Tate Modern'da 'Frida: Bir İkonun Yapımı' Sergisi ve 'Fridamania'

Tate Modern, 25 Haziran’da “Frida: The Making of an Icon” sergisini açtı. Sergi 3 Ocak 2027’ye kadar ziyarete açık kalacak. Houston Güzel Sanatlar Müzesi (MFAH) ile Tate Modern’in ortak organizasyonuyla hazırlanan sergi, Bank of America’nın küresel ana sponsorluğunda yapılıyor.

Sergi yalnızca Kahlo’nun kendi resimlerine yer vermiyor. Ondan beslenen, ona öykünen veya onu tüketen kültürün izlerini de bir araya getiriyor. Kahlo’nun 30’dan fazla ikonik eserinin yanı sıra ondan etkilenen çağdaş sanatçıların 200’den fazla eseri sergileniyor. Sergi, “Fridamania” (Frida çılgınlığı) başlıklı bölümde ise Kahlo’nun görüntüsünün kullanıldığı iki yüzden fazla ticari ve popüler kültür nesnesini bir araya getirerek onun bir sanatçıdan küresel bir markaya dönüşümünü gözler önüne seriyor.

Açılışın ardından beklenen tartışma da gecikmedi: Pek çok eleştirmen, sergideki alanın büyük bölümünün Kahlo’nun kendisine değil, onun çevresinde oluşan endüstriye ayrıldığını savundu. Bir değerlendirmede sergideki tabloların -özellikle 1938 tarihli “The Frame” ve 1937 tarihli “Memory (The Heart)” gibi eserlerin- kendi başlarına ne kadar güçlü olduğu vurgulanırken geri kalan bölümün daha çok bir “mağaza” katmanı gibi işlediği belirtiliyor. Yani sergi, tam da adının işaret ettiği gibi Kahlo’nun eserlerinden çok onun “ikonlaştırılma” sürecini konu alıyor.

Londra bu sergiyle birlikte gerçek bir “Frida sezonu” yaşıyor. Carnaby Street’te eylül ayına kadar sürecek sürecek “¡Frida Icónica!” enstalasyonu yer alıyor. Kentin çeşitli noktalarında (Blackfriars metro istasyonu dahil) duvar resimleri asılı, Tate Modern Restoran’da ise şef Santiago Lastra’nın hazırladığı Meksika esintili özel bir mönü servis ediliyor. Sergi, açılıştan önce 140 binden fazla bilet satarak Tate tarihinin en hızlı satan sergilerinden biri haline geldi.

Bütün bunlar yalnızca ticari bir başarıya işaret etmiyor, Frida Kahlo’nun sanat tarihindeki yerini aşarak nasıl küresel bir kültürel fenomene dönüştüğünü de gösteriyor. Bugün Kahlo’nun yüzü tişörtlerden kozmetik ürünlerine, kahve kupalarından Barbie bebeklere (Mattel’in 2018’de piyasaya sürdüğü koleksiyon dahil) kadar sayısız nesnenin üzerinde karşımıza çıkıyor. Kalın kaşları, çiçekli taçları ve Tehuana elbiseleri, eserlerinden bağımsız olarak tanınan görsel bir dile dönüşmüş durumda.

Bunun nedeni ise bir nebze sanatçının trajik hikâyesinde yatıyor. Çocukken geçirdiği çocuk felci, gençliğinde geçirdiği ağır kaza, bunu izleyen sayısız ameliyat, kronik fiziksel acıları ve Diego Rivera ile çalkantılı evliliği zamanla sanatının bir parçasına dönüştü. Özellikle 1970’lerden itibaren yükselen feminist sanat tarihi, Kahlo’yu erkek egemen sanat anlatısının dışında kalmış güçlü bir kadın sanatçı olarak yeniden keşfetti ve bu okuma bugün de sergi anlatısının merkezinde yer alıyor. Ardından küresel müze endüstrisi, popüler kültür ve sosyal medya bu ilgiyi katlayarak büyüttü.

Belki de serginin en dikkat çekici yanı bu: Frida Kahlo’nun eserlerinden çok, Frida Kahlo imgesinin “üretildiği” süreci anlatıyor. Başlıktaki “The Making of an Icon” (Bir İkon Yapımı) ifadesi de bunu açıkça ortaya koyuyor. Sergi, bir sanatçının ölümünden sonra nasıl yaşayan bir mite dönüştüğünü müzeler, medya, moda ve tüketim kültürünün bu miti nasıl sürekli yeniden ürettiğini sorguluyor.