Cái bẫy kiếm tiền trước mắt và cơ hội tương lai của người trẻ

Làm phục vụ quán cà phê để sinh tồn sau khi ra trường, tôi mải mê kiếm tiền trước mắt, để rồi đánh mất những cơ hội cho tương lai.

"Tôi thuộc thế hệ 9X đời đầu, sinh ra trong một gia đình không mấy dư dả. Hồi đó, bố mẹ từng định hướng tôi thi vào trường một ngành chỉ vì một lý do rất thực tế: không phải lo học phí và ra trường có công việc ổn định. Nhưng cuối cùng tôi lại chọn học Tài chính - Ngân hàng tại một trường đại học top đầu - một lựa chọn của tuổi trẻ, với mong muốn được theo đuổi ngành mình yêu thích. Chỉ có điều, khi bước vào giảng đường, tôi mới hiểu rằng cái nghèo không chỉ là chuyện thiếu tiền. Nó còn lấy đi của tôi hai thứ quý giá nhất: thời gian và cơ hội.

Trong khi nhiều bạn cùng trang lứa có thể dành thời gian học ngoại ngữ, tham gia câu lạc bộ, đi thực tập hoặc xây dựng các mối quan hệ, tôi phải đầu tắt mặt tối đi làm thêm để trang trải chi phí sinh hoạt. Tôi không có điều kiện đầu tư cho tiếng Anh - thứ gần như là 'tấm vé vào cửa' đối với ngành tài chính, ngân hàng. Khi tốt nghiệp, tôi hoàn toàn lép vế so với nhiều bạn đến từ RMIT hay Ngoại thương - những người đã được chuẩn bị tốt hơn cả về kỹ năng lẫn trải nghiệm.

Có một giai đoạn, tôi phải làm phục vụ tại quán cà phê chỉ để sinh tồn ở thành phố. Tôi nghĩ chỉ cần chăm chỉ làm việc là mọi thứ rồi sẽ ổn. Nhưng một câu hỏi của vị khách trong quán đã khiến tôi thay đổi suy nghĩ: 'Làm thế này thì bao giờ mới kiếm được công việc đúng chuyên môn?'.

Câu hỏi đó khiến tôi nhận ra mình đang mắc kẹt trong một cái bẫy mà nhiều người trẻ xuất thân khó khăn cũng gặp phải. Chúng tôi phải đi làm để có tiền trang trải cuộc sống, nhưng càng dành nhiều thời gian để kiếm tiền trước mắt thì chúng tôi càng mất đi cơ hội đầu tư cho tương lai của chính mình.

Thế rồi, tôi quyết định 'thắt lưng buộc bụng', dừng công việc làm thêm để học lại từ đầu những kỹ năng còn thiếu. Hành trình ấy không hề dễ dàng. Tôi mất đúng 7 năm trầy trật mới chuyển được sang công việc thuộc lĩnh vực mà mình mong muốn.

Chính vì đã trải qua điều đó, đến thế hệ của em gái mình, khi điều kiện gia đình đã khá hơn, tôi chủ động trở thành người dẫn dắt trong việc định hướng nghề nghiệp cho em. Tôi khuyến khích em đi làm tại doanh nghiệp ngay từ năm hai đại học để tích lũy kinh nghiệm thực tế. Kết quả, sau khi tốt nghiệp, em tôi có việc làm ngay. Quan trọng hơn, nếu chẳng may thất nghiệp, em vẫn có sự hỗ trợ của tôi và gia đình để có thể bình tĩnh tìm kiếm cơ hội mới, thay vì phải chấp nhận bất cứ công việc nào chỉ vì áp lực cơm áo.

Sự khác biệt nhiều khi không nằm ở năng lực hay sự chăm chỉ. Một người trẻ có thể rất giỏi, rất nỗ lực, nhưng nếu rơi vào hoàn cảnh 'ba không' - không gia thế, không mạng lưới quan hệ và không có công việc ổn định - thì hành trình đi đến thành công sẽ khó khăn hơn rất nhiều. Người trẻ không có 'khoản đệm' tài chính thường không được phép thất bại, hay từ chối những công việc không phù hợp. Họ buộc phải chọn công việc giúp mình sống được trước khi nghĩ đến việc sống đúng với năng lực và mong muốn của bản thân".

Đó là chia sẻ của độc giả Ponluvbigbang xung quanh câu chuyện về những người trẻ "ba không". Với những người trẻ có xuất phát điểm kém hơn về gia thế và quan hệ thì nỗ lực và bằng cấp là chưa đủ. Sự thiếu hụt vốn tài chính gia đình và quan hệ xã hội tạo ra cái bẫy kép, siết chặt từ hai phía: vừa triệt tiêu cơ hội việc làm, vừa âm thầm ăn dần sức khỏe tinh thần. Khi các cánh cửa đóng lại hết lần này đến lần khác, ban đầu là họ thất vọng. Rồi dần dần, thất vọng chuyển thành hoài nghi chính mình.