Trump: İran ile Görüşmeler Pazartesi Başlayacak; Hürmüz Boğazı Gerilimi Sürüyor

ABD Başkanı Donald Trump, İran ile görüşmelerin pazartesi günü yapılacağını açıkladı. Ancak Trump açıklamasında Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması ve Tahran'ın nükleer kapasitesine ilişkin anlaşmazlığın çözümü için hızlı bir anlaşmaya varılacağı umuduyla planlanan saldırıyı durdurduğunu söylemesinin ardından, bir anlaşma için herhangi bir son tarih vermedi.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi ise, Trump'ın açıklamasının ardından yaptığı açıklamada, şu anda ABD ile herhangi bir görüşme yapmadıklarını, Hürmüz Boğazı konusundaki Umman ile yürütüldüğünü belirtti.

İran ise Hürmüz Boğazı'ndan geçecek yeni bir güzergah konusunda Umman ile anlaşmaya yakın olduğunu açıkladı. Pazar günü boğaz yakınlarında bir petrol tankerinde patlama meydana geldiğinin bildirilmesi, stratejik su yolundaki kırılganlığın sürdüğünü bir kez daha ortaya koydu. Birleşik Krallık Deniz Ticaret Operasyonları Merkezi (UKMTO), gemi ile mürettebatın güvende olduğunu duyurdu.

Denizcilik verileri, gemilere yönelik saldırı haberlerinin ardından Hürmüz Boğazı'ndaki trafiğin pazartesi günü yavaşladığını gösterdi. Buna karşın daha güneyde, Kızıldeniz'deki petrol ihracatına yönelik Husilerin tehditlerine rağmen Suudi petrolü taşıyan iki tanker hafta sonu Bab el-Mendeb Boğazı'nı geçti.

İRAN: UMMAN İLE ANLAŞMA YAKIN

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, pazar günü devlet televizyonuna yaptığı açıklamada, boğazın karşı kıyısında bulunan Umman ile yeni bir güzergah konusunda anlaşmaya yakın olduklarını söyledi.

Bekayi, "Şimdi her iki taraf için de kabul edilebilir bir güzergah üzerinde mutabakata varmak üzereyiz. Bu ne kuzey rotası ne de güney rotası olacak; her iki tarafın egemenlik haklarına saygı gösteren ve ulusal çıkarlarımız ile güvenliğimizi koruyan bir güzergah olacak." dedi.

Ancak Bekayi, böyle bir anlaşmanın boğazın yeniden açılması anlamına gelmediğini belirterek, "28 Şubat'tan, yani savaşın başladığı günden önceki duruma hiçbir şekilde geri dönülmeyecek." ifadelerini kullandı.

Daha önce İran resmi haber ajansı IRNA, Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi'nin, Umman ile yürütülen müzakerelerin "sonuçlandırılma aşamasına geldiğini ve son safhasında olduğunu" söylediğini aktarmıştı. Arakçi, ayrıntı paylaşmadı.

Umman ise konuya ilişkin açıklama yapmadı.

"TAHRAN'IN HIZLA ANLAŞMA YAPMASI GEREKİYOR"

Cumartesi gecesi Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda İran ve diğer Orta Doğu ülkelerinin, Hürmüz Boğazı'nın "derhal, tamamen ve bütünüyle" yeniden açılmasını ve "İran'ın nükleer tehdidinin sona ermesini" sağlayacak anlaşmayı tamamlamak için süre talep ettiğini öne sürdü. Trump ayrıca Tahran'ın "hızla anlaşma yapması gerektiğini" söyledi.

Trump, pazar günü Air Force One uçağında gazetecilere yaptığı açıklamada, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri ve Suudi Arabistan başta olmak üzere Körfez ülkelerindeki müttefiklerinin, ayrıca Veliaht Prens Muhammed bin Selman ile yaptığı telefon görüşmesinin ardından Amerikan güçlerine İran'a yönelik yeni saldırı emri vermeyi ertelemeye karar verdiğini söyledi.

Trump, "Veliaht Prens'e, 'Siz neyi tercih edersiniz? Bunu yapmamızı mı istersiniz, istemez misiniz?' diye sordum." dedi.

Trump, "Bana, saldırı yerine bir anlaşmayı çok daha fazla tercih edeceklerini söylediler. Çünkü bu saldırıların nereye varacağını bilemezsiniz." ifadelerini kullandı.

GÖRÜŞMEYE DAİR AYRINTI VERMEDİ

New Jersey'de geçirdiği hafta sonunun ardından Washington'a dönerken konuşan Trump, müzakerelerin pazartesi öğleden sonra başlayacağını ancak görüşmenin nerede yapılacağı ya da kimlerin katılacağı konusunda ayrıntı vermedi.

İran için bir anlaşmaya varılması konusunda son tarih olup olmadığı sorulduğunda ise Trump yanıt vermedi.

Trump, İran'a yönelik savaşı tırmandıracağı yönünde defalarca tehditte bulunmasına rağmen, şimdiye kadar kapsamlı bir anlaşmayla sonuçlanmayan görüşmeler için her seferinde daha fazla zaman tanıdı. Tarafların günler süren karşılıklı saldırı tehditlerinin ardından Trump'ın gerilimi düşürmeye yönelik son hamlesi, savaşta yaşanan son dönemeç oldu.

Çatışmalar Körfez'den Kızıldeniz'e, hatta Mısır'daki bir Akdeniz tesisine kadar yayıldı. İran, savaş başlamadan önce dünya petrolü ile sıvılaştırılmış doğalgazının yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nı büyük ölçüde kapattı. Bu durum enerji fiyatlarını yükseltirken, daha geniş çaplı enflasyon baskılarını da artırdı.

İran devlet medyasına göre Arakçi, pazar günü diplomatik çabaları görüşmek üzere Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Prens Faysal bin Ferhan ve Pakistan Kara Kuvvetleri Komutanı Asim Munir ile telefon görüşmeleri yaptı.

İsrail Enerji Bakanı Eli Cohen ise bölgede yaşanan her konuda İsrail ile ABD arasında güvenlik ve istihbarat alanında yakın koordinasyon bulunduğunu söyledi.

Ancak Cohen, "Bir anlaşma olsun ya da olmasın, dışarıdan hangi taahhüt verilirse verilsin, İran nükleer programını yeniden canlandırmaya ya da balistik füze kapasitesini geliştirmeye çalışırsa biz orada olacağız. Harekete geçeceğiz ve vuracağız." dedi.

Trump ile İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu salı günü Washington'da bir araya gelmişti. İsrailli bir yetkili, iki liderin İran'ın nükleer programını sınırlandırmak için diplomasi, ekonomik baskı ve askeri güç dahil tüm olası seçenekleri değerlendirdiğini söylemişti. Tahran ise nükleer silah geliştirmeye çalıştığı yönündeki iddiaları reddetti.