65 Yaşında Gelen Sağlık Taraması Davetini Kaçıran Adamın Hayatını Değiştiren Ağrılı Deneyimi

John Simpson, 65 yaşına girdiğinde kendisine gönderilen sağlık tarama davetini hatırlamıyor. İngiltere’de erkeklere sunulan bu kısa ultrason kontrolü, karın bölgesindeki ana atardamar olan aortta sessizce gelişebilen ölümcül balonlaşmayı tespit etmeyi amaçlıyor.

John bugün o daveti görmüş olmayı çok isterdi. Çünkü aylar önce yaşadığı olay, birkaç dakikalık bir kontrolün hayatındaki en büyük acıyı ve ölüm riskini önleyebileceğini gösterdi.

Emekli elektrikçi olan 78 yaşındaki John, Eylül 2024’te kız kardeşinin North Yorkshire’daki evinde kalırken gece saat 23.00 sıralarında korkunç bir ağrıyla uyandı.

“Tarif edilemezdi” diyen John, hem sırtında hem de karnında dayanılmaz bir ağrı hissettiğini söylüyor. Acı o kadar şiddetliydi ki kusmasına neden oldu.

Ertesi akşam ağrı yeniden başladı. Bu kez John acı içinde kıvranıyordu. Ambulansla York Hospital’a götürüldü ve yapılan acil taramada korkutucu gerçek ortaya çıktı.

Normalde yaklaşık 2 santimetre genişliğinde olan aortu, 13 santime kadar balonlaşmış ve patlamıştı.

John’un yaşadığı durumun adı abdominal aort anevrizması. Kısaca AAA olarak bilinen bu hastalıkta, vücudun en büyük damarı olan aortun karın içinden geçen bölümünde zayıflama ve şişme meydana geliyor.

Bu balonlaşma uzun süre hiçbir belirti vermeyebiliyor. Ancak damar duvarı yırtıldığında kişi dakikalar içinde ölümcül iç kanama riskiyle karşı karşıya kalabiliyor.

Uzmanlara göre AAA’nın en tehlikeli yanı, çoğu zaman sessiz ilerlemesi. Kişi yıllarca vücudunda böyle bir risk taşıdığını fark etmeyebilir.

Patlama meydana geldiğinde ise ani ve şiddetli karın ya da sırt ağrısı, tansiyon düşmesi, solukluk, terleme, baygınlık hissi ve hızla kötüleşen genel durum görülebilir.

İngiltere bu nedenle 65 yaşına giren erkeklere ücretsiz karın ultrasonu taraması sunuyor. Test genellikle 10-15 dakika sürüyor, ağrısız yapılıyor ve aortta genişleme olup olmadığını gösterebiliyor.

John, daveti görmüş olsa bile o dönem ne anlama geldiğini bilmediği için muhtemelen gitmeyeceğini söylüyor. Bugün ise “Gitmiş olsaydım çok fazla acı ve zorluktan kurtulabilirdim” diyor.

AAA taraması özellikle erkeklere öneriliyor çünkü erkeklerde bu hastalığın görülme riski kadınlara göre çok daha yüksek. Yaş ilerledikçe damar duvarındaki esnek lifler zayıflıyor ve aort, kalpten pompalanan kanın basıncına karşı daha savunmasız hale geliyor.

Sigara kullanımı, yüksek tansiyon ve aile öyküsü de riski artıran önemli faktörler arasında yer alıyor.

Uzmanlara göre sigara, aort duvarında iltihabi süreci artırarak damar yapısını zayıflatabiliyor. Aile öyküsü de dikkat edilmesi gereken önemli bir işaret.

Anne, baba ya da kardeşinde abdominal aort anevrizması olan kişilerin bu hastalığı yaşama riski daha yüksek kabul ediliyor.

Taramada küçük bir anevrizma saptanırsa hemen ameliyat yapılmayabiliyor. Çünkü küçük boyutlarda ameliyat riski, anevrizmanın kendisinden daha yüksek olabilir.

Bu durumda hasta düzenli aralıklarla takip ediliyor. Anevrizma büyüdükçe kontrol sıklığı artıyor. Genellikle 5,5 santimetre ve üzeri genişlemelerde ameliyat seçeneği gündeme geliyor.

Tedavide iki ana yöntem bulunuyor. Daha az invaziv olan EVAR yönteminde, kasıktaki damardan girilerek aortun zayıflayan bölümüne stent yerleştiriliyor.

Her hasta bu yönteme uygun olmayabiliyor. Bazı anevrizmaların konumu, stentin güvenli şekilde yerleşmesine izin vermeyebiliyor.