Bệnh viện Bạch Mai cứu sống hai bệnh nhân sốt rét nguy kịch giữa lúc thiếu thuốc đặc hiệu

Bệnh viện Bạch Mai cứu sống hai bệnh nhân sốt rét nguy kịch, giữa lúc thuốc điều trị đặc hiệu trong nước gần như cạn kiệt, Bộ Y tế và WHO phải điều phối khẩn cấp nguồn thuốc từ nước ngoài về Việt Nam.

Ngày 22/7, TS.BS Đỗ Văn Thành, Phó Viện trưởng Viện Y học Nhiệt đới, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết hai bệnh nhân đã đủ điều kiện xuất viện sau nhiều ngày điều trị tích cực. Cả hai đều mắc sốt rét ác tính do ký sinh trùng Plasmodium falciparum gây ra - loại ký sinh trùng sốt rét nguy hiểm nhất, có thể gây tổn thương nhiều cơ quan và tử vong nhanh nếu không điều trị kịp thời.

Trường hợp thứ nhất là nam bệnh nhân 51 tuổi, quê Hà Tĩnh, nhập viện ngày 6/7 trong tình trạng sốt cao, rối loạn ý thức và suy đa tạng. Não, gan, thận và phổi của bệnh nhân đều tổn thương nặng, nguy cơ tử vong rất cao. Vì sốt cao kèm hôn mê có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau, bệnh viện kích hoạt báo động đỏ - quy trình huy động khẩn cấp các bác sĩ nhiều chuyên khoa để cứu bệnh nhân trong tình trạng đe dọa tính mạng.

Các chuyên gia hồi sức, truyền nhiễm, vi sinh, xét nghiệm và dược lâm sàng hội chẩn khẩn cấp và tìm ra bước ngoặt khi khai thác được tiền sử dịch tễ: bệnh nhân vừa trở về từ Angola khoảng nửa tháng trước khi nhập viện. Xét nghiệm sau đó xác định bệnh nhân nhiễm Plasmodium falciparum.

Chưa đầy một tuần sau, ngày 11/7, viện tiếp nhận thêm một bệnh nhân nam 38 tuổi, quốc tịch Trung Quốc, trong tình trạng hôn mê sau khi được phát hiện bất tỉnh tại một khách sạn ở Bắc Ninh. Bác sĩ xác định bệnh nhân từng sinh sống hơn một năm tại Cộng hòa Guinea, quốc gia Tây Phi có sốt rét lưu hành.

Kết quả xét nghiệm cho thấy bệnh nhân cũng nhiễm Plasmodium falciparum với mật độ ký sinh trùng rất cao, đồng thời tổn thương não, suy gan, suy thận, viêm phổi, thiếu máu và giảm tiểu cầu. Bệnh nhân phải thở máy, đặt nội khí quản và lọc máu liên tục.

Theo TS Thành, cả hai ca bệnh đều đối mặt nguy cơ tử vong lớn do tổn thương nhiều cơ quan. Riêng bệnh nhân người Trung Quốc không có người thân tại Việt Nam, nên bác sĩ phải trao đổi với gia đình bệnh nhân trực tuyến qua phiên dịch.

Thách thức lớn nhất trong quá trình điều trị là nguồn thuốc Artesunate đường tiêm - thuốc đặc hiệu điều trị sốt rét ác tính theo hướng dẫn của Bộ Y tế - chỉ còn đủ dùng cho một bệnh nhân. Trước tình huống khẩn cấp, Bệnh viện Bạch Mai báo cáo Bộ Y tế và phối hợp với các cơ sở y tế trên cả nước tìm nguồn thuốc bổ sung.

Bộ Y tế và WHO sau đó hỗ trợ điều phối khẩn cấp thuốc Artesunate từ nước ngoài về Việt Nam, giúp bác sĩ kiểm soát ký sinh trùng và tạo bước ngoặt trong điều trị cho cả hai bệnh nhân.

Song song dùng thuốc đặc hiệu, các chuyên gia nhiều chuyên khoa liên tục hội chẩn và điều chỉnh phác đồ theo từng giờ. Đội ngũ y tế hồi sức tích cực cho hai bệnh nhân bằng thở máy, lọc máu liên tục, kiểm soát nhiễm khuẩn, điều chỉnh rối loạn đông máu và hỗ trợ chức năng gan, thận.

PGS.TS Đào Xuân Cơ, Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai, đánh giá thành công của hai ca bệnh là kết quả của tư duy lâm sàng chính xác, sự phối hợp đa chuyên khoa chặt chẽ và việc huy động kịp thời mọi nguồn lực để giữ lại cơ hội sống cho người bệnh.

Theo đại diện WHO tại Việt Nam, sốt rét nặng có tỷ lệ tử vong cao nếu chẩn đoán và điều trị chậm. Hiện mỗi năm Việt Nam ghi nhận khoảng 100 ca sốt rét, chủ yếu là trường hợp từ nước ngoài trở về.

Hai ca bệnh được cứu sống không chỉ cho thấy hiệu quả của điều trị chuyên sâu mà còn là minh chứng cho vai trò của khai thác tiền sử dịch tễ, phối hợp liên chuyên khoa và sự hỗ trợ kịp thời về thuốc trong những tình huống cấp cứu đặc biệt.