MİT Başkanı Kalın'dan NATO'ya Eşit Ortaklık Vurgusu

Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) Başkanı İbrahim Kalın, dünyanın belirsizlik, kutuplaşma, parçalanma gibi değişimleri "aynı anda" yaşadığını belirterek, NATO'da "güçlü ortaklık ve eşit ilişkinin kritik önemde" olduğunu bildirdi.

Güvenlik kaynaklarından alınan bilgiye göre, MİT Başkanı Kalın, 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi kapsamında, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı, Münih Güvenlik Konferansı (MSC) ile Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfı (SETA) iş birliğinde Ankara Palas'ta düzenlenen "Müttefikler Ankara'da" programında konuştu.

MİT Başkanı Kalın, güvenliği sadece askeri bir kavram olarak tanımlamanın imkansız olduğunu söyleyerek, NATO ittifakının "bu yeni gerçeğe uyum sağlaması gerektiğini" belirtti.

Kalın, "Bu (durum) da hepimize, stratejik güvenlik ortamına katkı verme sorumluluğu yüklüyor." dedi.

Dünyanın belirsizlik, stratejik rekabet, kutuplaşma, parçalanma gibi değişimleri "aynı anda" yaşadığını dile getiren Kalın, güvenlik, tehdit ve kimliklerin hibrit hale evrildiğinin altını çizdi.

Kalın, "Uluslar, sınırlar, devletler gibi geleneksel tanımlar hibrit ve çok boyutlu hale geldi ve bu durum devlet, bireyler, toplumlar, güvenlik ittifakları tanımının yeniden değerlendirilmesini gerektiriyor." ifadesini kullandı.

İttifak'ta "güçlü ortaklık ve eşit ilişkinin kritik önemde" olduğunu vurgulayan Kalın, son birkaç on yıldır üye devletler arasında "tutarlılık ve eşitlik eksikliğinin İttifak'ın iç eleştirilerinden biri" haline geldiğine işaret etti.

NATO bağlamında kolektif güvenlik kavramının "Herkes güvende olmadan hiçbirimiz güvende değiliz" fikrine dayandığını aktaran Kalın, "Bu yüzden İttifak'ın metninin içinde 'bir üye devlet tehdit altındaysa veya saldırı ile karşılaşırsa tüm üyelerin buna yanıt vermesi isteniyor' ancak bu her zaman uygulanmamıştır." dedi.

- İttifak'ın önemli unsuru "tamamlayıcılık"

Stratejik dayanıklılık ve önleyici diplomasinin, mevcut güvenlik ortamında önemli unsurlar olduğunu söyleyen Kalın, dayanıklılığın, "güvenlik sorunlarıyla başa çıkacak yeterli sermayeye ve derinliğe sahip olunması" anlamına geldiğine işaret etti.

İttifak marjında kapasite paylaşımının önemini vurgulayan Kalın, şunları kaydetti:

"Hiçbir üye ülke dünyadaki tüm kapasitelere sahip olamaz, bu yüzden paylaşım önemlidir. Tamamlayıcılık İttifak'ın önemli bir unsurudur. Bu nedenle, stratejik ittifak kolektif bir kavramdır. Her üye kendi stratejik egemenliğine, bağımsızlığına veya direncine sahip olmaya çalışır ancak tüm bu farklı kapasiteler birleştirildiğinde anlamlıdır; bu nedenle İttifak içi güvenlik programları, savunma sanayisi programları son derece önemlidir ancak yine ortak sorumluluk kavramına dayanmalıdır."

Savunma sanayisinde endüstriyel kapasitelerin paylaşılması gerektiğini, böylelikle ortaya çıkacak caydırıcılığın "önleyici kapasiteler" geliştirebileceğini dile getiren Kalın, "Caydırıcılık, temelde, herhangi bir rakibi ya da tehdidi ortaya çıkmaya başlamadan önleyecek yeterli yeteneğe sahip olmanız anlamına gelir." diye konuştu.

"Belirsizlik mutlaka kaos anlamına gelmez"

Stratejik güvenlik ortamının "güvenilir ve sağlıklı tutulmaması" halinde çatışma ve savaşların kaçınılmaz hale geleceğini belirten Kalın, NATO ittifakının "kolektif stratejik güvenlik yatırımları" yapmasının önemli olduğunun altını çizdi.

Birlik ile çeşitlilik arasında bir denge kurulması gerektiğini söyleyen Kalın, şöyle konuştu:

"Belirsizlik zamanımızın bir özelliği ancak belirsizlik mutlaka kaos anlamına gelmez. Belirsizlik size birden fazla düzeyde düşünme fırsatı verebilir. Belirsizlik sizi plan A, plan B, plan C yapmaya zorlayabilir. Eğer Plan A işe yaramazsa, Plan B'yi değiştirmek zorunda kalırsınız. Bence bu hepimizi daha dayanıklı kılar."

Dünyanın farklı bölgeleriyle etkileşim

NATO için bir merkez tanımı olduğunu düşünmediğini ifade eden Kalın, İttifak marjında güç, asker sayısı, kapasite, endüstriyel katkı gibi kriterler baz alındığında Türkiye'nin, dünyanın en büyük ve en güçlü savunma sanayilerinden birine sahip olduğunu vurguladı.

Kalın, Türkiye'nin "ikinci en büyük orduya sahip olması" dolayısıyla oldukça yüksek bir konuma yükseldiğine ve Orta Doğu, Orta Asya, Karadeniz, Rusya ve Afrika gibi dünyanın farklı bölgeleriyle etkileşim kurabildiğine dikkati çekti.

Uluslararası literatürde Türkiye'nin "NATO'nun güney kanadı" olarak nitelendirildiğinin farkında olduğunu ve bunun sadece coğrafi olarak doğru olduğunu kaydeden Kalın, şunları söyledi:

"Doğru ama İngiltere'yi NATO'nun kuzey kanat ülkesi olarak adlandırıyor muyuz? Hayır, adlandırmıyoruz. Türkiye'nin sürekli NATO'nun güney kanat ülkesi olarak tanımlanması anlaşılmaz bir durum. NATO'nun bir tane merkezi var, o da Brüksel'de. Bunun dışında merkez-çevre ilişkisi tanımlamasını doğru bulmuyoruz. NATO'da müttefikler arasında hiyerarşiler kurulmasını kabul etmiyoruz. Eşit ilişki temelinde iş birliğini esas alıyoruz."

NATO Ankara Zirvesi

Türkiye'nin ev sahipliğinde bugün başlayan ve iki gün sürecek Ankara Zirvesi'ne 32 üye ülkenin yanı sıra Asya-Pasifik'teki bazı NATO ortaklarının liderleri ile Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy gibi çeşitli davetliler katılıyor.

36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi'nde liderler ilk olarak, şimdiye kadarki en kapsamlı NATO Savunma Sanayi Forumu'nda bir araya geldi. Yarın da oturumlarda zirvenin ana gündem maddeleri ele alınacak.

Zirvede, transatlantik ilişkilerde son dönemde artan gerginliklere rağmen müttefiklerin birlik ve dayanışma mesajı vermesi bekleniyor. Ana gündem maddeleri arasında Avrupa'nın konvansiyonel savunmada liderliği üstlenmesi ve ABD'nin Avrupa'daki askeri varlığının yeniden değerlendirilmesini öngören "NATO 3.0" vizyonunun inşa edilmesi bulunuyor.

Ukrayna'ya desteğin geleceğinin de ele alınacağı zirvede, müttefiklerin savunma harcamalarını ve savunma sanayi üretim kapasitelerini artırmaları konusunda taahhütlerde bulunmaları bekleniyor.

NATO Ankara Zirvesi, uluslararası basının en yoğun katılım gösterdiği NATO Zirvesi olarak da öne çıkıyor.

*Haberde, AA'nın arşiv fotoğrafı kullanılmıştır