Kobiety w polskim systemie bezpieczeństwa: raport o niedostatecznej reprezentacji i wyzwaniach

Raport podkreśla, że bezpieczeństwo pozostaje w Polsce obszarem zdominowanym przez mężczyzn. Kobiety są nadal niedostatecznie reprezentowane zarówno liczebnie, jak i na stanowiskach dowódczych oraz decyzyjnych. Choć od lat 90. stopniowo otwierano przed nimi kolejne możliwości służby wojskowej, prawdziwy wzrost nastąpił dopiero po reformach związanych z rosyjskim zagrożeniem. Obecnie kobiety stanowią około 15 proc. Sił Zbrojnych RP.

Największym zainteresowaniem wśród kobiet cieszą się Wojska Obrony Terytorialnej i dobrowolna zasadnicza służba wojskowa. Nadal jednak napotykają trudności w awansach – żadna kobieta nie posiada stopnia generalskiego.

Raport zwraca również uwagę na problemy zgłaszane przez funkcjonariuszki, takie jak mobbing, dyskryminacja, molestowanie czy niedostosowanie wyposażenia do kobiecej anatomii.

Podobne proporcje widać także w innych służbach. W policji kobiety stanowią niespełna jedną piątą funkcjonariuszy, a kierownicze stanowiska zajmują stosunkowo rzadko.

Najwyższy udział kobiet odnotowano w straży granicznej, gdzie ich liczba systematycznie rośnie (32 proc. funkcjonariuszy). Z kolei w państwowej straży pożarnej kobiety pozostają wyraźną mniejszością wśród funkcjonariuszy (4,4 proc.), mimo że to właśnie PSP odgrywa kluczową rolę w systemie ochrony ludności. We wspomnianych służbach o wiele lepiej wygląda reprezentacja kobiet na stanowiskach cywilnych.

Autorzy raportu zauważają, że również organizacje ratownicze są w większości zdominowane przez mężczyzn. Wyjątek stanowi Polski Czerwony Krzyż, gdzie kobiety stanowią większość członków zaangażowanych w ratownictwo i pomoc humanitarną.

Do działania gotowe

Badanie pokazuje, że kobiety rzadziej niż mężczyźni interesują się tematyką bezpieczeństwa, niżej oceniają swoje przygotowanie do sytuacji kryzysowych i mają mniejsze doświadczenie w szkoleniach obronnych. Jednocześnie nie oznacza to braku gotowości do działania. Respondentki częściej widzą swoją rolę w obszarach pomocy, organizacji, opieki oraz wzmacniania odporności społecznej niż w działaniach stricte militarnych.

Zdaniem autorów problem nie leży w braku potencjału kobiet, lecz w wąskim rozumieniu obronności, które koncentruje się przede wszystkim na wojsku i użyciu siły, pomijając znaczenie działań cywilnych. Taka perspektywa – podkreślono – ogranicza wykorzystanie pełnego potencjału społeczeństwa i może osłabiać odporność państwa.

Co Polki myślą o bezpieczeństwie ojczyzny? Kto jest głównym zagrożeniem?

Większość uczestniczek badania uznała Polskę za kraj bezpieczny, choć wskazywała Rosję jako główne zagrożenie. Pozytywnie oceniono modernizację armii, zakupy uzbrojenia i wzmacnianie wschodniej granicy. Jednocześnie respondentki wyrażały obawy dotyczące wyposażenia i wyszkolenia wojska czy też tego, że główną motywacją żołnierzy jest wynagrodzenie, a nie poczucie patriotycznej misji.

Oceniały jednak, że za ewentualne niedociągnięcia odpowiadają przede wszystkim politycy, bardziej skupieni na sporach partyjnych niż na budowaniu bezpieczeństwa państwa.