Công nghệ Việt: Nâng cao khả năng tiếp cận cho người khuyết tật và cao tuổi

Khi công nghệ dần trở thành một phần thiết yếu của đời sống, việc nâng cao khả năng tiếp cận công nghệ (accessibility) cho người dùng, nhất là nhóm khuyết tật và cao tuổi, được xem là nhiệm vụ quan trọng.

Theo báo cáo của Bộ Y tế, tính đến cuối năm 2025, cả nước có khoảng 16,5 triệu người cao tuổi. Con số này được dự báo tiếp tục tăng trong những năm tới. Để giải quyết sự đứt gãy trong trải nghiệm số, tư duy thiết kế sản phẩm công nghệ cần chuyển dịch sang phương thức bao trùm (Inclusive Design) và hỗ trợ tiếp cận (Design for Accessibility). Trong đó, thiết kế bao trùm đưa sự đa dạng của hành vi con người làm trọng tâm ngay từ phác thảo hệ thống đầu tiên.

Là một trong 16,5 triệu người lớn tuổi tại Việt Nam, cô Trần Thị Tiết Thanh (60 tuổi, TP HCM) thường xuyên vận dụng tính năng call caption để có thể liên lạc thuận tiện hơn với người thân, bạn bè. Cô Thanh cho biết từ khi Zalo có phụ đề cuộc gọi, cô trò chuyện dễ hơn nhiều, không nghe rõ sẽ nhìn, không cần phải hỏi lại.

"Tôi ủng hộ các sản phẩm được thiết kế theo hướng giúp mọi người dùng, dù là người lớn tuổi ở quê hay nhân viên văn phòng tại thành phố, đều có thể giải quyết nhu cầu thường ngày một cách thuận tiện hơn", cô Thanh nói.

Với người khiếm thính hay cao tuổi gặp trở ngại về nghe, tính năng phụ đề cuộc gọi (call caption) có thể nâng cao hiệu quả liên lạc. Theo đó, chức năng này cho phép hiển thị lời nói của người đối diện thành chữ theo thời gian thực trên màn hình video call. Người dùng có thể dễ dàng theo dõi cuộc trò chuyện khi âm thanh không đủ to, rõ.

Với tính năng voiceOver được tích hợp trên nền tảng Zalo, cộng đồng khiếm thị có thể chạm vào màn hình, sau đó nghe thiết bị đọc nội dung được hiển thị ở di động. Giải pháp này hỗ trợ họ tăng cường khả năng tự chủ, tự đọc tin nhắn, trả lời bạn bè, gọi điện cho người thân hay tham gia những cuộc trò chuyện mà không cần phụ thuộc người khác.

Ngoài ra, mọi người có thể dùng tính năng big font size để điều chỉnh cỡ chữ lớn hơn, tối ưu hóa trải nghiệm đọc màn hình.

Với lao động phổ thông, một trong những chức năng được dùng rộng rãi là soạn tin nhắn văn bản bằng giọng nói (dictation). Mọi người có thể nói trực tiếp vào thiết bị để chuyển đổi thành văn bản, qua đó giảm thời gian gõ phím điện thoại. Tính năng này hỗ trợ đắc lực tài xế công nghệ lẫn người không quen gõ chữ trên màn hình. Theo thống kê từ Zalo, khoảng 8,2 triệu tài khoản đang vận dụng tác vụ dictation mỗi tháng.

Bên cạnh đó, mỗi tháng có khoảng 30% tài khoản dùng các tính năng AI trên Zalo. Nhờ ứng dụng trí tuệ nhân tạo ở mọi tác vụ, nền tảng góp phần tăng năng lực tiếp cận công nghệ cho nhiều nhóm người dùng yếu thế trong dòng chảy số của thời đại.

Với sứ mệnh " Phát triển Internet, thay đổi cuộc sống người Việt Nam", những năm và giai đoạn kế tiếp, Zalo đẩy mạnh cải tiến, mang lại trải nghiệm giao tiếp thuận tiện, dễ dàng và chủ động cho mọi người dùng.

Ở sự kiện "Build Accessible Experiences on iOS" tại Singapore giữa tháng 5, ông Nguyễn Hữu Đức, quản lý sản phẩm tại Zalo, nhấn mạnh định hướng đầu tư, hoàn thiện thêm nhiều tính năng tăng cường khả năng tiếp cận của đa dạng người dùng, nhất là nhóm yếu thế như: soạn tin nhắn bằng giọng nói (dictation); chuyển tin nhắn âm thanh thành văn bản (voice to text); đọc văn bản (text to speech); tăng cỡ chữ lớn; phụ đề cuộc gọi (call caption).

"Mục tiêu của chúng tôi là vừa hỗ trợ người khuyết tật, vừa khiến sản phẩm dễ tiếp cận với mọi người dùng trong cuộc sống hàng ngày", ông Hữu Đức nói thêm.