Multipl Skleroz (MS) Hastalığı: Neden Artıyor, Kimleri Hedef Alıyor ve Hangi Belirtiler Gözden Kaçırılıyor?

Türkiye’de 95 binden fazla kişiyi etkilediği belirtilen Multipl Skleroz (MS), son yıllarda artan vaka sayılarıyla dikkat çekiyor. Özellikle kadınlarda daha sık görülen bu hastalık, çoğu zaman günlük yaşamda sık karşılaşılan şikâyetlerle kendini gösterdiği için fark edilmeden ilerleyebiliyor.

Uzmanlar, birçok kişinin önemsemediği ya da farklı sağlık sorunlarına bağladığı belirtilerin aslında çok daha ciddi bir tablonun habercisi olabileceği konusunda uyarıyor. Peki MS neden daha sık görülmeye başladı, en çok kimleri hedef alıyor ve hangi işaretler gözden kaçırılıyor? Yakından bakalım…

SON YILLARDA ARTAN VAKA SAYISININ BİRKAÇ NEDENİ VAR

MS’in merkezi sinir sistemini etkileyen kronik ve bağışıklık sistemi kaynaklı bir hastalık olduğunu ve son yıllarda vaka sayılarında görülen artışın birkaç nedeni bulunduğunu söyleyen Nöroloji Uzmanı Doç. Dr. Osman Özgür Yalın, “Bunların başında tanı yöntemlerinin gelişmesi geliyor. Özellikle manyetik rezonans görüntüleme (MR) teknolojilerinin yaygınlaşması sayesinde geçmişte tanı alamayan birçok hasta artık erken dönemde teşhis edilebiliyor” dedi ve ekledi:

“Bunun yanında şehirleşme, yaşam tarzı değişiklikleri, D vitamini eksikliği, obezite, sigara kullanımı ve çevresel faktörlerin de hastalık riskini artırabileceği düşünülüyor. Dolayısıyla artışın bir kısmı gerçekten yeni vakalardan kaynaklanırken, bir kısmı da daha başarılı tanı koyabilmemizden kaynaklanıyor.”

‘KADINLARI HEDEF ALIYOR, EN ÇOK DA 20-40 YAŞ ARALIĞI’

MS hastalığının genç kadınlarda neden daha sık ortaya çıkmaya başladığına da değinen Doç. Dr. Osman Özgür Yalın, “Klinik gözlemlerimiz ve bilimsel çalışmalar MS’in kadınlarda erkeklere göre yaklaşık iki-üç kat daha sık görüldüğünü gösteriyor. Hastalık en sık 20-40 yaş aralığında ortaya çıkıyor. Bunun nedenleri tam olarak bilinmese de hormonal faktörlerin önemli rol oynadığı düşünülüyor. Özellikle östrojen ve progesteron gibi hormonların bağışıklık sistemi üzerinde etkileri bulunuyor. Ayrıca kadınlarda otoimmün hastalıkların genel olarak daha sık görülmesi de MS’in kadınlarda daha yaygın olmasını açıklayan unsurlardan biri” dedi.

ERKEKLERDE GÖRÜLME OLASILIĞI NEDİR?

MS’in erkeklerde de görülebilen bir hastalık olduğunu ancak sıklığının kadınlara göre daha düşük olduğunu vurgulayan Doç. Dr. Osman Özgür Yalın, “Genellikle genç erişkin dönemde ortaya çıkar. Yaşlı bireylerde ilk kez MS tanısı almak daha nadirdir ancak imkânsız değildir. Erkeklerde görülen bazı MS tiplerinin daha hızlı ilerleyebildiğini gösteren çalışmalar var. Son yıllarda erkek hasta sayısında da artış gözleniyor ancak bu artış kadınlardaki kadar belirgin değil” şeklinde konuştu.

BU İŞARETLERE DİKKAT!

MS’in belirtilerine de değinen uzman isim, şu bilgilerin altını çizdi:

-- Beynin ve omuriliğin hangi bölgesinin etkilendiğine göre değişir. En sık karşılaştığımız belirtiler şunlar: Tek gözde ani görme azalması veya bulanıklık, çift görme, kollarda veya bacaklarda uyuşma, karıncalanma hissi, kas güçsüzlüğü, denge ve yürüme bozuklukları, baş dönmesi, aşırı yorgunluk, idrar kontrolünde sorunlar, konsantrasyon ve hafıza problemleri…

-- Ancak yine de MS için ‘tek bir kesin belirti’ söylemek mümkün değil. Özellikle genç bir bireyde birkaç gün süren tek taraflı görme kaybı veya vücudun bir bölümünde açıklanamayan uyuşma ve güç kaybı görülmesi durumunda mutlaka nörolojik değerlendirme yapılmalı.

DİKKAT: BİRÇOK HASTALIKLA KARIŞABİLİYOR!

MS belirtilerinin oldukça geniş bir yelpazeye yayıldığı için birçok hastalıkla karışabildiğini de ifade eden Doç. Dr. Osman Özgür Yalın, “Bu hastalıkları şöyle sıralamak mümkün: Boyun fıtıkları, B12 vitamini eksikliği, migren, iç kulak hastalıkları, beyin damar hastalıkları, lupus gibi otoimmün hastalıklar, bazı enfeksiyonlar, anksiyete ve panik bozukluklar. Özellikle uyuşma, baş dönmesi ve yorgunluk gibi belirtiler tek başına MS anlamına gelmez. Bu nedenle ayrıntılı nörolojik muayene ve görüntüleme yöntemleri büyük önem taşır” dedi.

‘ÖLÜMCÜL BİR HASTALIK DEĞİL AMA…’

“MS’te kanserde olduğu gibi evreleme sistemi bulunmuyor. Bunun yerine hastalığın seyri ve tipi değerlendiriliyor” diyen Doç. Dr. Osman Özgür Yalın, “En sık görülen form ataklarla seyreden ve ataklar arasında düzelmenin olduğu tiptir. Bazı hastalarda zamanla ilerleyici bir seyir görülebilir. Günümüzde MS doğrudan ölümcül kabul edilen bir hastalık değil. Özellikle erken tanı ve düzenli tedavi alan hastaların yaşam beklentileri genel nüfusa oldukça yakın. Ancak ileri dönemlerde gelişebilen ciddi hareket kısıtlılığı, enfeksiyonlar ve bazı komplikasyonlar yaşam kalitesini önemli ölçüde etkileyebilir” ifadelerini kullandı.

NASIL BİR TEDAVİ YÖNTEMİ UYGULANIYOR?

MS’i tamamen ortadan kaldıran bir tedavi bulunmadığını söyleyen uzman isim, “Ancak son 20 yılda tedavi seçeneklerinde çok önemli gelişmeler yaşandı. Tedavide temel amaç şunlar olmalı: Atakları azaltmak, yeni lezyon oluşumunu önlemek, hastalık ilerlemesini yavaşlatmak, yaşam kalitesini korumak. Atak dönemlerinde genellikle yüksek doz kortizon tedavileri uygulanırken, uzun dönem kontrol için bağışıklık sistemini düzenleyen çeşitli ilaçlardan yararlanılır. Birçok hasta düzenli tedavi sayesinde yıllarca aktif ve üretken bir yaşam sürdürebiliyor. Bu nedenle MS artık geçmişte olduğu kadar korkulan bir hastalık değil” ifadelerini kullandı.