Thứ trưởng Bộ VH-TT&DL: Niềm tin vào thông tin là bài toán khó hơn bao giờ hết

Sáng 16/6, phát biểu tại hội nghị giao ban báo chí dịp kỷ niệm 101 năm ngày Báo chí cách mạng Việt Nam (21/6/1925), Thứ trưởng Văn hóa Thể thao và Du lịch Phan Tâm đánh giá môi trường thông tin đang thay đổi với tốc độ "có lẽ chính những người trong cuộc cũng chưa kịp định hình đầy đủ". Công nghệ số, mạng xã hội, trí tuệ nhân tạo đang tạo ra thế lực mới: lượng thông tin nhiều hơn bao giờ hết, nhưng niềm tin vào thông tin lại đang là bài toán khó hơn bao giờ hết.

Áp lực chính đối với báo chí vì thế cũng đang dần dịch chuyển. Không chỉ là sản xuất đủ thông tin, đủ nhanh, đủ rộng, mà cần làm thế nào để thông tin đó đáng tin cậy hơn, có giá trị hơn, có trách nhiệm hơn và tạo ra ảnh hưởng tích cực hơn đối với xã hội.

Theo ông Tâm, người đọc, người xem, người nghe hôm nay đã khác. Họ có nhiều nguồn thông tin hơn bao giờ hết, vì vậy họ cũng trở nên tinh tế hơn trong việc lựa chọn. "Đây là áp lực, nhưng nhìn theo chiều khác cũng là cơ hội để báo chí chuyên nghiệp chúng ta tự phân biệt mình với những nguồn thông tin thiếu kiểm chứng đang tràn lan trên không gian mạng", ông nói và cho rằng đây là thời điểm để báo chí chuyên nghiệp tìm lại và khẳng định những giá trị mà không một nền tảng số, thuật toán nào có thể thay thế được.

Ông Tâm phân tích trong môi trường thông tin nhiễu loạn, xã hội càng cần những giá trị cốt lõi mà báo chí chuyên nghiệp mang lại. Đó là khả năng kiểm chứng sự thật; tinh thần trách nhiệm nghề nghiệp; đạo đức nghề báo; bản lĩnh chính trị; sự dấn thân vì lợi ích của đất nước và nhân dân.

"Những giá trị này chính là lợi thế cạnh tranh thực sự và bền vững của báo chí cách mạng Việt Nam trong kỷ nguyên số", ông nói.

Thứ trưởng Tâm cho hay hai nghị định hướng dẫn thi hành Luật Báo chí sẽ có hiệu lực từ 1/7, đồng bộ với thời điểm luật có hiệu lực. Điểm mới trong các văn bản này là đảm bảo quyền tác nghiệp của nhà báo. Lần đầu tiên, văn bản dưới luật quy định rõ nếu cơ quan, tổ chức im lặng quá thời hạn trả lời báo chí (30 ngày với giải quyết vấn đề, 15 ngày với kiến nghị, phản ánh), cơ quan báo chí có quyền đăng, phát vấn đề đó hoặc chuyển đến cơ quan cấp trên có thẩm quyền.

Ông Tâm khẳng định đây là cơ chế pháp lý bảo vệ quyền tiếp cận thông tin của báo chí "mạnh mẽ nhất từ trước đến nay".

Để thúc đẩy kinh tế báo chí, các nghị định cho phép cơ quan báo chí điện tử được tích hợp dịch vụ thương mại điện tử, tài chính, ngân hàng, bảo hiểm, giáo dục, y tế... trên nền tảng của mình. Đây là nền tảng pháp lý để các tòa soạn đa dạng nguồn thu, giảm phụ thuộc vào quảng cáo truyền thống.

Lần đầu tiên, Nhà nước khuyến khích cơ quan báo chí ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong thu thập, sản xuất, phân tích và phân phối nội dung.

Bên cạnh đó, hai nghị định yêu cầu cơ quan báo chí khi mở kênh nội dung trên mạng xã hội từ YouTube, Facebook đến TikTok phải thông báo đến cơ quan quản lý trong 10 ngày. Khi chấm dứt kênh, cơ quan báo chí cũng phải thông báo trước 10 ngày.

Báo điện tử phải lưu trữ nguyên vẹn nội dung đã đăng, phát trong 3 tháng; phát thanh truyền hình trong 30 ngày.

Ông Tâm cho biết thêm Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch đang xây dựng Chiến lược quản lý và phát triển báo chí theo tư tưởng mới của Đảng trong kỷ nguyên số. Chiến lược sẽ đề cập hàng loạt vấn đề như nguồn lực cho báo chí; phát triển năng lực công nghệ; nguồn nhân lực chất lượng cao; các mô hình kinh tế báo chí; năng lực cạnh tranh và phát triển hệ sinh thái báo chí số.

"101 năm Báo chí Cách mạng Việt Nam là hành trình của bản lĩnh, trí tuệ và sự dấn thân. Trong kỷ nguyên mà công nghệ đang định hình lại mọi thứ, hành trình đó sẽ tiếp tục, nhưng đòi hỏi mỗi cơ quan báo chí, mỗi nhà báo tự đặt ra cho mình những yêu cầu cao hơn, không chỉ về tốc độ và số lượng, mà về chất lượng, trách nhiệm và niềm tin", Thứ trưởng Phan Tâm bày tỏ.