NATO'da Zirve Tartışması: Trump'ın Eleştirileri ve Arnavutluk'un Bütçesi Ertelemeye Neden Olabilir

NATO liderlerinin Ankara’da bir araya geldiği bu hafta, ittifakın geleceğine dair perde arkasında oldukça kritik bir diplomasi trafiği yürütülüyor.

Bloomberg'e konuşan konuya yakın kaynaklara göre, her yıl düzenli olarak gerçekleştirilen liderler zirvesinden uzaklaşma fikri yüksek sesle konuşulmaya başlandı.

Bu tartışmaların fitilini ateşleyen en büyük unsur ise ABD Başkanı Donald Trump’ın ittifaka yönelik bitmek bilmeyen sert eleştirileri oldu. Türkiye’nin başkentine yalnızca Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile olan yakın ilişkisi nedeniyle geldiğini açıkça ifade eden Trump, Ankara'daki temasları sırasında da askeri ittifakı küçümseyen ve varlığını sorgulayan çıkışlarını sürdürdü. Trump'ın bu tavrı, müttefikler arasında bir sonraki zirveye dair ciddi bir endişe dalgası yarattı.

Normal şartlar altında bir sonraki yıl Arnavutluk’ta yapılması planlanan zirvenin ertelenmesi seçeneği ciddi bir formül olarak masada duruyor.

Gizli yürütülen görüşmelere dair bilgi veren kaynaklar, bu hamlenin temel amacının Trump’a müttefikleri kamuoyu önünde hırpalayacağı yeni bir kürsü ve platform vermemek olduğunu belirtiyor.

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte’nin, ittifakı küresel gündemin üst sıralarında tutmak adına her yıl bu buluşmaların devam etmesini istediği ve Trump’ı ikna etmek için üye ülkelerin savunma harcamalarındaki devasa artışları öne çıkardığı bildiriliyor. Ancak bu taktiğin şu ana kadar Trump üzerinde ne derece etkili olduğu henüz netlik kazanmış değil.

Zirvenin ertelenmek istenmesinin ardında yatan tek siyasi gerekçe Trump’ın kişisel sert retorikleri değil; bir sonraki ev sahibi Arnavutluk’un bütçe karnesi de ittifak içinde huzursuzluk yaratıyor.

Arnavutluk, NATO’nun uzun süredir taahhüt ettiği "GSYİH’nin en az %2’sini savunmaya ayırma" hedefini yakın zamana kadar yakalayamayan ve ittifakın en az harcama yapan ülkeleri arasında yer alan bir profile sahip.

Liderler, bu durumun Trump’ın bütçe adaletsizliği üzerinden ittifaka daha da yüklenmesine yol açmasından çekiniyor. Stratejik gerilimin en somut göstergesi ise Ankara Zirvesi'nin çarşamba günü onaylanacak olan sonuç bildirgesinde yatıyor; taslak metinle ilgili bilgi sahibi bir kaynağa göre sonuç bildirisinde bir sonraki zirvenin tarihine veya yerine dair hiçbir atıfta bulunulmuyor.

Sürecin nasıl şekilleneceğine dair en net kurumsal açıklama ise üst düzey NATO askeri yetkilisi Giuseppe Cavo Dragone’den geldi.

Bloomberg TV’ye konuşan Dragone, zirvenin Arnavutluk’ta yapılacağını doğrularken, bu buluşmanın önümüzdeki yıl mı yoksa bir sonraki yıl mı gerçekleşeceği konusunun şu anda ittifak içinde hararetle tartışıldığını resmen kabul etti.

Orta Doğu ve Doğu Avrupa'da jeopolitik risklerin zirve yaptığı bir dönemde, NATO’nun kendi içindeki en büyük mali donör olan ABD ile ilişkileri yönetmek adına kurumsal takvimini değiştirme noktasına gelmesi, askeri ittifakın Trump dönemi boyunca ne kadar kırılgan bir dengede ilerleyeceğini gözler önüne seriyor.