Ronaldo, Messi và sự khác biệt về cái tôi

Ronaldo, Messi và sự khác biệt về cái tôi

Hai cầu thủ vĩ đại nhất của bóng đá đương đại đã nói chuyện với truyền thông theo hai cách khác nhau suốt 20 năm qua, cho đến tận World Cup 2026 - giải đấu lớn có thể là cuối cùng của họ.

Đêm 6/7, Arlington, Texas (Mỹ), Cristiano Ronaldo đã khóc. Bồ Đào Nha bị Tây Ban Nha loại bằng pha làm bàn ở phút bù của Mikel Merino. World Cup cuối cùng khép lại ngay từ vòng 1/8, nên đương nhiên Ronaldo sẽ không có chiếc cúp vàng nào - phần thưởng duy nhất còn thiếu trong bộ sưu tập danh hiệu vĩ đại của anh.

Trước truyền thông, Ronaldo nói: "Tôi buồn khi phải rời World Cup theo cách này. Nhưng như tôi đã nói hôm qua, tôi đã cống hiến tất cả, và tôi ra đi với lương tâm thanh thản."

"Lương tâm thanh thản", Ronaldo lặp lại điều mà anh đã nói trong cuộc họp báo ồn ào trước trận đấu. Và câu hỏi lập tức được đặt ra: nếu một người thực sự thanh thản, họ có cần nói điều đó trước ống kính những hai lần hay không?

Hãy cùng trở lại với buổi họp báo trước trận. Hôm ấy có Marcelo Bechler, ký giả người Brazil của hãng TNT Sports, người từng làm rung chuyển thế giới bóng đá khi phanh phui vụ Neymar rời Barca năm 2017 và vụ Lionel Messi đòi ra đi năm 2020. Ronaldo nhìn xuống, chỉ vào Bechler và thách anh ta đặt một câu hỏi thật hay. Tiền đạo đội trưởng Bồ Đào Nha bảo Bechler không ưa anh, trong khi anh thì có khả năng nhớ mặt người khác rất tốt.

Hành động điểm mặt ấy làm cho giới truyền thông rất sốc. Nó lập tức trở thành đề tài bàn tán trên toàn thế giới. Tại sao Ronaldo chọn thời điểm trước một trận cầu sinh tử như thế để trút ra một ẩn ức cá nhân? Anh muốn lên dây cót cho bản thân, anh đang tràn đầy sinh lực sau khi ghi bàn đầu tiên tại vòng knock-out các kỳ World Cup bằng quả đá 11m trong trận đấu với Croatia.

Người hâm mộ không bao giờ biết được câu trả lời. Nhưng vào lúc đó, Bechler vẫn hỏi, đúng tác phong của một người làm truyền thông chuyên nghiệp. Và đó là một câu hỏi hay: điều gì là khó nhất khi chơi một kỳ World Cup ở tuổi 41? Ronaldo đáp: "Điều khó nhất à? Là nói chuyện với các anh. Nhất là những kẻ không thích tôi. Anh là một trong số đó, tôi biết."

Bechler sau đó kể lại rằng bản thân không hiểu vì sao Ronaldo nghĩ vậy, thậm chí còn thấy vinh hạnh vì cầu thủ từng giành 5 Quả Bóng Vàng biết anh là ai. Có thể vì Bechler từng chỉ trích thái độ của Ronaldo. Có thể vì anh bị xem là người "phe Messi", vì từng gọi trải nghiệm phỏng vấn Messi là một giấc mơ nghề nghiệp. Không ai biết chắc. Nhưng tất cả đều thấy rõ một điều: ở tuổi 41, trước trận đấu có thể là trận cuối cùng trong màu áo ĐTQG tại World Cup, Ronaldo vẫn dành năng lượng để điểm danh những kẻ không yêu thích anh.

Đó có thể là sự bột phát của một tâm sự mà Ronaldo đã cố giấu. Nhưng tâm sự ấy đã tuôn trào ra vào khoảnh khắc mà lẽ ra anh cần thu năng lượng lại và để dành nó để đấu Tây Ban Nha, như lần anh ghi hattrick siêu đẳng ở World Cup 2018.

Nhưng với Ronaldo, truyền thông cũng là một đấu trường. Mà đã bước vào đó, anh phải thắng. Anh đếm phiếu Quả Bóng Vàng như đếm bàn thắng. Anh nhớ tên từng nhà báo từng nghi ngờ mình. Cuộc phỏng vấn với Piers Morgan năm 2022, nơi anh thiêu rụi cây cầu nối với Man Utd, về bản chất cũng là pha đi bóng một mình: tôi bị phản bội, tôi bị xúc phạm, tôi không được tôn trọng. Tôi, tôi và tôi.

Và trong đêm chia tay ở Texas, khi được hỏi về sự nghiệp quốc tế, anh tổng kết: "Tôi đã cống hiến tất cả. Tôi đã đoạt ba danh hiệu cùng Bồ Đào Nha. Chức vô địch Euro 2016 có giá trị ngang một World Cup". Người nghe hiểu rằng Ronaldo đang an ủi chính anh, những người không ưa anh thì hả hê đùa cợt, người hâm mộ anh thì càng thương thần tượng hơn, trên khía cạnh của một con người. Nhưng người nghe cũng nhận ra: ngay cả trong câu nói khiêm nhường nhất đời mình, chủ ngữ vẫn là "tôi".

Cũng tuần ấy, ở Miami (Mỹ), sau khi Argentina thắng nhọc Cape Verde 3-2 trong hiệp phụ ở vòng 1/16, Lionel Messi đi qua khu mixed zone và dừng lại trước Sofi Martinez, nữ phóng viên của kênh Telefe.

Sofi là tác giả câu nói đã làm cả Argentina khóc sau trận thua Croatia 0-3 ở vòng bảng World Cup 2018, rằng "dù kết quả có ra sao, không gì xóa được dấu ấn Messi để lại trong lòng người Argentina". Khoảnh khắc đẹp đẽ ấy, trớ trêu thay, lại đẻ ra tin đồn: người ta thêu dệt chuyện tình giữa cô và Messi. Sofi từng lên truyền hình thú nhận rằng gia đình cô khổ sở, rằng cô "thấy mình thật lố bịch khi phải đi thanh minh", rằng nếu cô là một nhà báo nam thì sẽ chẳng ai hỏi "ánh mắt anh ấy nhìn cô có ý gì".

Messi có thể chọn cách dễ nhất: đi ngang qua, không nhìn, không chào, để tin đồn tự chết. Đó là cách an toàn cho anh. Nhưng nó sẽ bỏ mặc Sofi một mình với đám đông.

Messi chọn cách khác. Anh tiến lại, ôm chào cô như vẫn thế, rồi nói trước tất cả các máy quay: "Khi tôi nhìn, người ta hỏi sao tôi lại nhìn cô. Khi tôi chào, người ta hỏi sao tôi lại chào". Sofi đỏ mặt: "Toàn là bịa đặt cả" rồi hai người nói chuyện bóng đá đầy chuyên nghiệp. Tin đồn 4 năm bị đập tan ngay tại chỗ, không phải bằng một thông cáo báo chí, mà bằng một câu đùa.

Người hâm mộ cần biết thêm một chi tiết: giữa cơn bão tin đồn, Antonela Roccuzzo, vợ Messi, đã nhắn tin riêng cho Martinez: "Sofi, đừng lo, kệ những chuyện nhảm nhí ấy đi". Gia đình Messi xử lý khủng hoảng truyền thông bằng cách bảo vệ... chính nhà báo. Trong khi, ở phía bên kia, Ronaldo bước vào họp báo bằng cách chỉ mặt một nhà báo và nói "anh không thích tôi".

20 năm qua, nếu chịu khó nghe kỹ các buổi phỏng vấn, người hâm mộ sẽ nhận ra Messi và Ronaldo khác nhau ngay từ chủ ngữ.

Ronaldo nói "Tôi" ngay cả khi nói về tập thể: "tôi đã cống hiến", "tôi đã vô địch ba giải cùng Bồ Đào Nha", "tôi ra đi thanh thản". Messi nói "chúng tôi" ngay cả khi đề cập đến chính anh. Sau đêm Atlanta mới đây, khi Argentina bị Ai Cập dẫn 2-0 đến tận phút 75 rồi thắng ngược 3-2 bằng một pha kiến tạo và một bàn của chính anh, Messi không nói về kỷ lục ghi bàn ở 9 trận World Cup liên tiếp. Anh nói về đội tuyển, về niềm tin của cả một tập thể không chịu bỏ cuộc. Cũng đêm ấy, Messi đá hỏng một quả phạt đền. Và anh đã xin lỗi về quả phạt đền ấy. Đó là lần duy nhất Messi dùng từ "Tôi", cho một pha bỏ lỡ suýt nữa khiến Argentina trả giá dù sau đó không ai khác ngoài anh kéo đội nhà trở lại.

Đấy không đơn thuần là thói quen ngôn ngữ. Đấy là hai triết lý sống trước ống kính. Với Ronaldo, truyền thông là tấm gương, và anh cần tấm gương ấy xác nhận rằng anh vĩ đại, rằng anh bị đối xử bất công, rằng lương tâm anh thanh thản. Với Messi, truyền thông là những con người, có người tử tế như Sofi Martinez, và khi con người ấy bị đám đông làm tổn thương, anh dùng chính đám đông để giải cứu cô.

Có người sẽ bảo thế là bất công với Ronaldo. Đúng, cần công bằng rằng nếu không có chữ "Tôi" khổng lồ ấy, có lẽ sẽ không có cỗ máy hơn 900 bàn thắng, không có kẻ đã tự vắt kiệt bản thân đến tuổi 41 để được chạy trên sân cỏ World Cup. Cái "Tôi" của Ronaldo là nhiên liệu của một trong những sự nghiệp phi thường nhất lịch sử thể thao, và chính HLV Roberto Martínez, trong đêm chia tay đội tuyển Bồ Đào nha, đã gọi CR7 là "một người đội trưởng mẫu mực, một tấm gương". Chúng ta đâu thể đòi con hổ gặm cỏ.

Nhưng nhiên liệu ấy có giá của nó. Khi mọi thứ được quy về "Tôi", thì thành công hay thất bại cũng là "Tôi", và lời chia tay buộc phải kèm theo một bản tự bào chữa: "Tôi đã cống hiến tất cả", "Euro 2016 ngang một World Cup". Còn khi mọi thứ là "chúng tôi", thất bại được san sẻ, còn vinh quang thì nhân lên. Messi vô địch năm 2022, nhưng anh vẫn trở lại để cùng đồng đội bảo vệ danh hiệu. Sự thanh thản của anh nằm ở chỗ khác: cái ôm dành cho một nữ nhà báo bị tin đồn vây khốn, ở nụ cười khi biến chuyện thị phi thành chuyện đùa.

Lương tâm thanh thản, hóa ra, giống hạnh phúc ở một điểm: những người thực sự có nó hiếm khi phải nói ra. Ronaldo rời World Cup với tuyên bố về sự thanh thản. Messi ở lại World Cup và mang sự thanh thản ấy đi vào sân tập, sân bóng, phòng họp báo, với cả những người mà nếu là Ronaldo, có lẽ đã bị điểm danh trong họp báo. Vì Ronaldo hứng chịu những lời chỉ trích, Messi cũng chẳng kém cạnh.

Messi thậm chí phải đấu với truyền thông cả một quốc gia mà trước khi yêu anh, đã xem tiền đạo này là cái cớ để đổ thừa cho mỗi thất bại. Ngay khi Messi đã giành Quả Bóng Vàng, người Argentina vẫn từng không xem anh là VĐV giỏi nhất trong năm, mà chỉ xem anh như một người Catalonia đá thuê cho Argentina. Nhưng anh lầm lũi đi qua tất cả, chưa một lần phải đôi co hay thanh minh. Messi ứng xử với những đòn truyền thông như với những cú vào bóng ác nghiệt mà anh phải gặp trên sân cỏ hay những quyết định từ trọng tài hay VAR. Hay nói cách khác, anh xem nó như một phần của cuộc chơi.

Ngày 12/7, Messi và Argentina gặp Thụy Sĩ ở tứ kết, tại Kansas City. Có thể anh sẽ đi tiếp, có thể không. Có thể Messi sẽ vô địch lần nữa, nhưng cũng có thể không. Dù vậy, có một điều người hâm mộ có thể đoán trước được. Nếu có một quả 11m, Messi sẽ lại bước lên, với cái gánh nặng là mình có khả năng đá hỏng quả phạt đền ấy như bất kỳ ai và như rất nhiều lần đã qua.

Nhưng dù kết quả ra sao, như chính Sofi đã nói ở Qatar bốn năm trước, có những dấu ấn không tỷ số nào xóa nổi. Và một trong những dấu ấn ấy, kỳ lạ thay, không nằm ở bàn chân trái, mà nằm ở một chữ giản dị Messi dùng suốt cả đời cầu thủ: "Chúng tôi".