Macaristan'da Orban Dönemi Sona Erdi: Tisza Partisi Seçimleri Kazandı

Macaristan'da muhalefet, 16 yıldır iktidarda olan Viktor Orban'ı devirdi. Peter Magyar liderliğindeki Tisza Partisi seçimleri kazanırken, 16 yıldır başbakanlık koltuğunda oturan Orban yenilgiyi kabul etti. Sonuçların, ülkenin Avrupa Birliği ile ilişkilerini yeniden şekillendirmesi ve Washington'da da yankı uyandırması bekleniyor.

Pazar günü sandıkların kapanmasından üç saatten kısa bir süre sonra Orban, "acı verici ama tartışmasız" olarak nitelendirdiği seçim sonucunun ardından yenilgiyi kabul etti.

Sağ popülist lider Budapeşte'de destekçilerine yaptığı konuşmada, "Kazanan partiyi tebrik ettim. Macar ulusuna ve vatanımıza muhalefetten de hizmet etmeye devam edeceğiz" dedi.

ANAYASAYI DEĞİŞTİREBİLECEK ÇOĞUNLUĞA SAHİP

Oyların yüzde 98,74'ü sayıldığında, Magyar'ın Tisza Partisi'nin parlamentodaki 199 sandalyeden 138'ini kazandığı öngörüldü. Bu sonuç, anayasayı ve temel yasaları değiştirebilecek bir çoğunluk anlamına geliyor. Bu da Orban ve Fidesz döneminde yapılan bazı düzenlemelerin geri alınabileceğine ve dondurulan AB fonlarının serbest bırakılabileceğine işaret ediyor.

Fidesz 55 sandalye kazanırken, aşırı sağcı Mi Hazánk Partisi altı sandalyede kaldı.

AB ile bozulan ilişkileri onarma, yolsuzlukla mücadele etme ve uzun süredir ihmal edilen kamu hizmetlerine kaynak aktarma sözü veren Magyar, Tisza seçmenlerinin Macaristan tarihini yeniden yazdığını söyledi.

"BAŞARDIK"

"Sevgili Macarlar, başardık!" diyen 45 yaşındaki Magyar, Tuna Nehri kıyısında toplanan on binlerce coşkulu destekçisine seslendi.

"Bu gece gerçek, yalanlara galip geldi. Bugün kazandık çünkü Macarlar, 'vatanımız bizim için ne yapabilir?' diye sormadı; 'biz vatanımız için ne yapabiliriz?' diye sordu. Cevabı buldunuz ve gereğini yaptınız" ifadelerini kullandı.

Seçim, dünya genelinde, "MAGA" hareketinin ve aşırı sağın dayanıklılığını test eden bir sınav olarak yakından takip edildi. Bu çevrelerin çoğu uzun süredir Orban'ı bir ilham kaynağı olarak görüyordu.

VANCE ORBAN'A DESTEK İÇİN BUDAPEŞTE'YE GİTMİŞTİ

Seçimden günler önce ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, "yardım etmek" amacıyla Budapeşte'ye gitmişti. ABD Başkanı Donald Trump da Orban'a desteğini defalarca yinelemiş, son olarak Cuma günü yeniden seçilmesi halinde ülkeye ABD'nin "ekonomik gücünü" getireceğini söylemişti.

ABD Temsilciler Meclisi'nde azınlık lideri olan Demokrat Hakeem Jeffries ise sonuçların Trump cephesi için iyiye işaret olmadığını belirtti. Sosyal medyada yaptığı paylaşımda, "Aşırı sağ otoriter Viktor Orban seçimi kaybetti. Trump yanlıları ve Kongre'deki MAGA aşırılıkçıları sırada. Kış geliyor" ifadelerini kullandı.

ORBAN LE PEN, MELONİ VE NETANYAHU'DAN DESTEK ALMIŞTI

Son aylarda 62 yaşındaki Orban, Fransa'dan Marine Le Pen, İtalya'dan Giorgia Meloni ve İsrail'den Binyamin Netanyahu gibi sağ ve aşırı sağ liderlerden de destek almıştı.

Meloni, Pazar gecesi Magyar'ı tebrik eden liderler arasındaydı. Ülkesinin iş birliğini sürdüreceğini belirten Meloni, "Dostum Viktor Orban'a yıllar süren yoğun iş birliği için teşekkür ediyorum. Muhalefetten de ülkesine hizmet etmeye devam edeceğine inanıyorum" dedi.

"AVRUPA DEMOKRASİSİ İÇİN TARİHİ BİR AN"

Avrupa genelindeki liderler sonucu memnuniyetle karşıladı. Birleşik Krallık Başbakanı Keir Starmer, bunu "yalnızca Macaristan için değil, Avrupa demokrasisi için de tarihi bir an" olarak nitelendirdi.

Son haftalarda Orban hükümeti ile AB arasındaki gerilim, Macaristan'ın Rusya'ya yönelik yeni yaptırımları ve Ukrayna'ya sağlanacak 90 milyar euroluk ek krediyi veto etmesinin ardından zirveye çıkmıştı. Budapeşte ile Brüksel arasındaki ilişkiler, hükümetin AB'ye ait gizli bilgileri Moskova ile paylaştığı iddialarıyla daha da kötüleşmişti.

AVRUPA'DAN PEŞ PEŞE TEBRİK

Hükümet değişikliği haberi Avrupa genelinde geniş yankı buldu. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, "Bu gece Avrupa'nın kalbi Macaristan'da daha güçlü atıyor. Bir ülke yeniden Avrupa yoluna dönüyor. Birlik güçleniyor" dedi.

Polonya Başbakanı Donald Tusk, Magyar'ı kutlarken Orban'a da gönderme yaptı: "Yeniden birlikteyiz! Muhteşem zafer, sevgili dostlar!" paylaşımında bulundu ve Macarca olarak "Ruslar, evinize dönün!" ifadelerini ekledi.

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Magyar ile telefonda görüşerek tebrik ettiğini açıklarken, Almanya Başbakanı Friedrich Merz de onunla çalışmayı "sabırsızlıkla beklediğini" söyledi.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ise Magyar'ın, Kiev'e silah gönderilmesine ve AB üyeliğinin hızlandırılmasına karşı Orban'ın tutumunu sürdürme sinyali vermesine rağmen, iş birliğini geliştirmeye hazır olduklarını belirtti: "Her iki ülkenin yararı, Avrupa’da barış, güvenlik ve istikrar için yapıcı ortak çalışmalar yürütmeye hazırız."

Seçim kampanyası boyunca ülkeyi adeta karış karış dolaşan ve günde altıya kadar miting düzenleyen Magyar karşısında Orban, anketlerde sürekli geride kalıyordı.

Ulusal Seçim Ofisi'ne göre Pazar günkü seçimlerde katılım oranı yüzde 80'e yaklaşarak rekor kırdı. Bu sonuçta, Orban karşıtı mobilize olan genç seçmenlerin büyük rol oynadığı değerlendiriliyor. Bir ankete göre 30 yaş altı seçmenlerin yüzde 65'i oyunu Orban'a karşı kullanmayı planlıyordu.

Ancak analistler, değişimin hızlı olmayabileceği uyarısında bulundu. Fidesz!in 16 yıllık iktidarı boyunca devlet kurumları, medya ve yargı büyük ölçüde partiye sadık isimlerle dolduruldu.