Özgür Özel'in Karar Metnini Yırtması: Tarihsel Bir Benzerlik Analizi

Tarihten iki olay: İlki, bundan tam 54 yıl, 5 ay, 9 gün önce, tarihler 15 Aralık 1971’i gösterirken Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nde ülkesine dayatılan karar metnini yırtan Pakistan Dışişleri Bakanı Zülfikar Ali Butto’nun itirazıdır.

İkincisi ise tarihler 24 Mayıs 2026’yı gösterdiğinde, CHP Genel Merkezi’nde yaşanır. Özgür Özel, kendisine uzatılan butlan kararını yırtıp atar. Bu iki olay arasındaki tarihsel benzerliği ele alalım.

Özgür Özel’in yaptığı şey yalnızca bir karar metnini yırtmak değildir. O hareket, tek bir ana sıkışmış bir tepki de değildir. Daha önce yaşanmış tarihsel kırılmaları yeniden harekete geçiren, belleği tedirgin eden bir müdahaledir. Bu müdahale, Mustafa Kemal ile Cinnah’ı da alıp getirir bugüne. Bir olay, başka bir olayı açıklamak için değil, onu yeniden görünür kılmak için vardır. Bu nedenle Özel’in tavrı, Butto’yu hatırlatan bir görüntü olarak kalmaz; Butto’nun temsil ettiği siyasal gerilimi yeniden çağırır. Bu çağrı, yalnızca kişisel bir benzerlikten değil, devletlerin kaderi ile halkların iradesi arasındaki tarihsel çatışmadan doğar.

Butto’nun 1971’de Birleşmiş Milletler’de yırttığı metin, tek bir diplomatik tepki değildir. Sömürge sonrası dünyanın içinde sıkıştığı güç ilişkilerine karşı yükselen bir itirazdır. Ancak bu itirazın arkasında daha eski bir tarihsel damar vardır.

Bu damar, Mustafa Kemal’in Samsun’a çıkışıyla görünür hale gelir. Anadolu’da başlayan hareket, yalnız bir kurtuluş savaşı değil, aynı zamanda dışarıdan belirlenen siyasal yazgıya karşı bir irade ilanıdır. Bu irade, daha sonra farklı coğrafyalarda farklı biçimlerde yeniden ortaya çıkar.

Bu nedenle Mustafa Kemal’in açtığı tarihsel çizgi, Cinnah’ın siyasal düşüncelerinde başka bir biçim ve anlama bürünür. Anadolu’da şekillenen bağımsızlık fikri, Güney Asya’da yeni bir devlet düşüncesine dönüşür. Pakistan’ın kuruluş süreci, bu tarihsel hareketin farklı bir coğrafyada yeniden üretimidir. Böylece hat, tek tek kişilerin hikâyesi olmaktan çıkar ve bir siyasal sürekliliğe dönüşür. Özgür Özel’in yaptığı müdahale de bu sürekliliğin son halkası olarak okunabilir. Çünkü o anda verilen tepki, yalnızca bugünün siyasal gerilimine değil, daha önce kurulmuş itiraz zincirine de dokunur.

Mustafa Kemal’den Cinnah’a, Cinnah’tan Butto’ya ve Butto’dan Özgür Özel’e uzanan çizgi, benzerliklerin değil, aynı sorunun farklı zamanlarda yeniden ortaya çıkışının çizgisidir.

Bir halkın yazgısını kim belirleyecektir?

Bu soru, zamanın farklı katmanlarında yeniden yankılanır. Samsun’da denize açılan bir bakış, Karaçi’de bir devlet düşüne dönüşür, Birleşmiş Milletler kürsüsünde öfkeyle ayağa kalkar… Ve aynı tarihsel hat, Türkiye’de Cumhuriyetini kuran iradenin bugün hâlâ konuştuğu siyasal merkezde yeniden görünür olur...

ALİ EKBER ATAŞ

YAZAR