Papa 14. Leo'dan Yapay Zeka Genelgesi: 'Yapay Zeka Silahsızlandırılmalı'

Vatikan Devlet Başkanı Papa 14. Leo, daha önce sıkça uyarılarda bulunduğu yapay zeka ve gelişen teknolojiler üzerine yazdığı papalık dönemindeki ilk genelgesini törenle kamuoyuna duyurdu.

Törende konuşan Papa 14. Leo, "135 yıl önce selefim Papa 13. Leo, fabrika işçilerinin durumunu, yerinden edilmiş aileleri ve hızlı sanayi dönüşümünün yarattığı yeni yoksulluk biçimlerini gözlemledi. Kilise'nin bu gelişmelere kayıtsız kalamayacağını anladı ve 'Rerum Novarum' genelgesini yayımladı." dedi.

Bugün de benzer büyüklükte, belki de daha ağır sonuçlar doğurabilecek bir dönüşümle karşı karşıya olduklarını belirten Papa, "Yapay zeka artık hayatımızın birçok alanına dokunuyor ve insan topluluklarının birlikte yaşamını şekillendiren kararları etkiliyor. Aynı zamanda savaşların yürütülme biçimini de dramatik şekilde değiştiriyor." diye konuştu.

Papa, insan kontrolünün ötesine geçen otonom silah sistemleriyle algoritmalara önyargılı ve temelsiz bilgilerin sızdırılmasının ve de insanların bilgiye erişiminin engellenmesinin kaygı verici olduğunu belirtti.

"Magnifica Humanitas"ın yazımı sırasında yapay zekanın silahsızlandırılması gerekliliği kanaatinin öne çıktığını dile getiren Papa, "Kilise uzun zamandır nükleer silahsızlanma için çalışmaktadır. Nükleer silahsızlanma, barışa ve insan ailesinin onuruna hizmet etmektedir. Benzer şekilde yapay zeka da artık silahsızlandırılmalıdır. Onu tahakküm, dışlama ve ölüm aracına dönüştüren mantıklardan arındırılmalıdır. Nükleer enerji gibi o da herkesin ve ortak iyiliğin hizmetinde olmalıdır." ifadelerini kullandı.

Papa, Kilise'nin tevazu ve açıklıkla yapay zeka üzerine yürütülen tartışmaların bir parçası olmak istediğini, uzmanların yerini almaya çalışmadıklarını kaydetti.

Genelgenin sunumuna katılan yapay zeka şirketi Anthropic'in kurucu ortağı Christopher Olah’a özel olarak teşekkür eden Papa 14. Leo, "Ben de Kilise adına, birlikte yürümek, dinlemek, konuşmak ve yapay zeka çağında insanlık için birlikte yol bulmak üzere davetinizi kabul ediyorum." ifadelerini kullanarak, birlikte çalışma sinyali verdi.

Olah'ın şirketi Anthropic ile ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon) ile ilişkileri bazı anlaşmazlıklar sebebiyle yargıya taşınmıştı.

"Magnifica Humanitas" genelgesi

Papa 14. Leo'nun "Magnifica Humanitas" genelgesinde, yapay zekanın insanlığın hizmetine kullanılması gerektiği ve yapay zeka karşısında "insan" olarak kalınmasının gerekliliği vurgulandı.

Genelgede, yapay zeka mekanizmalarının birkaç kişinin elinde toplanmaması gerektiğinin altı çizilirken, yapay zeka üzerine çalışan büyük teknoloji şirketlerinin rekabetlerini yavaşlatması çağrısında bulunuldu.

Yapay zekanın dünyayı bitmek bilmeyen bir savaşa sürükleme riski olduğuna işaret edilen genelgede, devletlerin ve uluslararası kuruluşların, insan yaşamlarını etkileyen yapay zeka konusundaki gelişmelerle ilgili adil kurallar ve etkili korumalar sağlamakla yükümlü olduğu ifade edildi.

Genelgede, yapay zekanın insanlık onurunun sorumluluğuna emanet edilen bir araç olduğu, silahsızlandırılması gerektiği vurgulandı.

Yeni teknolojilerle ortaya çıkan yeni kölelik biçimlerine de izin verilmemesi gerektiğine dikkat çekilen genelgede, hiçbir algoritmanın savaşları ahlaki olarak kabul edilebilir hale getiremeyeceği kaydedildi.

Bu arada Papa genelgesinde, Vatikan'ın tarih boyunca köleliği meşrulaştırmada oynadığı role de işaret ederek, bu durumu "Hristiyanların hafızasında bir yara" olarak tanımladı ve "Bunun için Kilise adına, içtenlikle af diliyorum." ifadesini kullandı.

Diğer yandan Politico'nun haberinde, ABD merkezli Meta, Google, Amazon, OpenAI gibi büyük teknoloji şirketlerinin temsilcilerinin, Papa'nın "Magnifica Humanitas" genelgesi yayımlanmadan önce Vatikan'da lobi faaliyetleri yürüttüğü belirtildi.

Şirketlerin temsilcilerinin, Vatikan'dan yetkililerle ve 29 Nisan'da da Papa ile olmak üzere bir dizi gizli görüşme yaptığı ve yapay zekanın etik ve sorumlu bir şekilde geliştirilmesinin mümkün olabileceği konusunda Vatikan'ı ikna etmeye çalıştığı aktarıldı.

Papa 14. Leo, selefiyle benzer bir çizgi izliyor

Aslen ABD'li olan Robert Francis Prevost, 8 Mayıs 2025’te papalığa seçildikten sonra "Papa 14. Leo" adını almıştı.

Papa 14. Leo, 10 Mayıs 2025’te kendisine "Leo" ismini seçmesinin nedenini anlatırken, 1878 ila 1903 yıllarında papalık yapan ve Sanayi Devrimi’nin etkilerinin görüldüğü bir dönemde dünyada işçi hakları ve sosyal adalet konusunda adım atan ve "Rerum Novarum" adıyla kilisenin modern sosyal doktrinini başlatan Papa 13. Leo'yu onurlandırmak istediğini belirtmiş, "Tam da bu çizgide devam etmeye çağrıldığımı hissederek, 14. Leo adını almayı düşündüm." ifadelerini kullanmıştı.

Papa, aynı toplantıda yapay zekanın, insan onurunun, adaletin ve emeğin savunulmasında yeni zorluklar yarattığını kaydetmişti.

Papa 14. Leo, son olarak 14 Mayıs'ta Roma Sapienza Üniversitesine yaptığı ziyarette, "Askeri ve sivil alanda yapay zekanın geliştirilmesi ve uygulanması dikkatle izlenmelidir ki insanların kararlarında sorumluluğu ortadan kaldırmamalı ve çatışmaların trajedisini daha da ağırlaştırmamalıdır. Ukrayna, Gazze, Filistin Lübnan ve İran'da yaşananlar, savaş ile yeni teknolojiler arasındaki bağın insanlık dışı bir yok oluş sarmalına dönüştüğünü gösteriyor." değerlendirmesinde bulunmuştu.