Doanh nghiệp Việt chuẩn bị bán hàng triệu tín chỉ carbon ra nước ngoài

Chính phủ ban hành Nghị định số 112 về trao đổi quốc tế kết quả giảm nhẹ phát thải khí nhà kính, tín chỉ carbon từ tháng 4, tạo hành lang pháp lý để chuyển giao loại tài sản này sang các đối tác nước ngoài. Nhiều doanh nghiệp, nhà phát triển dự án đã nắm bắt cơ hội, chuẩn bị nền tảng dữ liệu, hệ thống MRV (đo lường, báo cáo, thẩm định) cùng thị trường bán tín chỉ.

Nói tại tọa đàm thúc đẩy hợp tác trao đổi tín chỉ carbon quốc tế chiều 23/7, ông Trần Kỳ Anh, Quản lý giao dịch tín chỉ carbon của Vingroup, cho biết họ xây dựng hạ tầng dữ liệu ngay từ những dự án đầu tiên, tạo nền tảng tham gia thị trường carbon.

Ví dụ, với trạm sạc V-Green, mỗi trụ đều được tích hợp công tơ điện thông minh, kết nối nền tảng quản lý tập trung. Dữ liệu của từng pin sạc được ghi nhận, lưu trữ và cập nhật theo thời gian thực. Nguồn dữ liệu này có thể truy xuất, tạo cơ sở tính toán lượng phát thải giảm được, phục vụ quá trình MRV theo tiêu chuẩn tín chỉ carbon quốc tế.

Tín chỉ carbon (carbon credit) là một loại giấy phép hoặc chứng chỉ có thể giao dịch, có giá trị mua bán và cung cấp cho người nắm giữ tín chỉ quyền phát thải một tấn CO2 hoặc loại khí thải khác nằm trong danh sách khí thải nhà kính.

Hệ sinh thái giao thông điện giúp Vingroup đạt lợi thế quy mô. Trong đó, VinFast trong vai trò "hạt nhân", cùng các vệ tinh V-Green (trạm sạc), Green SM (nền tảng gọi xe), Vinbus (xe bus điện). Gần đây, Vingroup mở rộng đầu tư sang năng lượng tái tạo, hạ tầng đường sắt tốc độ cao. "Những lĩnh vực này tạo nền tảng để tập đoàn tham gia hiệu quả vào thị trường carbon trong nước và quốc tế", ông Kỳ Anh nói.

Vingroup đang xây dựng hai dự án tín chỉ carbon. Trong đó, họ dự tính phát hành 1 triệu tín chỉ từ việc người dùng đổi xe máy xăng sang điện trong giai đoạn 2025-2029. Lượng giảm thải từ phát triển trạm sạc lớn hơn, có thể đạt tới 3,5 triệu tấn CO2 mỗi năm. Hai dự án này được xây dựng theo hai tiêu chuẩn phổ biến là Verra và Gold Standard, đạt chuẩn giao dịch trên thị trường quốc tế.

Bên cạnh các dự án tự thân của doanh nghiệp, nhiều đơn vị hợp tác với bên thứ ba phát triển dự án tín chỉ. Công ty TNHH Green Carbon Japan Vietnam đang xây dựng dự án canh tác lúa giảm phát thải, áp dụng kỹ thuật tưới ngập khô xen kẽ (AWD) trên 80.000 ha tại 15 tỉnh. Nói với VnExpress, ông Phan Tiến Thành, Quản lý phát triển kinh doanh công ty, ước tính họ sẽ thu về 500.000 tín chỉ carbon trong năm nay.

"Các tín chỉ này đang chờ cơ quan chức năng phê duyệt để bán sang thị trường quốc tế", ông Thành nói. Họ nhắm tới các thị trường có sàn giao dịch carbon (ETS) hoặc thuế carbon nghiêm ngặt, đã thỏa thuận trao đổi kết quả giảm thải song phương với Việt Nam như Nhật Bản, Singapore, Hàn Quốc, hoặc tới đây là Thụy Sĩ. Giá kỳ vọng ở mức 15-30 USD mỗi tín chỉ, tùy thị trường.

Theo Nghị định 112, doanh nghiệp có thể bán tín chỉ carbon ra nước ngoài theo ba cơ chế, gồm thỏa thuận song phương giữa hai nước, cơ chế tập trung dưới sự giám sát của Liên Hợp Quốc (UNFCCC), hoặc tiêu chuẩn độc lập (như Verra, Gold Standard). Để tránh tình trạng bán quá mức, chính phủ đặt tỷ lệ trần tín chỉ được phép bán với hai mức 50% và 90%.

Chẳng hạn, tỷ lệ trần với các dự án trạm sạc, xe điện, canh tác lúa giảm thải ở mức 90%, còn các dự án trồng rừng ở mức 50%. Ông Nguyễn Tiến Hải, Giám đốc Kỹ thuật Công ty cổ phần Tư vấn Năng lượng và Môi trường (VNEEC), cho biết nhiều doanh nghiệp trong lĩnh vực bị áp trần 50% thấy "hụt hẫng", tăng giá tín chỉ để bù đắp chi phí.

Tuy nhiên, ông Hải cho biết lượng tín chỉ dôi dư có tiềm năng bán trên sàn giao dịch carbon trong nước. Việc doanh nghiệp ô nhiễm được mua 30% tín chỉ carbon bù trừ hạn ngạch sẽ tạo nguồn cầu cho lượng tín chỉ này. "Đây là động lực lớn cho doanh nghiệp phát triển dự án carbon, khi họ có thể bán được trong nước lẫn quốc tế", ông nhận định.

Ông Nguyễn Tuấn Quang, Phó cục trưởng Biến đổi Khí hậu (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho biết nhiều doanh nghiệp Việt trong lĩnh vực xuất khẩu, năng lượng, nông nghiệp và lâm nghiệp bắt đầu quan tâm phát triển dự án tạo tín chỉ. Một số địa phương cũng chủ động tìm cơ hội khai thác tiềm năng giảm phát thải.

Phó cục trưởng nhấn mạnh việc chủ động tham gia thị trường carbon sẽ giúp Việt Nam và cộng đồng doanh nghiệp thực hiện tốt các cam kết giảm phát thải, đồng thời tận dụng được cơ hội phát triển mới trong quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế xanh.