Trump'ın İspanya Baskısı Türkiye'ye İhracat Fırsatı Yaratabilir

Trump, NATO üyelerinin savunma bütçelerini gayrisafi yurt içi hasılalarının (GSYİH) yüzde 5’ine çıkarması yönünde çok agresif bir baskı uyguluyor. İspanya ise bu yeni yüzde 5’lik savunma harcaması hedefini taahhüt etmeyen ve bütçe sınırını yüzde 2.1’de tutmak için muafiyet isteyen tek NATO üyesi konumunda. Ayrıca İspanya Başbakanı Pedro Sanchez, ABD’nin İran’a yönelik askeri hamlelerini eleştirmesi ve Rota Deniz Üssü ile Morón Hava Üssü’nün kullanılmasına izin vermemesiyle hatırlanıyor.

Zirve esnasında yaşanan bu restleşmenin ardından, Washington’a dönüş yolunda Air Force One uçağında gazetecilere konuşan Trump, sert çıkışının işe yaradığını iddia etti ve İspanya’nın geri adım attığını öne sürdü. İspanya Başbakanı Pedro Sanchez ise görüşmenin “samimi” geçtiğini, askeri harcamalardan ziyade golf ve dünya kupası gibi konuları konuştuklarını belirterek gerilimi yumuşatmaya çalıştı.

Geçmiş tecrübeler gösteriyor ki ABD hükümeti bir ülkeye karşı tavır aldığında iş dünyası da peşinden gidiyor. NATO toplantısında milyonların önünde İspanyollara ağır ifadeler kullanan Trump’ın tutumu sonrasında ABD’li şirketlerin bir süre İspanya’dan uzak duracağını tahmin etmek için kahin olmaya gerek yok. Kısacası vazo kırıldı bir kere...

ABD ile İspanya arasındaki ticari denge incelendiğinde, iki ülkenin birbirinin ekonomisinde ağırlığı olan ancak yapısal olarak “dengeli” ve ABD lehine hafif fazla veren bir tablo varr. Yıllık toplam mal ve hizmet ticareti hacmi 75 milyar dolar. ABD’nin İspanya’ya ihracatı yaklaşık 39.2 milyar dolar iken, İspanya’dan ithalatı 35.3 milyar dolar civarında. Bu da ABD lehine yaklaşık 4 milyar dolarlık fazlası anlamına geliyor.

ABD, İspanya’ya yoğun şekilde endüstriyel hammadde, enerji (özellikle LNG/sıvılaştırılmış doğalgaz) ve sermaye malları ihraç ediyor. İspanya’nın toplam ithalatında ABD yüzde 7’lik payla kritik bir tedarikçi.

İspanya ise ABD’ye karşı hizmetler ve turizm kanadında ciddi bir fazla veriyor. Amerikalı turistlerin İspanya’daki seyahat harcamaları (yaklaşık 6.8 milyar dolar) bu kalemi yukarı taşıyor. Ayrıca İspanya, ABD’de zeytinyağı pazarının yüzde 30’undan fazlasına sahip. Seramik karoda ise en büyük tedarikçi konumunda.

Trump’ın Hazine Bakanlığı’na verdiği “ticareti kesin” talimatı uygulamaya konulursa, ABD’nin enerji ve hammadde ihracat pazarı daralacağı gibi, özellikle Amerikan havacılık, savunma ve teknoloji devlerinin İspanya’daki tedarik zinciri ve altyapı yatırımları zarar görebilir. Ambargolar açıkça ya da örtülü uygulamaya geçerse İspanya’da zeytinyağı, seramik ve gıda gibi lokomotif sektörler en büyük denizaşırı pazarlarını kaybedebilir.

İspanya’nın bu kaybı Türk ihracatçısının fırsatı olabilir...

Trump’ın İspanya’ya yönelik “ticareti kesme” veya gümrük vergilerini artırma tehditleri, küresel ticaret haritasında anında bir ‘ikame’ arayışını” tetikler.

Trade Map ve dış ticaret analizlerine göre İspanya’nın ABD pazarından çekilmesi veya pazar payı kaybetmesi durumunda oluşacak devasa boşlukta Türkiye için yaklaşık 2.4 milyar dolarlık net bir ihracat potansiyeli bulunuyor. Türkiye halihazırda bu üç kritik sektörde ABD’ye 640 milyon dolarlık ihracat yapıyor; yani zemin zaten hazır. Öne çıkabilecek sektörlere gelince:

1- Seramik karo ve yapı malzemeleri:

İspanya, ABD seramik karo pazarının açık ara en büyük tedarikçisi ve bazı kategorilerde yüzde 46’yı aşan pazar payı var. Türkiye’nin küresel pazara yaptığı yıllık seramik karo ihracatı yaklaşık 518 milyon dolar, İspanya’nın ABD’deki payını rahatlıkla ikame edebilecek bir üretim kapasitesine sahip olduğumuzu söyleyebilirim.

2- Sızma Zeytinyağı (Tarihi Fırsat Penceresi)

ABD, dünyanın en büyük zeytinyağı ithalatçılarından biri ve sızma zeytinyağı ihtiyacının yüzde 30.7’sini doğrudan İspanya’dan karşılıyor. Yaklaşık 1.3 milyar dolarlık bir pazardan bahsediyoruz. Türkiye’nin bu devasa pazardan aldığı pay ise şu an sadece yüzde 1.9.

İspanya’nın yavaş yavaş piyasadan çekilmeye zorlanması Ege Bölgesi üreticileri için tarihi bir fırsat doğuracaktır. Her ne kadar İtalya, Tunus ve Yunanistan ile rekabete girsek de kısa vadede özellikle sofralık zeytin ve dökme/düşük asitli yağ kategorilerinde İspanya’nın yerini en hızlı doldurabilecek esnekliğe sahibiz.

3- Şekerleme ve Çikolatalı Mamuller (Zaten Öndeyiz)

Aslında bu sektörde Türkiye ABD pazarında halihazırda İspanya’nın önünde yer alıyor. Türkiye, ABD’ye yıllık 214 milyon dolarlık şekerleme ihraç ederken, İspanya 143 milyon dolarda kalıyor. Olası bir ambargoda, özellikle kakao tozu ve dolgulu çikolata gibi niş kalemlerde Amerikan market zincirlerinin raflarını Türk markaları çok hızlı domine etmesi şaşırtıcı olmaz.

Tüm bu senaryolar Türkiye açısından kağıt üstünde kusursuz gözükse de Türk ihracatçısının önünde aşılması gereken engeller de yok değil. Özellikle gıda sektöründe ABD Gıda ve İlaç Dairesi’nin (FDA) standartları ve sertifikasyon süreçleri oldukça katı. Ayrıca Trump yönetiminin “Önce Amerika” politikası gereği, İspanya’dan boşalacak alanları tamamen yerli üretime kaydırmak istemesi de şaşırtıcı olmaz.

ABD-İspanya geriliminin nereye varacağı şüphesiz zaman içinde netleşir ama erken kalkan yol alır... İhracatçılarımız uyumasın...