Người phụ nữ 33 tuổi sống kỷ luật để kiểm soát đái tháo đường type 1

Mắc đái tháo đường type 1 từ năm 5 tuổi, Minh Ngọc (33 tuổi, Hà Nội) sống kỷ luật từ bữa ăn, giấc ngủ và theo dõi đường huyết liên tục để kiểm soát bệnh.

Mỗi sáng, Ngọc thức dậy lúc 7h, chuẩn bị đồ ăn cho con trước khi chị đến cơ quan. 19h chị tan sở về nhà chăm lo bữa cơm gia đình. Nhìn bên ngoài, nhịp sống của nữ nhân viên văn phòng không khác nhiều so với mọi người xung quanh. Nhưng ít ai biết, sau nhịp sinh hoạt nề nếp đó là sự cân nhắc tỉ mỉ: ăn gì, ăn bao nhiêu, tập ở mức nào, duy trì kế hoạch sinh hoạt trong ngày ra sao...

Ngọc luôn đeo một cảm biến nhỏ ở sau cánh tay, là công nghệ theo dõi đường huyết liên tục (CGM) thế hệ mới từ Abbott, đạt chuẩn iCGM, giúp đo nồng độ glucose trong dịch mô kẽ được khoa học chứng minh có sự tương quan chặt chẽ với đường huyết trong máu. Nếu đường huyết xuống thấp hoặc tăng cao ngoài khoảng mục tiêu, hệ thống sẽ phát cảnh báo để chị kịp thời xử trí hoặc hỏi ý kiến bác sĩ. Mỗi trưa, trong khi đồng nghiệp tranh thủ khoảng giờ nghỉ trưa để ngủ hoặc giải trí, Ngọc xem dữ liệu của thiết bị.

Ngọc giải thích đái tháo đường type 1 là bệnh mạn tính khiến cơ thể không tự sản xuất đủ insulin, người bệnh thường phải dùng insulin và theo dõi đường huyết lâu dài. Việc kiểm soát không chỉ phụ thuộc vào thuốc mà còn gắn với bữa ăn, vận động, lịch ngủ và các thay đổi trong sinh hoạt hàng ngày.

Trước đó, Ngọc đo đường huyết bằng cách truyền thống cần trích máu từ ngón tay, bắt đầu từ năm 5 tuổi. Mỗi ngày, chị phải lấy máu đầu ngón tay 8-10 lần, nếu lịch trình bận rộn, chị khó duy trì đủ số lần đo.

"Mỗi kết quả chỉ phản ánh đường huyết tại một thời điểm, không cho biết những biến động xảy ra giữa hai lần kiểm tra", chị Ngọc nói.

Do bị gián đoạn lịch sinh hoạt, Ngọc đổi phương pháp, học cách đoán đường huyết qua cảm giác. Tuy nhiên, các biểu hiện như mệt, đói, chóng mặt hay vã mồ hôi không phải lúc nào cũng phản ánh đúng tình trạng đường huyết. Một số đợt hạ đường huyết thậm chí không có dấu hiệu cảnh báo rõ ràng. Từ đó, Ngọc nhận ra cảm giác chỉ có giá trị tham khảo, không thể thay thế dữ liệu.

Năm 21 tuổi, Ngọc có kế hoạch kết hôn, ước mơ được làm mẹ. Thăm khám định kỳ, Ngọc được chẩn đoán chức năng thận bắt đầu suy giảm. Đây là biến chứng liên quan đến quá trình sống lâu năm cùng đái tháo đường.

Sau một thời gian, chị quyết định đổi cách đối diện. Ngọc chấp nhận việc "suy giảm chức năng thận là thực tế cần kiểm soát", rồi bắt đầu "thiết kế lại" cuộc sống. Chị chia kế hoạch thành những phần có thể chủ động: bảo tồn chức năng thận theo tư vấn bác sĩ, kiểm soát đường huyết chặt hơn, duy trì công việc, chuẩn bị tài chính và tìm phương án để có con phù hợp với sức khỏe.

Quá trình "làm mới" lại cuộc sống không phải lúc nào cũng đúng ngay từ đầu. Có giai đoạn, Ngọc thử dùng thực đơn ức gà và rau xanh nhưng khẩu phần này khiến chị mệt mỏi trong khi đường huyết không ổn định như mong đợi. Trải nghiệm này giúp chị hiểu kiêng khem cực đoan không đồng nghĩa với quản lý bệnh hiệu quả.

Ngọc bắt đầu đa dạng món ăn. Chị vẫn dùng cơm, bánh mì hoặc món mình thích nhưng kiểm soát khẩu phần, theo dõi phản ứng của cơ thể và điều chỉnh theo hướng dẫn điều trị. Ngọc vẫn ăn ngoài cùng bạn bè, đồng nghiệp thay vì tự tách mình khỏi mọi người.

Thời gian dài sống chung với bệnh, nhiều thao tác để kiểm tra chỉ số đường huyết, Ngọc dù làm nhiều làm quen thành kỹ năng song đôi lúc khá bất tiện cho kế hoạch cá nhân. Khi công nghệ CGM có thiết bị tại Việt Nam, Ngọc như được giảm bớt gánh nặng. Chị yên tâm vì chiếc cảm biến nhỏ gọn đeo sau cánh tay cung cấp thông tin về đường huyết liên tục. Để đảm bảo dữ liệu chính xác, đôi khi chị sẽ kiểm tra chéo bằng cách đo đường huyết theo phương pháp lấy máu truyền thống.

"Nhờ công nghệ FreeStyle Libre theo dõi đường huyết 24/7 và gửi cảnh báo khi mức đường huyết biến động, tôi chủ động kiểm soát đường huyết và tự tin hơn trong cuộc sống mỗi ngày", chị Ngọc nói.

Thông qua dữ liệu hiển thị trên đầu đọc, chị có thể hiểu rõ ảnh hưởng của chế độ ăn, thuốc và vận động đến chỉ số đường huyết và điều chỉnh phù hợp. Nhờ đó, chị có thể biết mình nên ăn gì, ăn bao nhiêu, thay vì phải tự ước lượng như trước. Hệ thống cũng lưu lại toàn bộ diễn biến đường huyết trong ngày nên chị có thể mở lại dữ liệu để cùng bác sĩ xem xét lúc tái khám, từ đó trao đổi cụ thể hơn về chế độ ăn, vận động và điều trị.

Gần 12 năm sau ngày phát hiện chức năng thận suy giảm, Ngọc vẫn duy trì công việc, kiểm soát biến chứng bệnh đái tháo đường và đã làm mẹ. Mỗi ngày của chị tiếp tục bằng những thói quen: kiểm tra chỉ số, ăn theo khẩu phần, chăm sóc con, vận động vừa sức và theo dõi sức khỏe định kỳ.

"Có người nghĩ bệnh nhân thì sức khỏe yếu, ít làm được việc, nhưng tôi vẫn sống như một người bình thường. Không có gì là không làm được, quan trọng là đừng để căn bệnh định nghĩa bản thân", Ngọc nói.