“Hobi bahçesi yoktur, kaçak yapı vardır”

Tarım arazilerinin “hobi bahçesi” adı altında bölünmesi ve betonlaşmasına karşı iktidarın en kararlı mesajı geldi. Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, tartışmayı bitiren net bir cümle kurdu: “Hobi bahçesi yoktur, kaçak yapı vardır.”

Bu çıkış, aylardır hazırlığı süren ancak siyasi ve toplumsal hassasiyetler nedeniyle askıya alınan düzenlemeyi yeniden gündemin odağına taşıdı. Ankara’da kulisler hareketli: Yıkımlar hızlanacak mı, yoksa yeni bir “kontrollü model” mi devreye girecek?

KANUN DİYOR Kİ “TARLA’YA EV OLMAZ”

Mevcut mevzuata göre tablo aslında net:

3194 sayılı İmar Kanunu ve ilgili tarım mevzuatı uyarınca

- Tarım arazileri bölünemez ve yapılaşmaya açılamaz

- İzin alınmadan yapılan betonarme, prefabrik, konteyner dahil tüm yapılar kaçak sayılır

- Belediyeler ve il özel idareleri yıkım kararı alabilir

- Bu kaçak yapıların sahiplerine yüksek idari para cezaları kesilebilir

- Sürecin niteliğine göre adli yaptırımlar (hapis dahil) gündeme gelebilir

Özellikle büyük şehirlerin periferlerinde hızla yayılan “hafta sonu evi” görünümlü yapıların önemli bölümü kaçak statüsünde. Tarım ve Orman Bakanlığı sahada denetimleri artırdı.

NİÇİN BEKLETİLİYOR?

AK Parti’nin üzerinde çalıştığı kanun teklifi, Meclis’e ilk sunulan taslakta oldukça sertti. Düzenleme:

- Hobi bahçesi adı altında satış ve pazarlamayı tamamen yasaklamayı

- Arsa kooperatiflerinin tarım arazisi edinmesini engellemeyi

- Kaçak yapıların hızlı yıkım sürecine alınmasını

- Tarım arazilerinin hisselendirilerek fiilen bölünmesinin önüne geçilmesini

- Buralara alt yapı (elektrik-su-telekom) hizmeti verenlere yaptırım uygulanmasını içeriyordu.

Ancak teklif, AK Parti MYK ve grup yönetiminde yapılan değerlendirmelerde yol açacağı “sosyal etkileri” nedeniyle beklemeye alındı.

AK Parti kurullarında yapılan tartışmalarda;

- Sert yıkım dalgası kırsalda ve şehir çeperlerinde tepki doğurabilir

- Bu alanları satın alanların önemli kısmı “mağdur” olduğunu düşünüyor

- Yerel seçim sonrası dengeler gözetilerek kademeli geçiş öneriliyor

- Tam yasak yerine regülasyon ve dönüşüm modeli tartışılıyor

“KOOPERATİF TUZAĞI” VE DENETİM KISKACI

En büyük sorun alanlarından biri, “hobi bahçesi kooperatifi” adı altında yapılan satışlar. Bu modelde; tarla vasfındaki araziler küçük parçalara bölünüyor, her parça üzerine kaçak yapı konduruluyor ve alıcıya sanki bu durum yasalmış gibi bir algıyla sunuluyor.

Ankara’da bu yapılar için “21. yüzyıl gecekondusu” tanımı yapılıyor. Bakanlık, bu tür organizasyonlara karşı hem idari hem adli denetimi sıkılaştırmış durumda.

YENİ FORMÜL ARAYIŞI

Masadaki alternatifler iki ana eksende toplanıyor:

Birinci senaryo, mevcut kanunların uygulanmasını ve yıkım odaklı bir yaklaşım içeriyor. Buna göre kaçak yapıların toplu yıkımı, elektrik-su bağlanmasının ve buralara alt yapı hizmeti verilmesinin önlenmesi, kooperatif ve diğer satış ağlarına yönelik ağır yaptırımlar getirilmesini öngörüyor.

Kontrollü dönüşümü öngören ikinci senaryo ise; denetimli statü ile mevcut yapıların kayıt altına alınmasını, yeni yapılaşmanın tamamen yasaklanmasını, tarım dışı kullanıma geçmiş alanlarda sınırlı planlamayı ve gerçek tarımsal üretim yapanlara teşvik ve ayrıcalık tanınmasını öngörüyor.

GIDA GÜVENLİĞİ VE SOSYAL GERÇEK

Uzmanlara göre mesele yalnızca imar ihlali değil. Türkiye’de hızla azalan tarım arazileri, gıda güvenliği açısından stratejik risk oluşturuyor. Bakanlık kaynakları, “her metrekare toprağın üretim dışına çıkmasının uzun vadede ithalata bağımlılığı artıracağı” uyarısını yapıyor.

Sahadaki gerçeklik de önemli bir ayrıntı çünkü binlerce kişi bu hobi bahçelerini birikimleriyle satın aldı. Kırsalda yeni bir yaşam biçimi oluştu. Yerel ekonomiler bu yapılaşmadan kısmen besleniyor.

KONU KAPANMADI

Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı’nın “kaçak yapı” vurgusu, hükümetin bu konuda tam manasıyla geri adım atmadığını gösteriyor. Ancak Ankara’da hâkim görüş; “Yasak gelecek ancak uygulama kademeli ve kontrollü olacak.”

Gözler, yeniden şekillendirilecek kanun teklifinin TBMM’ye ne zaman ve hangi formülle geleceğine çevrilmiş durumda.

Çünkü bu dosya, yalnızca bir imar meselesi değil; toprak, üretim ve şehirleşme modelinin geleceği ile doğrudan ilgili.

Bakan Yumaklı’nın söylediği, “Hobi bahçesi yoktur; kaçak yapı vardır” sözü hobi bahçelerine bir tanım ve statü kazandırılmayacağının da ifadesi aslında…