Özbekistan'da 4.000 Yıllık Kafatası Ameliyatı Bulundu

Arkeologlar, yaklaşık 5 yaşında hayatını kaybeden çocuğun iskeletini nisan ayında Özbekistan'ın güneyindeki Carkutan (Djarkutan) arkeolojik alanında yürütülen kazılarda ortaya çıkardı.

Çocuğun, yaklaşık 3 yaşında öldüğü düşünülen başka bir çocukla birlikte aynı mezara gömüldüğü belirlendi.

EN ESKİ AMELİYAT

Live Science’ın haberine göre araştırmacılar, kafatasında taş veya kemikten yapılmış aletlerle gerçekleştirildiği düşünülen belirgin trepanasyon (kafatası delme) izleri tespit etti. Böylece bulgu, Orta Asya'daki en eski cerrahi müdahale örneği ve Asya genelindeki en eski ameliyat kanıtlarından biri olarak değerlendirildi.

Habere göre ‘trepanasyon’, antik çağlarda epilepsi, migren veya davranışsal rahatsızlıklar gibi sorunları tedavi etmek amacıyla uygulandığı düşünülen bir yöntem olarak biliniyor. Ancak araştırmacılar, o dönemde tıbbi uygulamalar ile ritüel amaçlı işlemler arasındaki sınırın günümüzdeki kadar net olmadığını vurguladı.

AFGANİSTAN SINIRINA YAKIN BÖLGEDE BULUNDU

Keşif, İtalyan ve Özbek araştırmacılardan oluşan ekip tarafından Afganistan sınırına yakın Kuzey Baktriya bölgesinde gerçekleştirildi.

Kazılar, tarih öncesi Carkutan yerleşiminde yoğunlaştı. Mezarın, MÖ üçüncü binyılın sonlarına tarihlendiği belirlendi. Bu dönemde Carkutan, MÖ 2500 ile MÖ 1500 yılları arasında Orta Asya'nın büyük bölümüne hakim olan Oxus Uygarlığı'nın önemli şehir merkezlerinden biri olarak öne çıkıyordu.

Arkeoloji literatüründe Baktriya-Margiyana Arkeolojik Kompleksi (BMAC) olarak da adlandırılan Oxus Uygarlığı, gelişmiş tarım ekonomisi ve zengin maddi kültürüyle tanınıyor. Uygarlığın çöküşünün ise bölgedeki önemli nehirlerin kurumasına yol açan iklim değişiklikleriyle bağlantılı olduğu düşünülüyor.

‘DÜNE KADAR DÜŞÜNÜLEMEZDİ’

Araştırmacılar, antik dönemlerde trepanasyon örneklerine farklı bölgelerde rastlanmasına rağmen, bu işlemin böylesine küçük yaştaki bir çocuk üzerinde uygulanmış olmasının dikkat çekici olduğunu belirtti.

Kazı çalışmalarını yöneten İtalya'daki Salento Üniversitesi arkeologlarından Enrico Ascalone, "Carkutan bizi şaşırtmaya devam ediyor. Dört bin yıl önce Orta Asya'da bir çocuğa uygulanan kafatası ameliyatı, düne kadar düşünülemezdi. Bugün ise elimizde bunu gösteren veriler var" ifadelerini kullandı.

Bununla birlikte keşif birçok soruyu da beraberinde getirdi. Araştırma ekibi, "Bu müdahaleyi kentteki hangi uzman grup gerçekleştirmiş olabilir? Böyle bir operasyon ne düzeyde anatomik ve cerrahi bilgi gerektiriyordu? Ve neden 5 yaşındaki bir çocuk üzerinde uygulandı?" sorularına yanıt aradıklarını belirtti.

Araştırmacılar, önümüzdeki aylarda yapılacak incelemelerle ameliyatın amacı ve dönemin tıbbi bilgi düzeyi hakkında daha fazla bilgi edinmeyi umuyor.