetkilileri ise yerel halkın, sivil toplum kuruluşlarının ve bilim enstitülerinin endişelerini dikkatle incelediklerini, biyogüvenlik protokollerinden asla taviz verilmediğini belirtiyor. 2016 yılından bu yana geliştirilen ve biyolojik onay süreçleri devam eden bu büyük planın hayata geçebilmesi için şu an ABD Çevre Koruma Ajansı'nın (EPA) nihai onayı bekleniyor. Google'ın kuruma sunduğu "Deneysel Kullanım İzni" başvurusunun karara bağlanmasının ardından, halk sağlığı tarihinin en büyük biyolojik müdahalelerinden birine resmen başlanacak.