İran'dan Hürmüz Boğazı açıklaması: Açılması ABD'nin şartları kabul etmesine bağlı

İran'ın Tesnim Haber Ajansına göre, Hürmüzgan eyaletinde basın mensuplarının "Gazeteciler Günü"nü kutlayan Muhibbi, gündeme ilişkin soruları yanıtladı.

Hürmüz Boğazı'ndaki durumun sorulması üzerine Muhibbi, Boğaz'ın İran açısından yalnızca ekonomik bir su yolu olmadığını, aynı zamanda ülkenin "coğrafi ve stratejik gücünün kilit unsurlarından biri" olduğunu ifade etti.

Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasının belirli şartlara bağlı olduğunu dile getiren Muhibbi, "Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması, İran'ın belirlediği mekanizmalara ve koşullara tabidir. İran ile Umman arasındaki müzakerelerle ilgili değildir." dedi.

Muhibbi, boğazın açılmasının ABD'nin İran'ın koşullarını kabul etmesine ve bölgesel müzakerelere müdahale etmekten vazgeçmesine bağlı olduğunu savunarak, "Eğer ABD, İran'ın koşullarını kabul ederse, Hürmüz Boğazı kesinlikle açılacaktır." ifadelerini kullandı.

ERAKÇİ'DEN AÇIKLAMA

İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, Hürmüz Boğazı'ndaki geçiş güzergahının belirlenmesine ilişkin Umman ile görüşmelerin sürdüğünü ve anlaşmaya çok yaklaştıklarını belirterek, Boğaz'ın açılmasının ABD'nin mutabakat ihlalini telafi etmesi başta olmak üzere bazı şartların yerine getirilmesine bağlı olduğunu söyledi.

İran resmi ajansı IRNA'ya göre Dışişleri Bakanı Erakçi, Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile üst düzey yetkililerin katılımıyla "Gazeteciler Günü" dolayısıyla İçişleri Bakanlığında düzenlenen basın toplantısında konuştu.

Erakçi, Hürmüz Boğazı'ndan geçiş için yeni bir güzergah belirlenmesi konusunda Umman ile görüşmelerin sürdüğünü ve anlaşmaya çok yaklaştıklarını belirterek, "Hürmüz Boğazı’nın açılması, ABD tarafından İslamabad Mutabakat Zaptı’nın ihlal edilmesinin telafi edilmesi dahil olmak üzere diğer şartlara bağlıdır." dedi.

İranlı Bakan, ABD'nin temmuz başında başlattığı müdahalelerden önce Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiğinin savaş öncesi seviyenin yüzde 60'ına kadar toparlandığını belirterek, "Mutabakatın ihlal edilmesi ve İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki yönetim rolünün zayıflatılması kesinlikle kabul edilemez." diye konuştu.

Umman ile geçici bir güzergah üzerinde çalışıldığını aktaran Erakçi, sözlerine şöyle devam etti:

"Hürmüz Boğazı'ndaki önceki Trafik Ayrım Düzeni (TAD) artık Tahran için kabul edilebilir değil. Umman ile devam eden görüşmeler, güncellenmiş haritalara dayalı askeri ve deniz müzakereleri sonrasında kalıcı bir TAD için temel oluşturacak geçici bir rota belirlemeye odaklanıyor.

Teknik ve hukuki karmaşıklıklar göz önüne alındığında, şu anda geçici bir geçiş hattından söz ediyoruz. Nihai düzenleme sağlanıncaya kadar bu geçici uygulama esas alınacaktır."

"İki ülkenin kara ve deniz kuvvetleri arasında mevcut haritalar temelinde görüşmeler yapıldı ve bu görüşmelerin sonuçlanmasının ardından yeni güzergah belirlenecektir." diyen Erakçi, yeni güzergahın belirlenmesinde teknik ve hukuki unsurların dikkate alınacağını ifade etti.

"ABD'NİN TUTUMUNU DEĞİŞTİRMESİNE BAĞLI"

İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Muhammed Bakır Zülkadr, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasının ABD'nin tutumunu değiştirmesine bağlı olduğunu belirtti.

Zülkadr, konuyla ilgili yazılı açıklama yaptı.

Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasının ABD'nin tutumunu değiştirmesine bağlı olduğunu dile getiren Zülkadr, "ABD davranışlarını düzeltene kadar Hürmüz Boğazı açılmayacak." ifadelerini kullandı.

Zülkadr, Hürmüz Boğazı'nın açılması için ABD'nin "İran'ın dondurulmuş varlıklarını koşulsuz olarak serbest bırakması, deniz ablukasını sona erdirmesi, deniz ve hava kuvvetlerini İran çevresinden çekmesi, yaptırımları kaldırması ve İran'a karşı yürüttüğü son iki savaş için tazminat ödemesi" gerektiğini belirtti.

İranlı yetkili, ayrıca ABD'nin Lübnan, Filistin, Yemen ve Irak'taki İran müttefiklerine karşı yürüttüğü savaşı sona erdirmesini, İran'ı tehdit etmemesini ve "İran milletinin mukaddesatına hakaret etmemesini" şartlarını da öne sürdü.

UMMAN: MÜZAKERELER OLUMLU İLERLİYOR

Umman, İran ile Hürmüz Boğazı’ndaki seyrüsefere ilişkin düzenlemelerin ele alındığı müzakerelerin olumlu ve yapıcı bir atmosferde ilerlediğini belirterek, tüm tarafların çıkarlarını gözeten müzakereleri ve kaydedilen ilerlemeyi etkileyecek eylemlerden kaçınılması çağrısında bulundu.

Umman Dışişleri Bakanlığından konuya ilişkin yazılı açıklama yapıldı.

İran ile Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefere ilişkin düzenlemeler konusunda devam eden müzakerelerin olumlu ve yapıcı bir atmosferde ilerlediği teyit edilen açıklamada, tüm tarafların çıkarlarını gözeten müzakereler ile bu kapsamda kaydedilen ilerlemeyi etkileyebilecek eylemlerden kaçınılmasının önemine dikkati çekildi.

Açıklamada ayrıca, Hürmüz Boğazı’ndan geçiş yapan gemilere yönelik tekrarlanan saldırılar kınandı.

Söz konusu saldırıların uluslararası hukuka ve kara sularının egemenliğine aykırı olduğu, deniz seyrüseferinin güvenliği ile bölgenin güvenlik ve istikrarı için tehdit oluşturduğu belirtildi.

Suudi Arabistan, Katar, Ürdün, Kuveyt, Bahreyn ve Körfez İşbirliği Konseyi (KİK), Hürmüz Boğazı'nda Birleşik Arap Emirlikleri'ne (BAE) ait geminin İran tarafından füzeyle hedef alınmasını kınamıştı.

İran ve Umman arasında Hürmüz Boğazı görüşmeleri

İran ve ABD arasında 14 Haziran'da Pakistan arabuluculuğunda varılan mutabakatın ilk aşamasında ABD'nin İran'a ait dondurulmuş varlıkları serbest bırakması karşılığında Hürmüz Boğazı'nın açılması ve İran'ın bu stratejik su yolundan geçişlerden 60 gün boyunca ücret almayacağı kararlaştırılmıştı.

ABD, mutabakatın imzalanmasının ardından İran'ın dondurulmuş varlıklarını serbest bırakmamış ve Hürmüz Boğazı'ndan geçişler için Umman kara sularından alternatif rota belirlemişti. ABD'nin bu adımlarını mutabakatın ihlali sayan İran, Boğaz'dan geçişleri kısıtlayarak "izinsiz geçiş yapmaya çalışan" bazı gemileri vurmuştu. Mutabakata rağmen iki ülke arasındaki gerginlik 8 Temmuz'da şiddetli çatışmaların başlamasına yol açmış ve yaklaşık iki hafta devam etmişti.

İran, Hürmüz Boğazı'na kıyısı bulunan Umman ile Boğaz'da gemiler için güvenli geçiş yolları belirlenmesi amacıyla yeniden görüşmelere başlamıştı. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Umman ile yürütülen teknik ve siyasi görüşmelerde ilerleme kaydedildiğini açıklamıştı.