Cựu binh 90 tuổi xúc động nhận lại kỷ vật thất lạc hơn 50 năm

Khi nhìn thấy thùng đạn, cụ Tuất bật khóc, tay run run nâng niu từng kỷ vật của mình sau hơn 50 năm thất lạc", thượng tá Nguyễn Cảnh Minh, Giám đốc Bảo tàng Binh đoàn Tây Nguyên, kể khi ra miền Bắc gặp chủ nhân thùng đạn.

Kỷ vật được Đội Quy tập mộ liệt sĩ Quân đoàn 34 tìm thấy trong hang đá núi Chư Pa, xã Ia Ly, vào tháng 3/2025, trong quá trình quy tập mộ liệt sĩ. Khu vực này cũng là nơi phát hiện 64 hài cốt liệt sĩ, từ thông tin của anh A Hải, người làng Doch 1, trong lúc chăn bò dưới chân núi.

Bên trong thùng có một bộ quần áo, hai võng dù còn mới và hàng chục giấy khen, bằng khen do Thủ trưởng Quân giải phóng miền Nam Việt Nam cấp cho ông Nguyễn Viết Tuất vì thành tích trong các trận đánh từ năm 1968 đến 1970. Nhiều tài liệu ghi lại quá trình chiến đấu của chiến sĩ Tuất, cùng quyết định bổ nhiệm, giấy chứng nhận chiến sĩ thi đua và ba lá thư chưa kịp gửi cho người thân.

Đáng chú ý, trong thùng đạn còn có những cuốn sổ tay ghi chi tiết khẩu phần lương thực của đơn vị trong thời gian trú ẩn ở hang đá. Từ các giấy tờ còn lưu lại, lực lượng chức năng xác định thùng đạn được cất giấu vào khoảng cuối năm 1971 đến đầu 1972.

Sau một tháng tìm kiếm, Đội Quy tập mộ liệt sĩ Quân đoàn 34 phối hợp với Bảo tàng Binh đoàn Tây Nguyên xác minh được ông Tuất, sinh năm 1935, chủ nhân thùng đạn, còn sống tại xã Trọng Quan, huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình (nay thuộc Hưng Yên).

Tháng 4/2025, thượng tá Nguyễn Cảnh Minh cùng đoàn công tác vượt hơn 1.500 km từ Tây Nguyên ra miền Bắc trao lại hiện vật cho người lính năm xưa. Ông Tuất nay đã ngoài 90 tuổi, sức khỏe yếu nhưng vẫn minh mẫn. Vừa nhìn thấy chiếc thùng sắt cũ từng gắn bó hơn nửa thế kỷ trước, cụ lặng người rồi bật khóc.

Ông nhớ mình nhập ngũ năm 1966, từng cùng đồng đội chiến đấu tại vùng núi hiểm trở ở Tây Nguyên. Thời gian đó, ông là Trung đội phó Đại đội trợ chiến thuộc Tỉnh đội Gia Lai.

Những hang đá sâu khi ấy là nơi ông và đồng đội trú quân, cứu chữa thương binh và cất giấu tài liệu. Trong một lần rời hang đi hành quân, ông đặt thùng đạn vào hốc đá để tránh bị phát hiện. Sau đó, đơn vị liên tiếp nhận lệnh chiến đấu nên ông không còn cơ hội quay lại.

Năm 1976, ông Tuất xuất ngũ trở về quê, tham gia công tác địa phương qua nhiều vị trí ở thôn xóm. Hiện ông sống một mình cách nhà con cháu khoảng 50 m, hàng ngày được người thân thay nhau chăm nom.

Hơn nửa thế kỷ, gặp lại những kỷ vật thất lạc, người cựu binh quyết định trao toàn bộ hiện vật cho Bảo tàng Binh đoàn Tây Nguyên lưu giữ. Phía bảo tàng sau đó phục chế một bộ để gia đình làm kỷ niệm.