Yargı Paketindeki Kanuni Faiz Düzenlemesi Milyonları İlgilendiriyor

Yargı Paketi önceki gece TBMM Adalet Komisyonunda görüşülerek kabul edildi. Teklifin kanuni faize ilişkin maddesi, milyonlarca kişiyi ilgilendiriyor. Değişikliğin ne getirdiğini anlatmaya başlamadan önce neden değişikliğe ihtiyaç duyulduğunu anlatalım.

SORULARINIZ İÇİN: [email protected]

Sözleşme yapılırken faiz oranı belirlenmemiş alacaklara kanuni faiz oranı uygulanıyor. Kanuni faiz oranı 2023 yılı öncesinde uzun süre yıllık yüzde 9 olarak uygulandı. Enflasyonun oldukça altında kaldı. 1 Ocak 2023 tarihinden bu yana ise yüzde 24 olarak uygulanıyor.

Geçmiş yıllardan kalan alacaklarını mahkeme yoluyla tahsil eden vatandaşların, ilgili yılda uygulanan kanuni faiz işlenmiş alacakları adeta kuşa dönüyor. Alacaklar enflasyon karşısında eriyor. Bu konuda Anayasa Mahkemesine çok sayıda bireysel başvuru da geldi.

AYM, söz konusu yasal düzenlemenin iptali için yapılan başvuruyu, kanuni faizin enflasyonun altında kalmasının mülkiyet hakkını ihlal ettiği gerekçesiyle geçen yıl kabul etti. AYM, iptal edilen hükmün yerine yasal düzenleme yapılması için 9 aylık süre tanıdı. Bu süre 1 Eylül 2026 tarihinde dolacak.

TBMM gündeminde bulunan 12. Yargı Paketine konulan madde, 3095 Sayılı Kanun’daki “kanuni faiz” tanımını değiştiriyor. Buna göre, Türk Borçlar Kanunu ile Türk Ticaret Kanunu’na göre faiz ödenmesi gereken hallerde, faiz oranı sözleşme ile tespit edilmemişse kanuni faiz uygulanacak. Kanuni faiz oranı ise Merkez Bankasının bir önceki yıl 31 Aralık tarihinde kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının yüzde 80’ine endekslenecek. Söz konusu reeskont oranı, 30 Haziran günü önceki yılın 31 Aralık tarihinde uygulanan reeskont oranından 5 puan veya daha çok farklı ise yılın ikinci yarısında 30 Haziran’daki reeskont faizinin yüzde 80’i uygulanacak.

KANUNİ FAİZ YÜZDE 24’TEN YÜZDE 31’E ÇIKTI

Merkez Bankasının 31 Aralık 2025 tarihinde reeskont faizini yüzde 38,75 oranında uyguladı. Bunun yüzde 80’i yüzde 31’e karşılık geliyor. Buna göre, kanuni faiz yeni kanunla yüzde 24’ten yüzde 31’e çıkacak.

Merkez Bankasının kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont faizi haziran ayında da yüzde 38,75 oranında uygulanmaya devam ediyor. 30 Haziran tarihinde bir değişiklik olmazsa, yılın ikinci yarısında da kanuni faiz yüzde 31 olarak uygulanacak.

Şayet reeskont faizi 30 Haziran’da örneğin yüzde 44,75’e çıkarsa kanuni faiz bu kez yılın ikinci yarısında bu oranın yüzde 80’i olan yüzde 35,8 olarak uygulanacak.

İŞÇİ ALACAKLARINDA FAİZ ORANI DEĞİŞMEYECEK

Kanuni faiz oranında yapılan değişiklik işçilerin ücret ve kıdem tazminatı gibi alacaklarında uygulanmayacak. 4857 Sayılı İş Kanunu’nun 34’üncü maddesi uyarınca, işçilerin gününde ödenmeyen ücretleri için en yüksek mevduat faiz oranı uygulanır. Fazla mesai, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günlerindeki çalışmaya ilişkin ücretler de bu gruba giriyor.

1475 Sayılı Eski İş Kanunu’nun yürürlükteki 14’üncü maddesine göre ise kıdem tazminatının zamanında ödenmemesi sebebiyle açılacak davanın sonunda hakim gecikme süresi için, ödenemeyen süreye göre mevduata uygulanan en yüksek faizin ödenmesine hükmeder.

İşçi alacaklarına uygulanacak gecikme faiziyle ilgili mevcut uygulama aynen devam edecek.

İŞÇİ ALACAKLARINDA UYGULANAN FAİZ ORANI NE?

İşçilerin ücret ve kıdem tazminatı gibi alacaklarına uygulanan en yüksek mevduat faizi 2024 yılı aralık ayından bu yana enflasyonun üzerinde seyrediyor. Örneğin Aralık 2025’te yıllık enflasyon yüzde 30,89 olurken, işçi alacaklarına uygulanan en yüksek mevduat faizi yüzde 45,00 olarak gerçekleşti. Bu yılın mayıs ayında yıllık enflasyon yüzde 32,61 iken nisan ayında en yüksek mevduat faizi yüzde 45,93 oldu.

Buna karşılık, bazı yıllarda işçi alacakları enflasyonun altında adeta ezildi. Örneğin 2024 yılı haziran ayında yıllık enflasyon yüzde 71,60 iken işçi alacaklarına uygulanan faiz yüzde 58,00’de kaldı. Yıllık enflasyon Aralık 2022’de yüzde 64,27, Haziran 2022’de ise yüzde 78,62 oldu. Aynı dönemlerde işçi alacaklarına uygulanan faiz ise sırasıyla yüzde 32,50 ve yüzde 32,00’de kaldı.

İşçilerin alacak davaları maalesef çok uzun sürüyor. 2021 yılında doğan alacak davasını kazanan işçinin parası enflasyon karşısında hem 2021 yılında hem de 2022 yılında peş peşe eridi. 2023 yılında bir miktar toparlansa bile 2023 yılında tekrar enflasyonun altında kaldı. Bu işçi parasını 2023 yılında aldıysa zararlı çıktı. Parası reel olarak 2021 yılındaki değerinin yarısından fazlasını kaybetti.

Son 2,5 yıllık dönemde işçi alacaklarına uygulanan faiz oranı enflasyonun üzerinde olduğu için örneğimizdeki işçi parasını 2023’te değil de 2025 yılında aldığında reel anlamda ortaya çıkan kaybını ancak telafi etmiş oldu.