Putin'in Kuril Adaları Ziyareti Japonya'nın Tepkisini Çekti

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, perşembe günü, Japonya'nın da hak iddia ettiği Rusya kontrolündeki Pasifik adalar zinciri Kuril Adaları'nı ilk kez ziyaret etti ve bu ziyaret Tokyo yönetiminin tepkisine yol açtı.

Putin, zincirin en güneydeki adalarından biri olan Iturup'ta bir balık işleme tesisini, bir hastaneyi ve bir okulu ziyaret etti. Ayrıca yerel halkla kısa bir görüşme yaptı ve Rusya'nın Sahalin bölgesinin valisi Valery Limarenko ile bir araya geldi.

Japonya, zincirin en güneydeki dört adası üzerinde, “Kuzey Toprakları” olarak adlandırdığı toprakların kendisine ait olduğunu savunuyor. Rusya'nın öncülü Sovyetler Birliği, II. Dünya Savaşı'nın son günlerinde bu adaları Japonya'nın elinden almıştı ve bu anlaşmazlık, iki ülke arasında düşmanlığı resmen sona erdiren bir barış antlaşmasının imzalanmasını engellemişti.

On yıllarca süren diplomatik uzlaşma çabaları herhangi bir somut sonuç vermedi. Moskova, yıllar içinde Kuril Adaları'ndaki askeri varlığını da güçlendirdi.

Japonya Dışişleri Bakanı Toshimitsu Motegi, ülkesinin Putin'in Japonya'nın “Etorofu” olarak adlandırdığı İturup'a yaptığı ziyareti "şiddetle protesto ettiğini" söyledi. Motegi yaptığı açıklamada, "Etorofu (İturup) Adası da dahil olmak üzere Kuzey Toprakları, hem tarihsel olarak hem de uluslararası hukuk açısından Japonya'nın doğal topraklarıdır" dedi.

Japonya, 2021 yılında Rusya Başbakanı Mihail Mişustin'in İturup'u ziyaretini de protesto etmişti.

Putin son günlerde Rusya'nın Sibirya ve Uzak Doğu bölgelerindeki çeşitli bölgeleri ziyaret etti. İturup'a gelmeden önce de, Rusya Pasifik Filosu'nun tatbikatlarının son bölümüne katılmak üzere Sakhalin Adası'nda mola verdi.

Deniz tatbikatlarına katılan bir savaş gemisinde konuşan Putin, Çarşamba günü Kuril Adaları'nın mevcut durumunun "İkinci Dünya Savaşı'nın sonucu olarak ortaya çıkan bir gerçeklik olarak uluslararası belgelerde yer aldığını" öne sürdü.

"Ancak burada bile Rusya, Japonya ile bir barış antlaşması imzalamak amacıyla bir çözüm aramaya hazır" diyen Rus lider, geçmişte Moskova'nın “Japonya ve Rusya'yı birbirine yaklaştırmak ve pozisyonlarımızı uyumlu hale getirmek için çok şey yapan, trajik bir şekilde hayatını kaybeden eski Başbakan Şinzo Abe de dahil olmak üzere bir dizi Japon liderle yapıcı ilişkiler geliştirdiğini” belirtti.

RUSYA VE JAPONYA ARASINDA KURİL ADALARI GERİLİMİ

Japonya ve Rusya, Kuril Adaları'nın en güneyindeki dört ada üzerinde toprak anlaşmazlığı yaşıyor.

Kuril Adaları, güney ucunda Japonya'nın Hokkaido adası ile kuzey ucunda Rusya'nın Kamçatka Yarımadası arasında uzanan bir ada zinciri. Adalar, Okhotsk Denizi'ni Pasifik Okyanusu'ndan ayırıyor.

Anlaşmazlık konusu olan dört ada, Kuril adalar zincirindeki diğer adalar gibi, II. Dünya Savaşı'nın sonunda Kuril Adaları'nın işgali sonrasında Sovyetler Birliği tarafından tek taraflı olarak ilhak edildi.

Anlaşmazlık konusu adalar, Rusya'nın Güney Kuril Bölgesi ve Sahalin Oblastı'nın Kuril Bölgesi'nin bir parçası olarak yönetimi altında. Japonya ise bu adaları Kuzey Toprakları veya Güney Çişima olarak adlandırarak Hokkaido Eyaleti'nin Nemuro Alt Bölgesi'nin bir parçası olarak kabul ediyor.

Tartışmalı adalar şunlar:

İturup (Etorofu) Adası

Kunashir (Kunashiri) Adası

Şikotan Adası

Habomai Adaları

1951 yılında İkinci Dünya Savaşı'nı kazanan Batılı devletler ile Japonya arasında imzalanan San Francisco Barış Antlaşması, Japonya'nın "Kuril Adaları üzerindeki tüm hak, unvan ve iddialarından" vazgeçtiğini belirtse de Sovyetler Birliği'nin adalar üzerindeki egemenliğini açıkça tanımıyor.

İki ülke arasındaki gerilimin arkasında da bu muğlaklık yatıyor.

Japonya, tartışmalı adaların en azından bazılarının Kuril Adaları'nın bir parçası olmadığını ve bu nedenle antlaşma kapsamına girmediğini iddia ediyor. Rusya ise Sovyetler Birliği'nin adalar üzerindeki egemenliğinin savaş sonrası anlaşmalarda tanındığını savunuyor.

Japonya ve Sovyetler Birliği, 1956 Sovyet-Japon Ortak Bildirisi ile resmi savaş hallerini sona erdirdi, ancak bir barış antlaşması imzalamadılar.

Ortak deklarasyona giden görüşmeler sırasında Sovyetler Birliği, Japonya'nın Iturup ve Kunashir adaları üzerindeki tüm hak iddialarından vazgeçmesi karşılığında Shikotan ve Habomai adaları olmak üzere iki küçük adayı Japonya'ya teklif etti, ancak Japonya bu teklifi reddetti.

Sovyetler Birliği'nin iki ada teklifi ile Japonya'nın iki büyük adayı da geri alma talebi arasındaki bu anlaşmazlık, günümüze kadar süregelen anlaşmazlığın temel taşı oldu.