Avrupa'da Tarihi Sıcak Hava Dalgası: Türkiye'ye Etkileri ve Uzman Görüşleri

Avrupa, son yılların en güçlü sıcak hava dalgalarından biriyle karşı karşıya. Fransa’dan İspanya’ya, Almanya’dan İngiltere’ye kadar geniş bir coğrafyada sıcaklıkların tehlikeli seviyelere ulaşması beklenirken, bazı meteorolojik değerlendirmelerde bu olayın ‘son 500 yılın en güçlü sıcak hava dalgalarından biri’ olabileceği yönündeki iddialar da gündeme geldi.

AVRUPA GENELİNDE ALARM ETKİSİ

Kıta genelinde bugünden itibaren etkisini artırması beklenen sıcak hava dalgası nedeniyle birçok ülke peş peşe alarm durumuna geçti. Fransa’da bazı bölgelerde sıcaklıklar 40 derecenin üzerine çıkarken, güneybatıdaki Pissos'ta 42,2 derece ölçüldü.

Belçika’da meteoroloji yetkilileri ülke tarihindeki en yüksek sıcaklıkların görülebileceği uyarısında bulunurken, demiryolu hatlarında oluşabilecek deformasyon riskine karşı bazı tren seferleri iptal edildi. İspanya’da yılın ilk resmî sıcak hava dalgası ilan edilirken, bazı bölgelerde termometrelerin 44 dereceyi göstermesi bekleniyor.

İsviçre’de meteoroloji kurumları 37 dereceye kadar çıkabilecek sıcaklıklar nedeniyle ‘şiddetli sıcak hava dalgası’ uyarısı yayımladı. Balkanlar’da ise Hırvatistan, Sırbistan, Bosna-Hersek, Karadağ ve Kuzey Makedonya başta olmak üzere birçok ülkede alarm seviyeleri yükseltildi. İngiltere ve Galler için turuncu alarm ilan edilirken, sıcaklıkların 38 dereceye kadar çıkabileceği ve gece saatlerinde dahi yüksek seyrederek ‘tropikal gece’ koşullarının oluşabileceği bildirildi.

Avrupa’yı etkisi altına alan sıcak hava kubbesinin doğuya doğru ilerleme ihtimali ise gözleri Türkiye’ye çevirdi. Peki ülkemiz bu durumdan nasıl etkilenecek? Avrupa’daki sıcakların ana nedeni nedir?

‘ALIŞILMIŞIN DIŞINDA EKSTREM BİR DURUM’

İstanbul Aydın Üniversitesi Meteoroloji Uzmanı Dr. Güven Özdemir, bu hafta Avrupa’da etkili olması beklenen sıcak hava dalgasına ilişkin yaptığı değerlendirmede olayın “alışılmışın dışında ekstrem bir durum” olduğuna dikkat çekerken, kamuoyunda dile getirilen bazı ifadelerin ise abartılı olabileceğini söyledi.

Dr. Özdemir, “500 yılın en güçlü sıcak hava dalgası olacak” şeklindeki yorumların bilimsel karşılığının olmadığını vurgulayarak şu ifadeleri kullandı:

“Bu hafta yaşanması beklenen sıcak hava dalgası Avrupa için alışılmışın dışında ekstrem bir olay olarak görülüyor. Ancak bunun için ‘500 yılın en güçlü sıcak hava dalgası olacak’ ifadesi biraz abartı olur. Çünkü bu konudaki sıcaklık verilerine baktığımda buna benzer bir durumla karşılaşmadım; zaten bu kadar uzun süreli güvenilir bir veri kaydı da yok. Bilimsel literatürde de bu iddiayı güçlü şekilde destekleyen bir çalışma bulunmuyor. Ancak şunu net bir şekilde söyleyebilirim ki son 10-15 yılın en güçlüsü olacağı kesin.”

‘AYNI ANDA BİRKAÇ FARKLI ETKİ YARATACAK’

Sıcak hava dalgasının oluşum mekanizmasını da açıklayan Dr. Güven Özdemir, Batı ve Orta Avrupa üzerinde etkili olan yüksek basınç sistemine dikkat çekti. Bu sistemin aynı anda birkaç farklı etki yarattığını belirterek şunları söyledi:

“Batı ve Orta Avrupa’da çok güçlü bir yüksek basınç kubbesi var. Bu kubbe üç önemli etkiyi aynı anda oluşturuyor. Birincisi, Kuzey Afrika’ya yakın bölgelerden gelen çok sıcak hava, hızlı bir şekilde Avrupa’ya taşınıyor. İkincisi, yüksek basınç nedeniyle hava sürekli sıkışıyor ve bu da daha fazla ısınmaya neden oluyor. Üçüncüsü ise yüksek basınç alanlarında hava açık olduğu için güneşten gelen enerjiyi yer yüzeyinde tutuyor ve adeta bir fırın etkisi yaratıyor. Bulut oluşumu da engellendiği için kesintisiz güneş radyasyonu etkili oluyor. Tüm bunlar bu sıcaklığın oluşma nedeni.”

‘SICAKLIKLAR 40 DERECENİN ÜZERİNE ÇIKACAK, 2003’TEKİ GİBİ ÖLÜMLER YAŞANABİLİR’

Sıcaklıkların 40 derece ve üzerine çıkabileceğini belirten Dr. Güven Özdemir, 2003 yılındaki Avrupa sıcak hava dalgasını hatırlatarak benzer risklere dikkat çekti. 2003 yazında Avrupa genelinde on binlerce kişinin hayatını kaybettiği sıcak hava dalgasına değinen uzman isim, hazırlık eksikliklerine de vurgu yaptı:

“Yaşanacak olan sıcaklık dalgası 2003’teki sıcak hava dalgasına benziyor. Gerçekten de o yıl Fransa’da yaklaşık 15 bin kişi hayatını kaybetti. Avrupa genelinde ise 70 binin üzerinde insan yaşamını yitirdi. Ancak bunu sadece sıcaklığa bağlamamak da gerekir. Fransa, Almanya ve İngiltere gibi ülkeler bu tür sıcak hava olaylarına hazırlıklı değildi. Erken uyarı sistemleri yeterince gelişmiş durumda değildi. Yaşlı ve kronik hastalığı olan kişiler ile açık alanda çalışanlar ciddi risk altındaydı ve bunun sonucunda ölümler yaşandı. Bu sefer bu kadar fazla ölümler olmasa da yine ölümlerin yaşanma ihtimali var.”

‘ISI KUBBESİNİN TÜRKİYE’YE ULAŞMA İHTİMALİ YÜKSEK!’ ÜLKEMİZDE SICAKLIKLAR NASIL OLACAK?

Avrupa’yı etkisi altına alması beklenen sıcak hava dalgasının Türkiye üzerinde de etkiler yaratabileceğini belirten Dr. Güven Özdemir, özellikle batı ve iç kesimlerde sıcaklıkların artabileceği uyarısında bulundu.

Özdemir, Avrupa’daki atmosferik sistemlerin çoğu zaman Türkiye’ye doğru ilerlediğini belirterek şu değerlendirmeyi yaptı:

“Bu sistem dolaylı olarak ülkemizi de etkileyecek. Atmosferik sistemler genellikle bize batıdan geliyor. Avrupa üzerindeki yüksek basınç alanı doğuya doğru hareket ederse Marmara, Ege, Akdeniz ve İç Anadolu’nun belli bir bölümü bundan etkilenecektir. Bu sistemin Türkiye’ye ulaşma olasılığını yüzde 60-70 olarak görüyorum. Çünkü Avrupa’da oluşacak sıcaklık dalgası gerçekten çok kuvvetli. Ortaya çıkan bu ısı kubbesinin etkilerinin bize de ulaşması oldukça muhtemel görünüyor.”

İstanbul Aydın Üniversitesi Meteoroloji Uzmanı Dr. Güven Özdemir

‘İSTANBUL’DA 40 DERECE İHTİMALİ GÖZ ARDI EDİLMEMELİ’

Türkiye’de yaz aylarında sıcaklıkların zaman zaman 30 derecenin üzerine çıktığını hatırlatan Dr. Güven Özdemir, Avrupa’daki aşırı sıcak hava dalgasının etkilerinin Türkiye’ye ulaşması halinde özellikle batı bölgelerinde sıcaklıkların belirgin şekilde artabileceğini söyledi.

Özdemir, İstanbul başta olmak üzere Marmara Bölgesi’nde sıcaklıkların kademeli olarak yükseleceğini belirterek şu ifadeleri kullandı:

“Yaz aylarında İstanbul’daki sıcaklıklar 30 derecenin üzerine çıkabiliyor. Bu hafta da bu şekilde gözüküyor. Avrupa’da yaşanan böyle ekstrem bir durumda ise İstanbul da bundan etkilenerek 40 derecelere kadar ulaşabilir. Batı bölgelerimizden başlayarak sıcaklıkların mevsim normallerinin üzerine çıkma ihtimali artık yüzde 100’e yaklaşmış durumda. İstanbul dahil olmak üzere Marmara Bölgesi’nde sıcaklıkların kademeli olarak yükselmesini bekliyorum. İlk etapta 32 derece seviyelerine çıkacaktır.”

Ege Bölgesi’nde daha yüksek sıcaklıkların görülebileceğini kaydeden Özdemir, sıcak hava dalgasının iç kesimlere kadar etkili olabileceğini vurguladı.

“Ege Bölgesi’nde, İzmir dahil olmak üzere, sıcaklıklar 36 ila 39 dereceye kadar çıkabilir. Bu artış yalnızca kıyı kesimlerle sınırlı kalmayacak, iç bölgelerde de hissedilecektir. Kısacası Türkiye olarak biz de oldukça sıcak bir döneme doğru giriyoruz.”

TEMMUZ AYI İÇİN 50 DERECE UYARI!

Temmuz ayına ilişkin meteorolojik verilerin sıcak bir tabloya işaret ettiğini belirten Dr. Güven Özdemir, Türkiye genelinde sıcaklıkların mevsim normallerinin üzerinde seyretmesinin beklendiğini söyledi.

Özdemir, önümüzdeki ay için sıcaklık beklentilerinin oldukça güçlü olduğunu vurgulayarak şu değerlendirmede bulundu:

“Meteorolojik verilere baktığımda temmuz ayının mevsim normallerinden daha sıcak geçeceğine işaret eden güçlü sinyaller görüyorum. Bunun için bir olasılık vermem gerekirse yüzde 90 diyebilirim. Türkiye genelinde sıcaklıkların uzun yıllar ortalamalarının üzerinde seyretmesini bekliyoruz.”

Geçen yıl özellikle Güneydoğu Anadolu Bölgesi’ndeki bazı ilçelerde 50 dereceyi gören sıcaklıkların ölçüldüğünü hatırlatan Özdemir, bu yıl da benzer değerlerin yeniden görülebileceğini ifade etti.

“Geçen yıl 50 dereceleri gören ilçelerimiz bu yıl da benzer sıcaklıklarla karşılaşabilir. Özellikle Avrupa’da etkili olması beklenen aşırı sıcak hava dalgasının etkileri Türkiye’ye yayılırsa bu ihtimal daha da güçlenecektir. Bu durumda, başta Güneydoğu Anadolu olmak üzere ülkenin sıcak bölgelerinde yeniden 50 dereceye yaklaşan veya bu seviyeyi aşan sıcaklıkların görülmesi sürpriz olmayacaktır.”

YAĞIŞLAR GÖRÜLECEK Mİ?