Trump: İran'ın nükleer silah elde etmesine izin vermeyeceğiz

ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray'da düzenlediği bir etkinliğin ardından basın mensuplarının İran gündemine ilişkin sorularını yanıtladı. İran'ı askeri açıdan "mağlup ettiklerini" savunan Trump, Tahran'la müzakerelerin sürdüğünü ve bu sürecin sonunda İran'ın nükleer silah elde etmesine hiçbir şekilde izin vermeyeceklerini söyledi. ABD Başkanı, "İran'ın Umman ile görüşerek Hürmüz Boğazı'ndan ticari geçişlerde ücret almaya yönelik bir girişimde olduğu" yönündeki haberleri değerlendirdi.

Hürmüz Boğazı'nın uluslararası bir su yolu olduğunu ve tüm ticari geçişlere açık olması gerektiğini vurgulayan Trump, "Bu konuyu inceliyoruz, haberimiz var. Ücretli geçiş istemiyoruz, burası uluslararası bir su yolu. Daha önce de müzakere etmişler, onlarla görüşmüşler, neler olacağını göreceğiz." ifadelerini kullandı. Trump, İran'ın limanlarına yönelik ABD ablukasının tam olarak sürdüğünü ve ablukanın çok etkili olduğunu savunarak "Bizim onayımız olmadan geçebilen tek bir gemi bile olmadı ve donanmamız harika bir iş çıkardı. Bizim onayımız olmadan hiçbir gemi, İran'a girmiyor veya İran'dan çıkmıyor." dedi.

"İRAN'IN ELİNDEKİ ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ URANYUMU İMHA EDECEĞİZ"

ABD Başkanı, yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumun ABD tarafından alınıp alınmayacağıyla ilgili soruya "Yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumu biz alacağız, ona ihtiyacımız yok, muhtemelen aldıktan sonra da imha edeceğiz ama onların elinde kalmasına izin vermeyeceğiz." yanıtını verdi.

ABD istihbarat değerlendirmelerine dayanan yeni bulgular, İran’ın ABD-İsrail saldırılarıyla zarar gören askeri sanayi altyapısını tahmin edilenden daha hızlı yeniden inşa ettiğini ortaya koydu. CNN’in aktardığı bilgilere göre Tahran, ateşkes sürecinde yeniden insansız hava aracı (İHA) üretimine başladı ve bazı askeri kapasitesini aylar içinde geri kazanabilecek seviyeye ulaştı.

İSTİHBARAT RAPORLARI: BEKLENENDEN HIZLI

ABD istihbaratına aşina kaynaklar, İran’ın askeri yapılanmasının başlangıçta öngörülenin üzerinde bir hızla yeniden şekillendiğini belirtti. CNN’e konuşan yetkililer, füze rampaları, üretim tesisleri ve kritik silah sistemlerinin yeniden devreye alındığını aktardı.

Bir ABD’li yetkili ise dikkat çeken bir değerlendirmede bulundu:

“İranlılar yeniden yapılanma konusunda istihbarat topluluğunun öngördüğü tüm zaman çizelgelerini aştı.”

İHA KAPASİTESİ YENİDEN YÜKSELİYOR

İstihbarat raporlarına göre İran’ın özellikle İHA üretim kabiliyeti, yaklaşık altı ay gibi kısa bir sürede yeniden eski seviyesine ulaşabilecek potansiyele sahip. Bazı değerlendirmelerde ise Tahran’ın mevcut üretim altyapısını daha da hızlandırdığı ifade ediliyor.

Uzmanlara göre bu durum, İran’ın hava ve füze sistemlerindeki kayıplarını kısa sürede telafi etme riskini gündeme taşıyor.

TRUMP VE PENTAGON CEPHESİNDE FARKLI YORUMLAR

ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın askeri kapasitesine ilişkin daha sert bir tablo çizerken, “büyük ölçüde etkisiz hale getirildiğini” savundu.

Trump, “Donanmalarını yok ettik, hava kuvvetleri yok oldu, uçaksavarları yok oldu…” ifadelerini kullanırken, CENTCOM Komutanı Oramiral Brad Cooper ise Kongre’de yaptığı açıklamada İran savunma sanayi altyapısının büyük ölçüde imha edildiğini öne sürdü.

Cooper, “Operasyonlar İran’ın savunma sanayi altyapısının yüzde 90’ını yok etti ve yıllarca yeniden yapılanmalarını engelledi” dedi.

Ancak istihbarat değerlendirmeleri, bu açıklamalarla çelişen bir tablo ortaya koyuyor.

ÇİN VE RUSYA FAKTÖRÜ İDDİASI

CNN’in haberine göre İran’ın hızlı toparlanmasında Rusya ve Çin’den gelen dolaylı desteğin etkili olduğu değerlendiriliyor. ABD istihbarat kaynakları, Çin’in çatışma sürecinde füze üretiminde kullanılabilecek bazı bileşenleri İran’a sağlamaya devam ettiğini öne sürdü.

Çin Dışişleri Bakanlığı ise bu iddiaları reddederek, söz konusu haberlerin “gerçeklere dayanmadığını” açıkladı.

İRAN’IN ASKERİ KAPASİTESİ TAMAMEN YOK OLMADI

Son istihbarat raporları, İran’ın ağır kayıplar yaşamasına rağmen askeri kapasitesini tamamen kaybetmediğini ortaya koydu. Buna göre:

- Balistik füze sistemlerinin önemli bir bölümü hâlâ aktif

- İHA kapasitesinin yaklaşık %50’si korunuyor

- Hava savunma unsurları büyük ölçüde çalışır durumda

Özellikle Hürmüz Boğazı çevresindeki kıyı savunma füzelerinin sağlam kaldığı ve bölgedeki deniz trafiği için tehdit oluşturmaya devam ettiği belirtildi.

Trump, Connecticut eyaletinde katıldığı bir mezuniyet töreninden Washington'a dönüşünde havalimanında basın mensuplarının İran'la ilgili sorularını yanıtladı. İran'la ilgili güncel durumun ne olduğu yönündeki bir soruya cevap veren Trump, şu anki durumun "tam sınırda" olduğunu dile getirdi. "Eğer bunu başarırsak (anlaşma olursa), çok fazla zaman, enerji ve en önemlisi can kurtarırız" değerlendirmesinde bulunan Trump, "Onlardan doğru yanıt almalıyız, en azından yüzde 10 doğru bir cevap olmalı, aksi durumda işler çok hızlı ilerler." dedi.

Donald Trump ayrıca, İran'da şu anda görüştükleri liderlerin eski isimlere göre daha "mantıklı" ve "makul" isimler olduklarını vurgulayarak, "Size şunu söylemeliyim ki çok iyi insanlarla muhatap oluyoruz. Yetenekli ve zeki insanlar. Umarım herkes için harika olacak bir anlaşma yaparlar." ifadesini kullandı.