Nắng nóng gay gắt gây áp lực lên kinh tế châu Âu

Nắng nóng gay gắt làm giảm năng suất lao động, tạo thêm áp lực cho các nền kinh tế châu Âu, vốn đang gặp nhiều thách thức.

Tây Âu đang hứng chịu đợt nắng nóng gay gắt, gây gián đoạn cuộc sống ở nhiều nước. Ngày 23/6, Pháp ghi nhận nhiệt độ trung bình toàn quốc cao kỷ lục, một số khu vực thậm chí vượt 44 độ C. Còn cơ quan thời tiết Tây Ban Nha AEMET cho biết, nhiệt độ tại vùng Andujar ở miền nam nước này cùng ngày đã vượt 45 độ C.

Hàng trăm trường học ở Anh phải đóng cửa hoặc rút ngắn thời gian học. 23 nước ban hành cảnh báo khẩn cấp về nguy cơ đối với sức khỏe, trong đó Đức, Pháp, Tây Ban Nha, Thụy Sĩ và Luxembourg ở mức nghiêm trọng nhất.

"Nắng nóng cực đoan đang trở thành một rủi ro kinh tế mang tính cấu trúc. Châu Âu là khu vực đặc biệt dễ tổn thương", Allianz Trade - công ty bảo hiểm tín dụng thương mại thuộc Tập đoàn Allianz, nhận định khi lục địa này trải qua đợt nắng nóng thứ hai trong năm.

Giới phân tích cho biết châu Âu có nhiều bất lợi. Đó là dân số già, các đô thị đông đúc với nhiều tòa nhà không được thiết kế để chịu nhiệt độ cực đoan. Chỉ 19% hộ gia đình khu vực này có điều hòa nhiệt độ, so với 90% tại Mỹ.

Các đợt nắng nóng xuất hiện ngày càng thường xuyên tại đây, khi châu Âu ấm lên nhanh hơn các khu vực khác trên thế giới. Nhiều nhà khoa học cho rằng hoạt động của con người sẽ khiến các hiện tượng thời tiết cực đoan xảy ra nhiều hơn.

"Nước Pháp đang hoạt động trong trạng thái chậm chạp. Điều đó chắc chắn làm gián đoạn công việc và khiến khối lượng công việc hoàn thành ít đi", Patrick Martin - Chủ tịch Medef - tổ chức đại diện cho các chủ lao động lớn nhất tại Pháp, nhận xét gần đây trên kênh truyền hình BFM.

Allianz Trade cho biết nếu nhiệt độ vượt 30 độ C, tổn thất về năng suất lao động sẽ tăng nhanh. Theo tính toán của AFP, hơn 100 triệu người ở châu Âu phải chịu mức nhiệt trên 35 độ C trong ngày 25/6. Gần hai phần ba dân số châu Âu sống tại những khu vực có nhiệt độ trên 30 độ C.

Trong một bài viết trên website năm ngoái, Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) cho biết các đợt nắng nóng vào mùa xuân, thu và đông có thể thúc đẩy hoạt động kinh tế, đặc biệt trong lĩnh vực xây dựng, nông nghiệp và ăn uống ngoài trời. "Tuy nhiên, các đợt nắng nóng trong mùa hè lại làm suy giảm hoạt động kinh tế, do khả năng hoạt động thể chất ngoài trời bị hạn chế", ECB cho biết.

Sụt giảm năng suất lao động, nhu cầu chuyển hướng đầu tư để thích ứng với biến đổi khí hậu, cùng việc giá năng lượng tăng đều góp phần kéo giảm hoạt động kinh tế tại châu Âu. Nghiên cứu của ECB cho thấy các đợt nắng nóng trong mùa hè làm giảm khoảng 1% hoạt động kinh tế tại các khu vực bị ảnh hưởng.

Trái với quan điểm truyền thống rằng đây chỉ là sự gián đoạn tạm thời, ECB nhận thấy "việc sụt giảm sản lượng đang kéo dài và thậm chí trầm trọng hơn, lên tới 1,5% sau hai năm". Tân Thống đốc Ngân hàng Trung ương Pháp Emmanuel Moulin gần đây cũng cho biết trên đài phát thanh France Inter: "Rõ ràng nắng nóng có tác động tiêu cực đến tăng trưởng trong trung hạn".

Nắng nóng cực đoan có thể kéo giá năng lượng lên cao, do nhu cầu sử dụng điều hòa nhiệt độ tăng. Việc này cũng có thể khiến giá lương thực và lạm phát tăng trong trung hạn, do làm giảm năng suất trồng trọt và gây gián đoạn chuỗi cung ứng.

ECB ước tính đợt hạn hán năm 2022 khiến giá thực phẩm tại châu Âu tăng 0,7 điểm phần trăm. Sản lượng olive bị ảnh hưởng nghiêm trọng, khiến giá dầu olive tăng vọt. Cơ quan này lo ngại biến đổi khí hậu có liên quan đến giá thực phẩm tăng, từ đó gây thêm khó khăn cho quá trình dự báo lạm phát.

"Nếu không nhanh chóng chuyển sang mô hình phát triển thích ứng với biến đổi khí hậu và trung hòa carbon, những hiện tượng này có nguy cơ trở thành lực cản mang tính cấu trúc với nền kinh tế trong dài hạn", Hazem Krichene - chuyên gia về khí hậu và phát triển bền vững tại Allianz nhận định.

Allianz Trade đưa ra kịch bản giả định 5 năm nóng nhất ở mỗi nước châu Âu giai đoạn 2014-2024 sẽ lặp lại từ nay đến năm 2030. Khi đó, GDP châu Âu dự kiến giảm 5-7%. Ví dụ, GDP Đức mất 240 tỷ USD, Italy giảm 147 tỷ USD, Pháp hụt 131 tỷ USD và Tây Ban Nha là 120 tỷ USD.

Nguồn thu thuế cũng sẽ bị ảnh hưởng. Tại Pháp, thu ngân sách được dự báo giảm khoảng 1,8%, trong khi chi tiêu cho cơ sở hạ tầng và chăm sóc y tế lại tăng lên. Việc này có thể làm trầm trọng thêm tình trạng thâm hụt ngân sách và nợ công phình to của nhiều nước châu Âu, trong bối cảnh khả năng vay nợ của họ đang bị hạn chế.