Miasta pokrzywdzone przez reformę z 1999 roku

Zaborowski nie apeluje o całkowitą rewolucję, lecz o precyzyjną korektę granic i statusu wybranych ośrodków. Jego zdaniem istnieje krótka lista miast ewidentnie poszkodowanych po likwidacji 49 województw. Należą do nich przede wszystkim:

Bielsko-Biała, Częstochowa i Radom – około 200-tysięczne ośrodki, większe od części obecnych stolic województw,

Tarnów – położony w gęsto zaludnionym, stabilnym demograficznie regionie,

Kalisz – odosobniony geograficznie od Łodzi, Poznania i Wrocławia,

Koszalin i Słupsk – mogące stworzyć dwubiegunową stolicę Pomorza Środkowego na wzór Bydgoszczy i Torunia,

Płock – historycznie ważny i samodzielny ośrodek regionalny.

Ekspert zaznacza, że problemów tych miast nie trzeba rozwiązywać wyłącznie tworzeniem nowych województw – wystarczyłaby zmiana granic lub wdrożenie modeli dwubiegunowych.

Najbardziej naglącym wyzwaniem jest jednak sytuacja w województwie mazowieckim. To jedyny stołeczny region w Europie, który jest jednocześnie największy w kraju pod względem powierzchni i liczby mieszkańców. Obecny układ – zdaniem geografa – jest szkodliwy zarówno dla stolicy, jak i dla peryferii. Warszawa pochłania funkcje regionalne, które mogłyby rozwijać Siedlce czy Ostrołękę, a mieszkańcy odległych powiatów mają utrudniony dostęp do usług publicznych wyższego rzędu. Przykładem jest Radom – największe samodzielne miasto w Polsce pozbawione własnej filharmonii.

Dodatkowo bogactwo Warszawy zakłamuje statystyki: zglobalizowana stolica podnosi średnią unijną całego województwa, maskując fakt, że zewnętrzne obszary Mazowsza rozwijają się na poziomie Polski Wschodniej. Instytut Sobieskiego proponuje podział na województwo warszawskie i płocko-siedleckie oraz przyłączenie regionu radomskiego do świętokrzyskiego. Wydzielenie stolicy pozwoliłoby obiektywnie ocenić kondycję pozostałych terenów i efektywniej kierować do nich wsparcie.

Czy korekta granic jest możliwa?