Giới trẻ Việt Nam đối mặt với tình trạng đau đầu, mất ngủ gia tăng

Tại Bệnh viện Quân y 175, sau khi loại trừ các nguyên nhân bệnh lý thực thể, các bác sĩ tìm ra "thủ phạm" nằm ngay trong lòng bàn tay chàng trai mỗi đêm: chiếc điện thoại di động. Nam được chẩn đoán mất ngủ do vệ sinh giấc ngủ kém, không cần dùng thuốc, giải pháp duy nhất là "cách ly" thiết bị điện tử trước khi ngủ. Sau một tháng kiên trì điều chỉnh hành vi, giấc ngủ mới dần quay trở lại với Nam.

Thảo, 18 tuổi, cũng đến gặp bác sĩ với tình trạng đau đầu âm ỉ vùng trán suốt hai tháng kèm khó vào giấc, thậm chí đến 2-3 giờ sáng mới có thể ngủ. Theo lời kể của người mẹ, Thảo học bài đến tận nửa đêm, dần trở nên ít nói, đánh mất mọi sở thích cá nhân. Kết quả chẩn đoán cho thấy cô bị đau đầu căng thẳng kèm trầm cảm, phác đồ điều trị là dùng thuốc và trị liệu tâm lý.

Nam và Thảo không phải là những trường hợp cá biệt. Tại phòng khám Nội thần kinh, Bệnh viện Quân y 175, những người trẻ dưới 30 tuổi hiện chiếm đến 40-50% tổng số ca khám đau đầu, mất ngủ mỗi ngày. TS.BS Hoàng Tiến Trọng Nghĩa, Chủ nhiệm khoa, cho biết xu hướng này đang trẻ hóa rõ rệt khi rất nhiều bệnh nhân dưới 30 tuổi đến khám vì đau đầu, mất ngủ, hoặc cả hai. Riêng nhóm dưới 22 tuổi chiếm khoảng 8% số ca đau đầu và 5-6% số ca rối loạn giấc ngủ tại đây.

Tình hình tương tự diễn ra tại các khoa thần kinh của Bệnh viện Bạch Mai, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội..., khi số người trẻ đến khám do mất ngủ ngày càng tăng.

"Bức tranh tại Việt Nam đang đồng nhất với xu hướng toàn cầu", bác sĩ Nghĩa cho biết. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), khoảng 50% người trưởng thành đau đầu ít nhất một lần mỗi năm. Tại Đức, một nghiên cứu chỉ ra 60% sinh viên có chất lượng giấc ngủ kém.

Nguyên nhân không chỉ đến từ áp lực học hành thi cử, đặc biệt là "cuộc chiến" chuyển cấp của học sinh lớp 12, mà còn từ lối sống hiện đại. Với sinh viên, không gian trọ chật hẹp, ồn ào, lịch làm thêm đêm khuya và thói quen lạm dụng thiết bị điện tử đã trực tiếp tàn phá đồng hồ sinh học.

Đau đầu thường là triệu chứng đầu tiên khiến người trẻ đi khám. Nhưng khi bóc tách lớp vỏ ấy, các bác sĩ thường phát hiện cả một "hệ sinh thái" bệnh lý đi kèm như mệt mỏi, lo lắng, giảm tập trung và hay quên. Thống kê cho thấy hơn 50% bệnh nhân mất rất nhiều thời gian mới có thể dỗ giấc, hoặc thường xuyên tỉnh giấc giữa đêm, khiến cơ thể không bao giờ được phục hồi trọn vẹn.

Không dừng lại ở đó, việc thiếu ngủ mãn tính còn làm tăng xu hướng ăn đêm và giảm tần suất vận động, từ đó dễ dẫn đến tăng cân không kiểm soát.

Về mặt sức khỏe tâm thần, bệnh nhân rất dễ đối mặt với các hội chứng trầm cảm và đặc biệt là rối loạn lo âu. Điều này vô tình tạo ra một vòng lặp luẩn quẩn cực kỳ đáng ngại khi rối loạn lo âu kích thích đau đầu, mất ngủ và ngược lại, khiến các triệu chứng trở nên dai dẳng và khó điều trị hơn.

Đáng ngại nhất, mất ngủ kéo dài còn có thể gây nên những tổn thương nặng nề cho hệ tim mạch, dẫn đến tăng huyết áp hoặc thậm chí là đột quỵ.

Vì tính chất phức phức tạp của bệnh, việc điều trị đau đầu và mất ngủ kéo dài bắt buộc phải căn cứ vào nguyên nhân cụ thể cũng như các bệnh lý đồng mắc của từng bệnh nhân. Do đó, thời gian điều trị ở mỗi trường hợp sẽ có sự khác biệt, nhưng thông thường một liệu trình chuẩn phải kéo dài ít nhất khoảng 6 tháng để đạt hiệu quả ổn định.

Hiện, y học đang phối hợp nhiều phương pháp điều trị tiên tiến bao gồm điều trị nội khoa bằng thuốc, áp dụng các thiết bị điều hòa thần kinh như kích thích từ trường xuyên sọ, hoặc kết hợp các liệu pháp không dùng thuốc như liệu pháp nhận thức - hành vi tùy thuộc vào tình trạng lâm sàng của mỗi người.

Nhằm chủ động phòng ngừa những ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống, các bác sĩ khuyến cáo người dân nên chủ động xây dựng lối sống lành mạnh, đảm bảo dinh dưỡng và duy trì tập luyện thể dục thể thao thường xuyên. Trước khi đi ngủ, cần tạo thói quen thư giãn tinh thần bằng các hình thức lành mạnh như đọc sách giấy, đồng thời tắt hoặc tránh xa các thiết bị điện tử.

Quan trọng hơn, khi có dấu hiệu bất thường, cần đến cơ sở chuyên khoa sớm, tránh để bệnh chuyển nặng thành mãn tính khó chữa, bác sĩ nói.