AB Liderleri Zirvede: Ukrayna Desteği, Yaptırımlar ve Yeni Bütçe Masada

AB üyesi 27 ülkenin devlet veya hükümet başkanı, zirvenin ikinci gün oturumları kapsamında bir araya geldi.

Zirvenin ilk gününde Ukrayna'ya destek, rekabetçilik, Avrupa'nın ekonomik güvenliği ve Çin ile ilişkiler konuları görüşüldü.

Liderler, Rusya'ya yönelik yaptırımların uzatılması konusunda siyasi uzlaşı sağlarken, Rus ekonomisinin belirli sektörlerini hedef alan yaptırımların yenilenme süresinin 6 aydan 12 aya çıkarılması konusunda mutabakata vardı.

İlk gün görüşmelerinde ayrıca, AB Konseyi Başkanı Antonio Costa'nın ekibine Rusya ile diplomatik temas kanallarının açık tutulmasına yönelik verdiği talimat da değerlendirildi.

AB liderleri, Birliğin ekonomik çıkarlarını korumak ve Çin kaynaklı riskleri azaltmak amacıyla gerekli araçların geliştirilmesi konusunda AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen'e yetki verdi.

Yeni bütçe masada

Zirvenin ikinci gününde liderlerin ana gündem maddesini Birliğin gelecek dönem bütçesi oluşturuyor.

Bu kapsamda liderler, 2028-2034 dönemini kapsayacak yeni Çok Yıllı Mali Çerçeve'yi (MFF) ele alacak. AB bütçesi, harcama tavanlarının belirlendiği yedi yıllık dönemler için hazırlanıyor.

AB Komisyonu, yeni dönemde bütçenin yaklaşık 2 trilyon avroya çıkarılmasını ve mevcut yapıya göre daha esnek kullanılmasını öneriyor.

Üye ülkelerin bütçenin büyüklüğü, finansman kaynakları ve öncelikleri konusunda farklı pozisyonlar benimsemesi nedeniyle müzakerelerin zorlu geçmesi bekleniyor.

Yeni bütçenin 1 Ocak 2028'de yürürlüğe girebilmesi için siyasi anlaşmanın 2026 yılı sonuna kadar sağlanması gerekiyor.

AB'nin 2021-2027 dönemini kapsayan yaklaşık 1,2 trilyon avroluk mevcut bütçesi 2020 yılında kararlaştırılmıştı. Uzun vadeli bütçenin kabulü için Avrupa Parlamentosunun onayı ve üye ülkelerin AB Konseyinde oy birliği gerekiyor.

Bütçe görüşmelerinde üye ülkelerin katkı payları, savunma harcamaları, rekabetçilik, tarım, uyum fonları ve yeni önceliklere ayrılacak kaynaklar konusunda yoğun tartışmalar yaşanması bekleniyor.

Orta Doğu'daki gelişmeler de değerlendirilecek

Liderler, zirvenin bugünkü oturumlarında Orta Doğu'daki son gelişmeleri de ele alacak.

AB, Washington ile Tahran arasında sağlanan mutabakatı memnuniyetle karşılarken, İran'ın nükleer silah edinmemesi ve balistik füze programı dahil bölgesel istikrarı tehdit eden faaliyetlerine son vermesi gerektiği yönündeki tutumunu sürdürüyor.

Görüşmelerde Gazze'deki insani durum, Filistin yönetiminin reform gündemi ve AB'nin bu sürece sağlayacağı destek de değerlendirilecek. Bazı üye ülkeler İsrailli yetkililere yaptırım uygulanması ve İsrail'e karşı daha sert tedbirler alınmasını talep ederken, Birlik içinde bu konuda ortak bir tutum bulunmuyor.

AB içinde son dönemde, işgal altındaki Filistin topraklarında kurulan yasa dışı yerleşimlerle bağlantılı kişi ve kuruluşlara yönelik yaptırımlar ile bu yerleşimlerde üretilen ürünlerin Avrupa pazarındaki durumuna ilişkin tartışmalar da yoğunlaştı.

Liderlerin ayrıca İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırıları, Lübnan ile İsrail arasındaki ateşkesin korunması ve ülkedeki güvenlik durumunu da değerlendirmesi bekleniyor.

AB, Lübnanlı makamların devlet otoritesinin güçlendirilmesi ve silahlı grupların kontrol altına alınmasına yönelik çabalarına desteğini sürdürme yönündeki tutumunu koruyor.