Chính phủ đề xuất 6 điều kiện không truy cứu trách nhiệm hình sự với người dám nghĩ, dám làm

Chính phủ đề xuất 6 điều kiện để không truy cứu trách nhiệm hình sự với người dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung, trong đó phải không tham nhũng và hoạt động mang lại hiệu quả.

Sáng 9/7, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.

Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Công an, cho biết nghị quyết nhằm thể chế hóa chủ trương bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung, không tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Việc xử lý vi phạm sẽ lấy hiệu quả chính trị, kinh tế, xã hội làm căn cứ xem xét.

Theo Điều 5 dự thảo, cơ quan tiến hành tố tụng không truy cứu trách nhiệm hình sự khi người vi phạm đáp ứng đủ 6 điều kiện: không tham nhũng; vì lợi ích chung; hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh hoặc ứng dụng khoa học, công nghệ đã hoàn thành; mang lại hiệu quả kinh tế, xã hội cho địa phương, đất nước; không có khiếu nại, tố cáo hoặc các khiếu nại, tố cáo đã được giải quyết dứt điểm; không gây thất thoát, lãng phí tài sản hoặc đã khắc phục toàn bộ hậu quả.

Dự thảo cũng quy định hai trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự đối với người gây thiệt hại do rủi ro trong ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Trường hợp thứ nhất là hoạt động gặp rủi ro, gây thiệt hại nhưng người thực hiện đã tuân thủ đúng quy trình, quy định. Trường hợp thứ hai áp dụng khi chưa có pháp luật điều chỉnh về quy trình, quy định hoặc pháp luật còn mâu thuẫn, chồng chéo. Người thực hiện phải không tham nhũng, hành động vì lợi ích chung, đã hoàn thành nhiệm vụ và mang lại hiệu quả.

Với trường hợp tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự, dự thảo đưa ra ba điều kiện: hành vi vi phạm pháp luật nhằm phục vụ lợi ích chung; có gây thất thoát, lãng phí tài sản nhà nước hoặc tài sản doanh nghiệp nhưng không tham nhũng; có khả năng khắc phục hậu quả đối với hoạt động đang thực hiện, chưa hoàn thành hoặc chưa khắc phục được hậu quả.

Ủy ban Kinh tế và Tài chính đánh giá dự thảo có nhiều nội dung mới, mang tính liên ngành, tác động trực tiếp đến việc xử lý vi phạm pháp luật cũng như quyền, lợi ích của tổ chức, cá nhân. Cơ quan thẩm tra đề nghị phân định rõ trách nhiệm hình sự, hành chính, dân sự, trách nhiệm của pháp nhân và cá nhân; tách bạch việc xử lý trách nhiệm với tháo gỡ khó khăn, khắc phục hậu quả của dự án, công trình.

Theo cơ quan thẩm tra, chính sách khoan hồng chỉ nên áp dụng với trường hợp không tham nhũng, không vụ lợi, vì lợi ích chung, đã khắc phục hậu quả và đáp ứng đầy đủ các điều kiện luật định.

Đối với đề xuất người được miễn trách nhiệm hình sự sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính theo khung cao nhất, đa số ý kiến cơ quan thẩm tra đề nghị rà soát vì cho rằng quy định này chưa phù hợp với nguyên tắc cá thể hóa trong xử lý vi phạm hành chính, có thể làm giảm tính nhân văn và khả thi của chính sách.

Ủy ban Kinh tế và Tài chính cũng đề nghị tiếp tục rà soát quy định về miễn, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự, bảo đảm việc khắc phục hậu quả không trở thành điều kiện duy nhất hoặc yếu tố mang tính quyết định tuyệt đối để được hưởng chính sách khoan hồng.

Dự kiến, dự thảo nghị quyết được trình Quốc hội xem xét, thông qua tại kỳ họp không thường lệ vào tháng 8.