Iran muốn thu phí qua lại eo biển Hormuz

Phát biểu trong một cuộc phỏng vấn trên sóng truyền hình quốc gia ngày 17/6, Chủ tịch Quốc hội kiêm trưởng phái đoàn đàm phán Iran Mohammad Bagher Ghalibaf khẳng định "eo biển Hormuz sẽ không trở lại tình trạng như trước khi xung đột nổ ra".

"Iran có quyền chủ quyền đối với eo biển Hormuz và tất nhiên chúng tôi sẽ thu tiền dịch vụ", ông nói.

Theo bản ghi nhớ giữa Mỹ và Iran, Tehran sẽ cho phép các tàu thương mại qua lại eo biển an toàn mà không phải nộp phí chỉ trong 60 ngày. Sau đó, Iran sẽ "tiến hành đối thoại" với Oman "để xác định việc quản lý và các dịch vụ hàng hải trong tương lai" tại Hormuz trên cơ sở thảo luận với các quốc gia vùng Vịnh khác.

Tổng thống Donald Trump từng nhiều lần nhấn mạnh rằng eo biển Hormuz phải được mở miễn phí cho tàu thuyền qua lại sau khi chiến sự kết thúc.

Bản ghi nhớ nêu rõ các cuộc thảo luận về cách quản lý Hormuz phải "phù hợp với luật pháp quốc tế hiện hành và quyền chủ quyền của các quốc gia ven biển thuộc eo biển".

Một quan chức cấp cao Mỹ thừa nhận Iran nhiều khả năng sẽ "khẳng định quyền của mình một cách quyết liệt nhất có thể" trong các cuộc thảo luận khu vực về cách quản lý Hormuz. Tuy nhiên, ông lưu ý thêm rằng các quốc gia vùng Vịnh khác "sẽ không bao giờ chấp nhận một thỏa thuận không cho phép qua lại miễn phí".

Mỹ bắt đầu dỡ bỏ lệnh phong tỏa đối với các cảng của Iran ngay sau khi ký bản ghi nhớ và sẽ chấm dứt hoàn toàn lệnh phong tỏa này trong vòng 30 ngày.

Trước khi Mỹ và Israel tấn công Iran ngày 28/2, tàu thuyền đều qua lại Hormuz tự do mà không phải chịu bất kỳ khoản phí hay điều kiện nào. Tuy nhiên, Tehran đã tìm cách áp đặt quyền kiểm soát đối với eo biển ngay sau khi xung đột bùng phát.

Lượng tàu thuyền qua lại Hormuz không thay đổi đáng kể từ khi Mỹ và Iran thông báo đạt được thỏa thuận hôm 14/6. Theo công ty cung cấp dữ liệu và phân tích hàng hải Kpler, chỉ có 6 tàu chở dầu trong 13 tàu thương mại đi qua Hormuz hôm 16/6. Trước xung đột, mỗi ngày có hơn 100 tàu thuyền qua lại eo biển.

Trung tâm Thông tin Hàng hải Chung do Mỹ điều hành hồi đầu tuần đã hạ mức độ rủi ro đối với các tàu thuyền qua Hormuz từ "nghiêm trọng" xuống "đáng kể". Họ cảnh báo các hãng vận tải rằng nguy cơ bị tấn công vẫn rất cao, dù vậy hành động của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) "đã bớt thất thường hơn".