FIFA'nın Dünya Kupası Hakem Hedefleri ve Endüstriyel Futbol

Bir önceki yazımızda 2026 Dünya Kupası’ndaki istatistikleri göreceli olarak paylaşarak objektif bir değerlendirme yaptık. Buradan çıkan sonuç, hakemlerin FIFA’nın kendilerinden istediğini sahada yerine getirmesiydi. Bu hedefler neydi? 1- Az faul ve az kart ama kişilik ve doğru vücut dili ile oyun kontrolü. 2- VAR’da hızlı karar ve az müdahale -yalnızca bariz ve ciddi hatalarda- mikroskobik inceleme yok. 3- Topun oyunda kalma süresinin artması.

Kırmızı kart sayısı bu tabloya aykırı görünebilir; gerçekten de 15 kırmızı kart son iki Dünya Kupası’nın toplamından fazladır. Ancak burada önemli olan sayı değil, bileşimdir. Bu 15 kırmızıdan yalnızca 2’si ikinci sarıdan geldi. Yani kart üstüne kart yazdıran gerilim yönetimi hataları neredeyse hiç yaşanmadı. 2’si sadece bu turnuvada uygulanan, rakiple konuşurken ağzını kapatma kuralıydı. Geri kalanların 4 tanesi, bariz gol şansını önleme gibi sertlik içermeyen ihlallerden; 7 tanesi ise şiddetli hareketlerden kaynaklandı. Yani kırmızıların büyük çoğunluğu hakemin oyunun kontrolünü kaybetmesinden değil, kuralın kendisinden kaynaklandı. Az kart hedefi amacına ulaşmıştır; kırmızı kartlar bunun istisnası değil, kanıtıdır. Bir başka çıkarım da çok fazla sarı kart yerine gerektiğinde kırmızı kart göstermenin maç kontrolünü daha iyi sağladığıdır.

Bu hedefler UEFA’nın ve dolayısıyla TFF’nin hedefleriyle pek çakışmıyordu. Bu nedenle hakem yorumcularımız durumu tuhaf buldu ya da anlayamadı. Sevin sevmeyin, kabul edin etmeyin; bugün profesyonel futbol endüstrileşmiştir. Endüstriyel futbol maçının sonucunu hakemlerin değil 11’e 11 oyuncuların belirlemesini -gerekirse teknoloji kullanarak- istemektedir; topun daha fazla oyunda kalıp seyircilerin maçı -ürünü- daha fazla seyretmesini istemektedir. Bunlar anlaşılırsa FIFA’nın belirlediği hedefler de anlaşılır.

Oyun kurallarının dört yazılı olmayan kuralı da bu yöndedir. Zaten ikisini herkes bilmektedir. Penaltı kararları “soft” ya da hafif olmayacak; 2. sarı kart tartışılmayacak kadar bariz olacak. Bunlar oyun kurallarının hiçbir yerinde yazmaz. Diğer ikisi de maçın başlarında kırmızı kart verirken kılı kırk yarmak; maçın sonlarında neticeyi değiştirecek bir penaltıyı verirken de hiç kimsenin itiraz etmeyeceği kadar bariz olması. Gördüğünüz gibi, her şey penaltılar ve kartlar etrafında dönüyor. Yani hakemlerin maçın sonucunu belirlememesi istenmektedir; özellikle de bu Dünya Kupası final maçları için.

Diğer detaylara üçüncü yazımda değineceğim...