Odkryto drożdże na ciele Otziego, z których upieczono chleb
Naukowcy odkryli mikroorganizmy żyjące na ciele Otziego - najstarszej znanej nam naturalnej mumii człowieka. Wśród nich znajdowały się odporne na zimno drożdże. Badacze wykorzystali je między innymi do tego, by upiec z nich chleb.
Najstarsza znana nam naturalna mumia człowieka ma około 5300 lat i pochodzi z epoki neolitu. Otzi, zwany również Człowiekiem Lodu, miał około 160 centymetrów wzrostu i zmarł w wieku 40-50 lat od ran. Jego ciało zostało odkryte w 1991 roku na wysokości 3210 m n.p.m. w Alpach Otztalskich. Obecnie mumia znajduje się w muzeum archeologicznym Górnej Adygi w Bolzano we Włoszech.
Człowiek Lodu jest niezwykle cennym źródłem wiedzy o naszych przodkach z czasów neolitu. Badacze od wielu lat starają się poznać jego wszystkie tajemnice. Na łamach czasopisma "Microbiome" ukazały się wyniki badań, które dostarczają informacji na temat złożonego mikrobiomu Otziego.
- Mikrobiom mumii jest wyjątkowy, ponieważ mamy do czynienia zarówno z mikrobami liczącymi ponad pięć tysięcy lat, jak i ze współczesnymi mikroorganizmami, które pojawiły się po odkryciu mumii - powiedział mikrobiolog i główny autor badania dr Mohamed S. Sarhan.
Upiekli chleb
Zespół badaczy z włoskiego instytutu Eurac Research analizował lód z powierzchni ciała Otziego oraz wodę roztopową z wnętrza mumii, a także pobrał liczne próbki wymazowe. Przeanalizowano także próbkę gleby z miejsca odkrycia. Dzięki temu udało się oddzielić organizmy obecne w ciele Człowieka Lodu za jego życia od tych, które pojawiły się na nim po jego śmierci.
Największym zaskoczeniem dla naukowców było znalezienie gatunków drożdży przystosowanych do zimna. Prawdopodobnie pochodziły one z lodowca i przetrwały na ciele Otziego do dziś. Organizmy wyizolowano z próbek skóry, wody roztopowej z wnętrza mumii oraz próbek zawartości żołądka. Późniejsze analizy wykazały podobieństwo z innymi szczepami drożdży pochodzącymi z ekstremalnie zimnych regionów, takich jak Antarktyka.
W trakcie badań eksperci spróbowali wykorzystać znalezione drożdże do zrobienia zakwasu. Pierwsze próby nie przynosiły efektów, ale po trzech miesiącach zakwas był na tyle dobry, że naukowcy przyrządzili z niego chleb. Główny autor badania w rozmowie z agencją prasową AFP przyznał, że być może spróbują wykorzystać drożdże do warzenia piwa.
- Te drożdże towarzyszyły Otziemu w jego długiej podróży przez tysiąclecia - dodał Frank Maixner, dyrektor Instytutu Badań nad Mumiami w Eurac Research.
Według badaczy mumia "nie jest statyczną relikwią, lecz dynamicznym systemem biologicznym". W trakcie prac znaleziono zarówno silnie zdegradowane (starożytne), jak i dobrze zachowane (współczesne) DNA. Odnalezione mikroorganizmy nadal więc istnieją, ale prawdopodobnie znajdują się w stanie uśpienia.
Potencjał przemysłowy
Zdaniem naukowców wyniki ich badań mogą być cenne dla przemysłu. Mikroorganizmy przystosowane do niskich temperatur mogłyby być wykorzystywane na przykład w energooszczędnych procesach przemysłowych, takich jak fermentacja w niskiej temperaturze.
Niektóre z odkrytych gatunków drożdży miały także do rozkładania fenolu, substancji czynnej, której po wydobyciu Otziego używano do usuwania grzybów z powierzchni mumii. Może to świadczyć o tym, że poprzednie działania konserwatorskie nieumyślnie sprzyjały rozwojowi tych mikroorganizmów.
- Ścisły monitoring mikrobiologiczny gwarantuje, że mumia nie ulegnie uszkodzeniu. Jednak z pewnością potrzebne są dalsze badania i pełne działania konserwatorskie, aby zachować ją dla wielu kolejnych pokoleń - podsumowała Elisabeth Vallazza, dyrektorka Muzeum Archeologicznego Południowego Tyrolu które nadzoruje jej konserwację.