Iran và Oman hợp tác quản lý eo biển Hormuz

Trong tuyên bố chung ngày 23/6, Iran và Oman "nhấn mạnh chủ quyền với vùng lãnh hải của mình". Hai bên đồng ý duy trì đối thoại về vấn đề thông qua một nhóm công tác chung giữa hai Bộ Ngoại giao.

Nhóm này hướng tới đạt được "thỏa thuận về việc quản lý hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz trong tương lai, các dịch vụ sẽ được cung cấp liên quan đến vấn đề này, cũng như chi phí đi kèm phù hợp với các tiêu chuẩn quốc tế".

Phần hẹp nhất và quan trọng nhất của eo biển Hormuz đều nằm trong lãnh hải của Iran và Oman. Tuy nhiên, vì Hormuz kết nối hai vùng biển quốc tế lớn là vịnh Ba Tư và vịnh Oman, nó được xếp vào loại "eo biển dùng cho hàng hải quốc tế".

Tuyên bố được đưa ra sau khi Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf và Ngoại trưởng Abbas Araghchi gặp Quốc vương Oman Haitham bin Tariq cùng Ngoại trưởng Badr Albusaidi ở thủ đô Muscat.

"Hai bên có những cuộc thảo luận mang tính xây dựng về bản ghi nhớ giữa Iran và Mỹ gần đây, đặc biệt là điều khoản về eo biển Hormuz", Ngoại trưởng Albusaidi cho biết. "Chúng tôi tái khẳng định cam kết tuân thủ luật pháp quốc tế và đảm bảo lưu thông an toàn, không phí quá cảnh".

Tehran đã nhiều lần tuyên bố kế hoạch thu "phí dịch vụ hàng hải" đối với các tàu qua eo biển, thay vì thu phí quá cảnh - kế hoạch bị Mỹ phản đối kịch liệt. Ông Ghalibaf cho biết Iran sẽ miễn phí 60 ngày theo quy định trong bản ghi nhớ đã ký với Mỹ.

Bản ghi nhớ nói rằng Iran và Oman, hai nước giáp eo biển Hormuz, sẽ thảo luận về việc quản lý và các dịch vụ hàng hải trong tương lai cùng với các quốc gia vùng Vịnh khác.

Eo biển Hormuz là nơi khoảng 20% lượng dầu thô và khí đốt hóa lỏng của thế giới đi qua. Tuyến đường thủy trọng yếu này bị đóng cửa sau khi xung đột giữa Mỹ - Israel với Iran bùng phát vào cuối tháng 2.

Iran dỡ phong tỏa Hormuz theo bản ghi nhớ chung ký với Mỹ ngày 17/6. Trước khi văn bản này được ký, các quan chức Mỹ chỉ trích Oman gay gắt sau khi có thông tin nước này lên kế hoạch thu phí chung với Iran.

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 27/5 dọa "thổi bay" đồng minh Oman nếu họ hợp tác với Iran kiểm soát eo biển. Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cảnh báo Mỹ sẽ trừng phạt Oman nếu nước này tham gia thiết lập cơ chế thu phí quá cảnh.