Châu Âu đề xuất đánh thuế ô tô theo mm để ngăn chặn xe ngày càng phình to

Nhằm ngăn chặn tình trạng ôtô ngày càng phình to, các nhà nghiên cứu ở châu Âu đề xuất đánh thuế tính theo mm.

Tình trạng ôtô ngày càng cao hơn và lớn hơn là điều đã được thực tế chứng minh, nhưng kích thước lớn hơn đi kèm một số hậu quả nghiêm trọng, theo một nghiên cứu mới. Theo đó, nếu quỹ đạo tăng trưởng hiện nay tiếp tục đến năm 2040, các thành phố có thể mất đi chỗ đỗ xe, người tham gia giao thông dễ bị tổn thương có thể đối mặt với nhiều rủi ro hơn, và cuối cùng người lái xe có thể phải trả nhiều tiền hơn để duy trì hoạt động của phương tiện.

Một báo cáo mới từ tổ chức Giao thông và Môi trường (T&E) và Các thành phố sạch (Clean Cities) của châu Âu đã xem xét "sự phình to của ôtô", tức sự mở rộng liên tục về kích thước của các phương tiện trên khắp châu Âu. Theo nghiên cứu, những ôtô mới bán ra tăng trung bình 11,9 mm chiều dài và 5 mm chiều cao mỗi năm, trong khi nghiên cứu trước đây của T&E cho thấy chiều rộng và chiều cao nắp ca-pô cũng tăng khoảng 5 mm mỗi năm.

Xu hướng này bắt nguồn từ năm 2000, đã 25 năm tăng trưởng không ngừng và duy trì ổn định ngay cả khi quy mô gia đình mua những chiếc xe này ngày càng nhỏ hơn.

Báo cáo so sánh hai kịch bản có thể xảy ra trong tương lai. Ở kịch bản đầu tiên, các nhà sản xuất ôtô tiếp tục chạy theo xu hướng thị trường hiện tại, với các dòng xe kích thước lớn và xe SUV chiếm tỷ trọng ngày càng cao trong doanh số. Ở kịch bản còn lại, các nhà hoạch định chính sách khuyến khích xu hướng mà các nhà nghiên cứu gọi là "chọn cỡ xe phù hợp", đưa kích thước trung bình của ôtô dần trở lại mức của giai đoạn 2010–2015.

Tác động đa chiều

Các nhà nghiên cứu ước tính rằng nếu kích thước ôtô tiếp tục phình to, hệ lụy của nó sẽ lan rộng ra nhiều lĩnh vực của xã hội chứ không chỉ dừng lại ở một góc độ đơn lẻ. Đến năm 2040, các thành phố có thể mất đi 8,5-14% không gian đỗ xe trên đường phố. Theo tờ Guardian, chỉ riêng London (Anh) và Berlin (Đức) dự kiến sẽ giảm khoảng 100,000 chỗ đỗ xe mỗi nơi. Ở một số khu vực, đây có thể không phải là mối bận tâm lớn, nhưng tại các đô thị mật độ dân cư cao, đây lại là một vấn đề nhức nhối.

An toàn giao thông cũng là một trọng tâm lớn được nhấn mạnh. Tổ chức T&E dẫn chứng các nghiên cứu trước đây chỉ ra mối liên hệ giữa phần nắp capô cao hơn với mức độ chấn thương nghiêm trọng hơn đối với người đi bộ và người đi xe đạp. Dựa trên những phát hiện đó, các nhà nghiên cứu ước tính rằng nếu tiếp tục xu hướng hiện tại, số ca tử vong của những người yếu thế khi tham gia giao thông có thể tăng thêm khoảng 2.570 người từ nay đến năm 2040 so với kịch bản "chọn cỡ xe phù hợp". Báo cáo cũng dự báo rủi ro cao hơn đối với trẻ em đi bộ, mặc dù các tính toán này một phần dựa trên nghiên cứu tại Mỹ.

Tiêu thụ năng lượng cũng đóng một vai trò quan trọng. Xe lớn hơn thường có trọng lượng nặng hơn và tiêu thụ nhiều năng lượng hơn, bất kể chạy bằng xăng hay bằng điện. T&E ước tính rằng đến năm 2040, đội xe điện của châu Âu sẽ cần thêm 22,5 TWh điện mỗi năm nếu xu hướng hiện tại tiếp diễn, tương đương với sản lượng của khoảng 1.500 tuabin gió trên đất liền. Báo cáo cũng dự đoán lượng dầu mỏ nhập khẩu sẽ tăng thêm hơn 100 triệu thùng trong cùng giai đoạn này do các dòng xe động cơ đốt trong vẫn tiếp tục lưu thông.

Các khuyến nghị

Các giải pháp được đề xuất có thể bị một số người coi là quá gay gắt. Báo cáo kêu gọi áp trần chiều cao nắp capô ở mức 850 mm, giới hạn chiều rộng là 1.920 mm, áp thuế dựa trên kích thước xe, tính phí đỗ xe theo dung tích/kích cỡ, và chỉ dành các ưu đãi quản lý cho các dòng xe điện nhỏ hơn với chiều dài dưới 4.200 mm.

Liệu những ý tưởng đó có được đón nhận hay không lại là một chuyện hoàn toàn khác. Trong hai thập kỷ qua, người tiêu dùng đã "bỏ phiếu bằng ví tiền" của mình để ủng hộ các dòng SUV và crossover. Tuy nhiên, các dòng xe cỡ lớn, bán tải và SUV, mang lại lợi nhuận cao hơn và thường không bị ràng buộc bởi các tiêu chuẩn khắt khe về an toàn và tiết kiệm nhiên liệu như xe nhỏ. Điều đó có nghĩa là cuộc chiến thực sự có thể không nằm ở việc thiết kế ra những chiếc xe nhỏ hơn, mà là làm sao thuyết phục được các hãng xe chịu sản xuất chúng một lần nữa.