ABD ve İran Arasında Gerilim: Hürmüz Boğazı ve Nükleer Müzakerelerde Çıkmaz

ABD’nin Orta Doğu’daki en üst düzey komutanı Amiral Brad Cooper, Başkan Donald Trump’a İran’la yeniden çatışmaya girilmesi durumunda uygulanabilecek askeri seçeneklere ilişkin brifing verdi. “Üçüncü Körfez Savaşı” olarak nitelendirilen süreç, 7 Nisan’da ABD’nin hava saldırılarını geçici olarak durdurmasıyla yavaşlamıştı.

Trump yönetimi, diplomasiye alan açmak amacıyla başlatılan bu ateşkesi daha sonra süresiz olarak uzattı. Ancak sahadaki gerilim sona ermiş değil.

HÜRMÜZ BOĞAZI’NDA GERİLİM TIRMANIYOR

Taraflar, Hürmüz Boğazı’nda karşı karşıya gelmeye devam ediyor. Washington, İran’ın petrol ihracatını durdurmayı hedefleyen deniz ablukasına ağırlık verirken; Tahran ise boğazdaki gemi trafiğini engelleyerek küresel enerji piyasalarını baskı altında tutuyor.

Trump, uygulanan stratejiye ilişkin “Abluka dahice, tamam mı? Abluka yüzde yüz kusursuz” ifadelerini kullandı.

EKONOMİK SAVAŞ: İKİ TARAF DA GERİ ADIM ATMADI

ABD’nin amacı, İran ekonomisini baskı altına alarak Tahran’ı nükleer müzakerelerde geri adım atmaya zorlamak. İran ise ekonomik baskıyı Washington için siyasi maliyete dönüştürmeyi hedefliyor.

Nisan ayında Hürmüz Boğazı’ndan geçen petrol akışının yüzde 95 oranında düştüğü belirtilirken, bu durumun küresel ekonomide ciddi etkiler yarattığı vurgulanıyor.

ASKERİ BAŞARI VAR, STRATEJİK SONUÇ YOK

ABD’nin İran’a yönelik operasyonlarında çok sayıda askeri hedef imha edildi, savaş gemileri devre dışı bırakıldı ve üst düzey isimler etkisiz hale getirildi. Ancak bu askeri kazanımların siyasi sonuç üretmediği ifade ediliyor.

Uzmanlara göre, ABD’nin baskısı İran’ın stratejik hesaplarını değiştirmekte yetersiz kaldı ve Tahran yönetimi geri adım atmıyor.

TRUMP İKİ SEÇENEK ARASINDA

The Telegraph gazetesinde yer alan habere göre, Trump yönetimi için seçenekler net ancak riskli: Hava saldırılarını yeniden başlatmak ya da İran’ın taleplerini içeren bir anlaşmayı kabul etmek.

SAVAŞ YENİDEN BAŞLARSA NE OLUR?

ABD’nin yeniden askeri harekâta başlaması durumunda İran’ın Körfez ülkelerine yönelik füze ve İHA saldırılarını artırabileceği değerlendiriliyor. Bu senaryoda Suudi Arabistan, Katar, Kuveyt ve Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki enerji altyapısının hedef alınabileceği uyarısı yapılıyor.

KAZANANI OLMAYAN SAVAŞ

Analizlere göre bu çatışma, klasik savaşlardan farklı olarak net bir kazanan üretmeyecek. Tarafların geri adım atmaması, sürecin uzamasına neden oluyor.

Financial Times’ın haberine göre ABD yönetimi, İran’a karşı yürütülen askeri süreç nedeniyle silah stoklarında ciddi azalma yaşandığını Avrupalı müttefiklerine iletti. Bu kapsamda Birleşik Krallık, Polonya, Litvanya ve Estonya’nın da aralarında bulunduğu ülkelerin teslimat gecikmelerinden etkileneceği belirtildi.

BRÜKSEL’DEN DOĞRULAMA

Avrupa Komisyonu Başkan Yardımcısı Kaja Kallas’ın da ABD’nin Kuzey Avrupa ve Baltık ülkelerine silah sevkiyatında gecikme yaşandığını doğruladığı belirtildi.

TRUMP’TAN “KOALİSYON” TEHDİDİ

Nisan başında ABD Başkanı Donald Trump’ın, Hürmüz Boğazı’nın askeri güçle yeniden açılması için oluşturulması planlanan “gönüllüler koalisyonu”na katılım baskısı yaptığı ve Ukrayna’ya silah sevkiyatını durdurmakla Avrupa’yı uyarmış olduğu da haberde yer aldı.

The Wall Street Journal’ın haberine göre, İran savaşın maliyetinin artmasıyla birlikte yeni bir diplomatik hamle yaptı. Tahran’ın, Pakistanlı arabulucular üzerinden ilettiği teklifin önceki planlara kıyasla daha esnek olduğu belirtildi.

NÜKLEER DOSYA KRİZİ: EN BÜYÜK ENGEL

Washington, İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini yaklaşık 20 yıl durdurmasını ve yüksek zenginleştirilmiş uranyum stokunu teslim etmesini talep etti. Tahran ise bu süreyi kabul etmedi ve nükleer program konusunda kapsamlı tavizlere yanaşmadı.

TRUMP: MEMNUN DEĞİLİM

ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın teklifine ilişkin yaptığı açıklamada, “Bir anlaşma yapmak istiyorlar, ancak ben bundan memnun değilim. Ne olacağını göreceğiz” ifadelerini kullandı.